Các học sinh là VĐV trong giờ học văn hóa tại Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao tỉnh.
Thời gian biểu của một VĐV thành tích cao tại Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao tỉnh khá dày đặc: Đối với VĐV học THPT dậy lúc 5h sáng, vệ sinh cá nhân, tập buổi sáng từ 6h - 7h, ăn sáng, sau đó học văn hóa từ 8h - 11h, nghỉ trưa rồi buổi chiều tập luyện. Với VĐV đang học THCS thì luyện tập buổi sáng và học văn hóa vào buổi chiều.
Từ năm 2018, Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao tỉnh đã liên kết với Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên (GDNN-GDTX) số 1 Thanh Hóa (phường Đông Quang) và Trường THCS Tân Sơn (phường Hạc Thành) đưa giáo viên về dạy cho VĐV ngay tại trung tâm. Điều đó tạo rất nhiều thuận lợi cho các VĐV khi không phải di chuyển xa mà vẫn được học văn hóa vào ban ngày, trong khi ở nhiều địa phương, học sinh phải gửi học tại nhiều trường khác nhau và được bố trí học tập vào buổi tối.
“Tùy vào thời gian học văn hóa mà các HLV bộ môn sẽ lên kế hoạch tập luyện. Đối với những em có chương trình thi đấu, tập luyện tập trung, trung tâm phối hợp với các trường để phân công giáo viên, sắp xếp lịch học thêm, bồi dưỡng văn hóa cho các em để đảm bảo đủ lượng kiến thức của môn học, giúp các em bắt nhịp nhanh sau khi trở lại học tập”, bà Lê Thị Lan, cán bộ phòng quản lý huấn luyện và thi đấu TDTT (Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao) cho biết.
Còn cô Dương Thị Ánh Tuyết đang dạy văn hóa cho các VĐV tại Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao, cho biết: “Đội ngũ giáo viên là những thầy cô có phẩm chất, năng lực và phải hiểu, cảm thông sâu sắc với VĐV. Chúng tôi xây dựng ý thức, động cơ học tập đúng đắn cho các em; giúp các em bổ sung kiến thức căn bản để làm nền tảng tiếp thu kiến thức mới”.
Với VĐV Nguyễn Thùy Dương (SN 2010 ở xã Vân Du) dù mỗi ngày phải dậy sớm tập luyện vất vả nhưng em vẫn cố gắng tham gia đầy đủ các buổi học văn hóa. Mong muốn của em là vừa học tốt, vừa tập luyện tốt. Gia đình, HLV luôn hỗ trợ, động viên, khích lệ tinh thần nên dù vất vả em vẫn vui. Sau thời gian tập luyện, buổi tối em tranh thủ ôn bài, làm bài tập.
Hiện Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao đang có 7 lớp học cho khối THCS và 6 lớp cho khối THPT với 416 VĐV theo học. Chỉ có 3 bộ môn là cờ vua, bóng bàn, Muay các em được gửi theo học tại các trường tiểu học, THCS trên địa bàn các phường thuộc TP Thanh Hóa cũ để phù hợp với điều kiện sinh hoạt, ăn ở. Năm học 2023-2024 trung tâm có 47/48 VĐV tốt nghiệp THPT (đạt 98%), con số này năm học 2024-2025 là 46/48 (đạt 96%).
Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang đào tạo 114 sinh viên là VĐV thể thao thành tích cao. Nhà trường đã chủ động xây dựng và triển khai phương án học tập linh hoạt, bố trí cho những sinh viên phải nghỉ học dài ngày trong học kỳ chính để tham gia tập huấn, thi đấu được học tập trung vào học kỳ phụ (tháng 6, 7, 8 hằng năm). Việc này được thực hiện đúng quy định, có kế hoạch cụ thể, được theo dõi và giám sát chặt chẽ nhằm đảm bảo chất lượng đào tạo.
Dù phải dành nhiều thời gian cho tập luyện và thi đấu, nhưng phần lớn sinh viên là VĐV vẫn đảm bảo yêu cầu học tập văn hóa theo chương trình đào tạo. Kết quả này đạt được nhờ sự linh hoạt trong tổ chức đào tạo của nhà trường, sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị chuyên môn và tinh thần tự giác, kỷ luật cao của sinh viên.
Tuy nhiên, do việc tập luyện, thi đấu tốn sức lực nên vẫn còn không ít VĐV đến lớp với tinh thần uể oải, mang suy nghĩ học văn hóa chỉ để phổ cập kiến thức. Do vậy, vấn đề đặt ra cho đội ngũ giáo viên là làm sao để giúp các em xác định được tầm quan trọng của việc học văn hóa đối với cuộc sống của bản thân mình.
HLV Nguyễn Văn Hùng của đội tuyển Taekwondo cũng thừa nhận, việc học văn hóa của VĐV là khó khăn mà môn thể thao nào cũng gặp phải. Theo ông, với VĐV chuyên nghiệp theo chế độ đội tuyển nên có chính sách giảm tải việc học để bớt áp lực cho các em, từ đó VĐV sẽ tập trung chuyên môn phát triển tới đỉnh cao.
Là người trực tiếp dạy môn Toán cho các VĐV tại Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao tỉnh, thầy Nguyễn Văn Long cho biết: “Hầu hết học sinh là VĐV đều ngoan ngoãn, nhưng đa số đều có sức học trung bình, khó có thể đòi hỏi các em học tập tốt như các bạn khác. Các VĐV phần lớn đều xa nhà từ nhỏ để tập luyện nên đội ngũ giáo viên rất thông cảm và hiểu cho các em”.
Hy vọng với sự quan tâm và nhiều giải pháp đồng bộ của ngành thể thao, các VĐV sẽ tiếp tục nhận được sự chăm lo toàn diện từ sức khỏe, học văn hóa, chế độ dinh dưỡng... để yên tâm tập luyện, cống hiến nhiều hơn cho thể thao thành tích cao.
Bài và ảnh: Anh Tuân