Sau nhịp tăng mạnh hai tuần liên tiếp, VN-Index đang đối mặt với ngưỡng cản quan trọng quanh 1.900 - 1.920 điểm. Đây là vùng đỉnh cũ tập trung áp lực cung rất lớn.
Ẩn số tháng 3
Theo quan sát của ông Bùi Văn Huy, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc Khối Nghiên cứu Đầu tư CTCP FIDT, VN-Index đang đối mặt với nhiều thách thức khi quay trở lại vùng đỉnh lịch sử. Các yếu tố nội tại của thị trường lại cho thấy sự suy yếu của đà tăng.
Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông bất ngờ leo thang sẽ là một biến số khó lường cho thị trường trong tháng 3.
Về thanh khoản, giao dịch trên thị trường tuy có cải thiện so với giai đoạn trầm lắng ngay sau Tết, nhưng nếu nhìn vào xu hướng chung trong vài tuần gần đây, giá trị giao dịch lại đang giảm dần.
Về độ rộng thị trường, dòng tiền không lan tỏa đều khắp các nhóm ngành mà chỉ tập trung vào một vài cổ phiếu hoặc nhóm ngành riêng lẻ có câu chuyện. Đây là một tín hiệu cho thấy thị trường đang thiếu đi một động lực tăng trưởng chung và sự đồng thuận của đa số nhà đầu tư, khiến đà tăng của chỉ số trở nên kém bền vững. Sau Tết, các phiên tăng kèm độ rộng không quá tích cực.
Về các yếu tố vĩ mô và định giá, thị trường đang vận động trong một bối cảnh kém thuận lợi hơn. Mức định giá P/E đã trên 15 lần không còn được xem là rẻ, làm giảm biên độ an toàn cho các nhà đầu tư mới và hạn chế tiềm năng tăng giá mạnh của thị trường nếu không có những yếu tố hỗ trợ đột biến về tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp.
Mặt khác, mặt bằng lãi suất trong nước có xu hướng tăng làm giảm sức hấp dẫn của kênh đầu tư chứng khoán so với các kênh an toàn hơn như tiền gửi và các kênh khác. Điều này sẽ là một thách thức lớn trong trung hạn.
Bên cạnh đó, các quy định về thanh khoản hệ thống và tỷ lệ an toàn vốn đang buộc các tổ chức tài chính phải thận trọng hơn, gián tiếp tác động đến nguồn cung margin trên thị trường.
Đáng chú ý, các rủi ro địa chính trị trên thế giới có thể tác động tiêu cực đến tâm lý chung.
Thị trường tài chính toàn cầu vừa đón nhận thêm một biến số khó lường khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông bất ngờ leo thang, sau các động thái quân sự liên quan tới Mỹ, Israel và Iran.
Đây được cho là yếu tố chính có thể tác động mạnh đến giá năng lượng và tâm lý thị trường tài chính.
Thực tế, diễn biến này đã nhanh chóng làm gia tăng tâm lý thận trọng trên các thị trường quốc tế, đồng thời đẩy nhà đầu tư vào trạng thái theo dõi sát sao những tác động lan tỏa tới giá hàng hóa, dòng vốn và triển vọng tăng trưởng. Trong bối cảnh đó, thị trường chứng khoán Việt Nam cũng khó đứng ngoài vòng ảnh hưởng, đặc biệt ở góc độ biến động tâm lý và sự phân hóa cơ hội giữa các nhóm cổ phiếu.
Phiên đầu tuần 2/3, tâm lý thị trường ảnh hưởng bởi căng thẳng Trung Đông khiến VN-Index giảm mạnh. Chốt phiên, chỉ số giảm 34,23 điểm xuống 1.846 điểm.
Nhóm cổ phiếu dầu khí và năng lượng trở thành điểm sáng hiếm hoi, với nhiều mã tăng kịch trần. Chỉ số ngành năng lượng tăng gần 7%, với phần lớn cổ phiếu đóng cửa ở mức giá trần.
Tác động lan tỏa cũng xuất hiện ở nhóm hóa chất và phân bón khi DCM, DPM, LAS đồng loạt tăng trần.
Ngoài nhóm hưởng lợi trực tiếp từ giá dầu, dòng tiền bắt đáy còn hỗ trợ nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn và thanh khoản cao.
