Từ quy định pháp lý đến thực tiễn hành động
Pháp luật đã quy định rất rõ, nhất quán về yêu cầu liên hệ chặt chẽ với cử tri đối với đại biểu dân cử. Luật Tổ chức Quốc hội (sửa đổi, bổ sung năm 2025) xác định đây là một trong những tiêu chuẩn cốt lõi của đại biểu Quốc hội: phải gắn bó với nhân dân, lắng nghe ý kiến nhân dân và được nhân dân tín nhiệm. Trách nhiệm ấy không dừng ở việc tiếp xúc theo chương trình, mà còn bao gồm tiếp xúc nơi cư trú, nơi làm việc, theo chuyên đề; phản ánh trung thực ý kiến, kiến nghị của cử tri; theo dõi, giám sát việc giải quyết và chịu sự giám sát ngược trở lại từ chính cử tri.
Giữ mối liên hệ chặt chẽ với cử tri chính là sợi dây gắn trách nhiệm của đại biểu với nhân dân suốt cả nhiệm kỳ. Ảnh Bình Nguyên
Với đại biểu HĐND, yêu cầu này tiếp tục được luật hóa chặt chẽ trong Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025. Đại biểu HĐND phải thường xuyên tiếp xúc cử tri, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cử tri; không chỉ “nghe” mà còn phải “nói hộ”, “đi cùng” và “theo đến cùng” những vấn đề cử tri gửi gắm. Đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND đều có trách nhiệm phổ biến, vận động nhân dân thực hiện Hiến pháp và pháp luật; thực hiện tiếp công dân; tiếp nhận và xử lý khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của công dân theo quy định của pháp luật.
Thực tiễn nhiệm kỳ qua cho thấy, nhiều đại biểu đã nỗ lực làm mới cách giữ mối liên hệ với cử tri: lập các nhóm trao đổi trên nền tảng số, xây dựng mạng lưới cộng tác viên dư luận xã hội, mời cử tri cùng tham gia các hoạt động giám sát, khảo sát của HĐND, mời đại diện cử tri tham gia các kỳ họp HĐND. Những cách làm ấy giúp rút ngắn khoảng cách giữa đại biểu với đời sống, để tiếng nói của cử tri không bị “lọc” qua quá nhiều tầng nấc.
Giữ mối liên hệ chặt chẽ với cử tri chính là sợi dây gắn trách nhiệm của đại biểu với nhân dân suốt cả nhiệm kỳ. Ảnh: Bình Nguyên
Tuy nhiên, cũng phải thẳng thắn nhìn nhận, vẫn còn không ít trường hợp thực hiện chưa trọn vẹn lời hứa này. Có đại biểu tiếp xúc cử tri còn hình thức, tiếp nhận kiến nghị nhưng thiếu theo dõi, đôn đốc; thậm chí có trường hợp bị cử tri phê bình, mất tín nhiệm. Tại nhiều cuộc tiếp xúc cử tri, không ít ý kiến thẳng thắn chia sẻ: “Chúng tôi không đòi hỏi đại biểu phải giải quyết được mọi việc, nhưng điều quan trọng là phải thấy đại biểu quay lại, trả lời và theo đến cùng vấn đề cử tri đã kiến nghị”.
Điểm nhấn của chương trình hành động
Trong vận động bầu cử, cam kết giữ mối liên hệ chặt chẽ với cử tri không nên là một câu nói mang tính thủ tục. Ứng cử viên đại biểu dân cử cần nhận thức được rằng đây là một lời hứa mang tính pháp lý, được pháp luật quy định. Đó phải là nội dung quan trọng khi làm đại biểu, cần phải được cụ thể hóa bằng cách làm, bằng thái độ và bằng thời gian mà người ứng cử sẵn sàng dành cho vai trò đại biểu nếu trúng cử.
Trước hết, đại biểu phải thực hiện nghiêm túc việc tiếp xúc cử tri, lắng nghe đầy đủ, phản ánh trung thực và giám sát đến cùng việc giải quyết kiến nghị. Mỗi ý kiến của cử tri cần được coi là một “đầu việc” có địa chỉ trách nhiệm, thời hạn phản hồi, tránh để kiến nghị chỉ dừng lại trên giấy. Một cử tri vùng nông thôn bày tỏ mong muốn rất giản dị: “Chỉ cần đại biểu nói rõ việc này ai giải quyết, bao giờ xong, rồi sau đó quay lại báo cho dân biết là chúng tôi tin”.
Bên cạnh đó, giữ mối liên hệ với cử tri còn thể hiện qua trách nhiệm tiếp công dân, qua việc tuyên truyền, giải thích để nhân dân hiểu và thực hiện đúng các quy định của pháp luật, nghị quyết của Quốc hội và HĐND. Với đại biểu kiêm nhiệm, cam kết dành thời gian thỏa đáng cho hoạt động đại biểu càng trở nên quan trọng bởi thực tiễn có vị chưa dành đủ thời gian luật định cho hoạt động của cơ quan dân cử mà chủ yếu đang làm nhiệm vụ chuyên trách của mình. Không ít cử tri nhấn mạnh, điều họ cần là sự hiện diện trách nhiệm của đại biểu, nhất là khi phát sinh những vấn đề bức xúc, phức tạp ở cơ sở.
Suy cho cùng, đây không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà còn là thước đo đạo đức công vụ của người đại biểu. Đó là sự khẳng định lại một cam kết: nếu được tín nhiệm, người ứng cử sẽ nỗ lực nhiều hơn, gắn bó nhiều hơn và tôn trọng, chịu trách nhiệm trước tâm tư, nguyện vọng chính đáng mà cử tri, nhân dân đã tin tưởng trao gửi.
Một chương trình hành động được chuẩn bị chỉn chu, trình bày mạch lạc với ngôn ngữ giản dị, chân thành và trọng tâm rõ ràng, sẽ luôn tạo được thiện cảm. Quan trọng hơn, đó là bước khởi đầu cho một nhiệm kỳ đại biểu thực chất, trách nhiệm và gần dân - nơi lời hứa “liên hệ chặt chẽ với cử tri” không chỉ được nhắc lại trong ngày vận động bầu cử, mà được kiểm chứng suốt cả chặng đường nhiệm kỳ.
HỒNG LAM