Chủ động các giải pháp bảo đảm nguồn cung
Xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran đang leo thang nghiêm trọng. Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 13 triệu thùng dầu/ngày, tương đương 31% tổng lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu. Giá dầu thế giới đã tăng 20% từ đầu năm và có nguy cơ tăng đột biến lên 120-140 USD/thùng nếu nguồn cung tiếp tục bị gián đoạn. Toàn thế giới, khu vực châu Á, đặc biệt là Đông Nam Á trong đó có Việt Nam, được dự báo chịu tác động nặng nề nhất do phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ Trung Đông.
Tại Việt Nam, tổng nguồn xăng dầu tiêu thụ nội địa năm 2025 đạt khoảng 28,6 triệu m³/tấn, bình quân 2,2-2,3 triệu m³/tấn/tháng. Mặc dù có hai nhà máy lọc dầu Nghi Sơn và Bình Sơn, nước ta vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhập khẩu. Nguy cơ thiếu hụt cục bộ xăng dầu tại một số địa phương là hoàn toàn có thể xảy ra.
Ngày 10/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì cuộc họp của Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng trước diễn biến phức tạp của cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông.
Trước những diễn biến phức tạp của tình hình thế giới, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã có những chỉ đạo rất kịp thời nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Ngày 4/3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 385/QĐ-TTg thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng trước diễn biến phức tạp của cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông. Tổ công tác do Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn làm Tổ trưởng, có nhiệm vụ theo dõi sát tình hình, rà soát nguồn cung và báo cáo Chính phủ hằng ngày để kịp thời đưa ra các giải pháp điều hành phù hợp.
Bên cạnh đó, Bộ Công Thương đã chủ động xây dựng nhiều kịch bản ứng phó, đồng thời chỉ đạo các nhà máy lọc dầu và toàn bộ chuỗi cung ứng xăng dầu trong nước, từ thương nhân đầu mối, hệ thống phân phối đến các cửa hàng bán lẻ duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh liên tục. Các doanh nghiệp được khuyến khích đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, chủ động tìm kiếm nguồn cung mới để bảo đảm đáp ứng nhu cầu trong nước.
Lực lượng QLTT Hà Nội đã đồng loạt xuống địa bàn, kiểm tra thực tế tại các cửa hàng bán lẻ xăng dầu.
Cùng với đó, Bộ Công Thương cũng yêu cầu các địa phương, Sở Công Thương và lực lượng quản lý thị trường tăng cường giám sát hoạt động kinh doanh xăng dầu, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm như đầu cơ, găm hàng, bán sai giá niêm yết hoặc ngừng bán hàng không có lý do chính đáng.
Song song với việc bảo đảm nguồn cung, các giải pháp bình ổn giá cũng đang được triển khai. Bộ Công Thương và Bộ Tài chính đang phối hợp xây dựng các phương án điều hành giá xăng dầu, trong đó có việc sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu và nghiên cứu đề xuất giảm thuế bảo vệ môi trường khi cần thiết, nhằm hạn chế tác động tiêu cực đến sản xuất và đời sống người dân.
Nhiều quốc gia trong khu vực chịu áp lực giá nhiên liệu
Không chỉ Việt Nam, nhiều quốc gia trong khu vực Đông Nam Á cũng đang chịu sức ép lớn từ biến động giá nhiên liệu.
Tại Lào, giá xăng dầu đã tăng mạnh trong những ngày đầu tháng 3. Ngày 4/3, giá xăng thường tăng lên 23.260 kíp/lít và xăng cao cấp lên 28.420 kíp/lít. Chỉ hai ngày sau, giá diesel tiếp tục tăng tới 33%, lên mức 29.310 kíp/lít; xăng thường tăng 16% và xăng cao cấp tăng 11%, đạt khoảng 1,46 USD/lít – mức tăng được đánh giá là mạnh nhất trong nhiều tháng gần đây.
Tại Thái Lan, giá xăng Gasohol 95 vào đầu tháng 3 ở mức khoảng 30,55 baht/lít, trong khi diesel B7 ở mức 29,94 baht/lít. Một số doanh nghiệp năng lượng lớn tại nước này đã điều chỉnh tăng giá bán lẻ nhiên liệu. Đồng thời, Thái Lan cũng áp dụng biện pháp hạn chế xuất khẩu nhiên liệu nhằm ưu tiên nguồn cung cho nhu cầu trong nước.
Trong khi đó, Trung Quốc và Singapore vẫn duy trì mức giá nhiên liệu cao trong khu vực. Giá xăng tại Trung Quốc đã tăng khoảng 4,5% so với tháng trước, còn Singapore tiếp tục ghi nhận mức giá xăng RON95 cao nhất khu vực.
Các chuyên gia nhận định, nếu căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục kéo dài, nhiều quốc gia có thể phải áp dụng các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu, thậm chí hạn chế xuất khẩu để bảo vệ nguồn cung trong nước.
Cần sự đồng hành của người dân, doanh nghiệp
Trong bối cảnh đó, sự đồng hành của người dân và doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng đối với việc bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Các cơ quan quản lý khuyến cáo người dân không nên hoang mang trước những biến động của thị trường năng lượng, đồng thời không mua tích trữ xăng dầu gây mất cân đối cung cầu cục bộ. Việc đầu cơ, găm hàng không chỉ vi phạm pháp luật mà còn làm gia tăng khó khăn cho thị trường và ảnh hưởng đến lợi ích chung của xã hội.
Người dân được khuyến khích sử dụng xăng dầu một cách tiết kiệm và hiệu quả, như hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân khi không cần thiết, ưu tiên đi chung xe hoặc sử dụng phương tiện công cộng. Việc bảo dưỡng phương tiện định kỳ, kiểm tra áp suất lốp, thay dầu nhớt đúng hạn cũng có thể giúp giảm từ 10–15% lượng nhiên liệu tiêu hao.
Bên cạnh đó, việc chuyển sang sử dụng các phương tiện tiết kiệm nhiên liệu hơn như xe điện, xe hybrid hoặc nhiên liệu sinh học cũng là xu hướng cần được khuyến khích trong thời gian tới.
Đối với doanh nghiệp, việc xây dựng định mức tiêu hao nhiên liệu trong sản xuất và vận tải, tối ưu hóa hệ thống logistics, áp dụng các tiêu chuẩn quản lý năng lượng và đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng là những giải pháp quan trọng để giảm chi phí và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng.
Xăng dầu là mặt hàng chiến lược đối với mọi nền kinh tế, trong khi nguồn cung năng lượng toàn cầu luôn tiềm ẩn nhiều biến động. Trong bối cảnh xung đột Mỹ – Iran đang gây bất ổn thị trường dầu mỏ thế giới, mỗi hành động tiết kiệm năng lượng của người dân và doanh nghiệp đều có ý nghĩa thiết thực.
Sự đồng lòng của toàn xã hội, từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp đến người dân, sẽ góp phần quan trọng giúp Việt Nam chủ động ứng phó với những biến động của thị trường năng lượng toàn cầu, bảo đảm ổn định sản xuất, đời sống và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.
Lê Bảo