Tìm cơ hội trong biến động
Theo thống kê, các xung đột quân sự lớn ở Trung Đông/vùng Vịnh và Nga – Ukraine tập trung vào tác động ngắn hạn (thường là vài ngày đến vài tuần đầu) đến S&P 500 và VN-Index. Tác động thường là giảm tạm thời do lo ngại về giá dầu tăng, áp lực lạm phát và rủi ro địa chính trị.
Tuy nhiên, thị trường thường phục hồi nhanh nếu xung đột không lan rộng toàn cầu hoặc kéo dài.
Chỉ số VN-Index ít phản ứng trực tiếp, thường dưới 1%, ngoại trừ lần ảnh hưởng mạnh duy nhất vào ngày 13/4/2024 khi Iran tấn công Israel, chủ yếu do áp lực tỷ giá và áp lực bán ròng từ khối ngoại, chứ không mang tính trực tiếp từ sự kiện trên. Thị trường thường “shake off” nhanh các xung đột cục bộ, đặc biệt nếu không ảnh hưởng lớn đến kinh tế toàn cầu.
Ông Nguyễn Trọng Đình Tâm, Giám đốc Khối Tư vấn đầu tư Khách hàng Cá nhân, Chứng khoán Thiên Việt (TVS)cho rằng căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang có thể kéo theo tâm lý thận trọng của nhà đầu tư chứng khoán trong ngắn hạn. Dù vậy, một số nhóm cổ phiếu nhiều khả năng sẽ phản ứng tích cực trước tác động từ căng thẳng địa chính trị.
Thứ nhất là nhóm Dầu khí.Giá dầu Brent liên tục tăng mạnh kể từ đầu năm 2026 trong bối cảnh Mỹ và Iran không đạt được các thỏa thuận về vũ khí hạt nhân. Ông Tâm cho biết việc một số nhà cung ứng đang tạm thời dừng vận chuyển dầu thô qua eo biển Hormuz sau khi xung đột vũ trang xảy ra có thể ảnh hưởng tới nguồn cung trong ngắn hạn và thúc đẩy giá dầu tiếp tục đi lên. Phần lớn cổ phiếu Dầu khí đều có tương quan thuận khi giá dầu tăng cao, nổi bật gồm có GAS, PLX, BSR, PVD, PVS,...
Thứ hai là nhóm Vận tải biển. Căng thẳng leo thang tại Trung Đông đi cùng với kịch bản trả đũa của Iran tiếp diễn, có thể kéo theo nguồn cung thu hẹp tạm thời đối với các chuyến tàu vận tải container qua khu vực này, từ đó thúc đẩy giá cước vận tải container (WCI) hồi phục mạnh sau nhịp điều chỉnh vừa qua. Chuyên gia TVS đánh giá diễn biến này có thể tạo ra hiệu ứng tâm lý khả quan trong ngắn hạn dành cho nhóm cổ phiếu Vận tải biển tại Việt Nam (HAH, VOS,...).
Thứ ba là nhóm Phân bón. Giá dầu thô tăng có thể thúc đẩy các dòng sản phẩm sử dụng nguồn nguyên liệu hóa thạch này trong chuỗi giá trị sản xuất như Phân bón có thể mở rộng xu thế tăng giá (ví dụ như giá urea). Đây có thể là yếu tố nâng đỡ nhóm cổ phiếu Phân bón (DCM, DPM,...) trong ngắn hạn.
Nhìn chung, trong bối cảnh hiện nay, chuyên gia khuyến nghị chiến lược đầu tư phù hợp trong ngắn hạn cần đặt sự thận trọng và tính kỷ luật lên hàng đầu.Nhà đầu tư nên tuyệt đối tránh việc mua đuổi các cổ phiếu đã có đà tăng giá mạnh trong thời gian ngắn, vì rủi ro điều chỉnh và thua lỗ ở vùng giá cao là rất lớn.
Bên cạnh đó, thay vì đầu tư dàn trải, nên tập trung nguồn vốn vào các doanh nghiệp có nền tảng cơ bản vững chắc, triển vọng kinh doanh rõ ràng và định giá còn ở mức hợp lý, thuộc các nhóm ngành có câu chuyện hỗ trợ đã nêu ở trên.
Đồng thời,chủ động hiện thực hóa lợi nhuận đối với các vị thế đã đạt mục tiêu, đặc biệt khi chỉ số tiếp cận các vùng kháng cự mạnh. Bảo vệ thành quả nên là ưu tiên hàng đầu trong giai đoạn thị trường tiềm ẩn nhiều rủi ro như hiện nay.
Hải Giang