Chuyển đổi số - 'la bàn mới' dẫn lối nghề cá An Giang

một giờ trướcBài gốc

Từ sổ tay ướt mặn đến dữ liệu điện tử

Một buổi sáng giữa tháng Giêng, cảng cá Tắc Cậu ''thức dậy'' trong âm thanh quen thuộc của nghề biển: Tiếng máy tàu nổ giòn, tiếng thùng xốp va vào mạn tàu, tiếng người gọi nhau í ới giữa làn sương sớm. Những con tàu vỏ xanh, vỏ đỏ nối đuôi nhau cập bến sau nhiều ngày bám biển Tây Nam.

Ông Phạm Văn Linh, chủ tàu dịch vụ hậu cần KG-95814, vừa buộc xong dây neo đã cầm chiếc điện thoại thông minh bước nhanh về phía Văn phòng thanh tra, kiểm soát nghề cá cảng Tắc Cậu. Không còn cảnh mở sổ ghi chép từng trang, ông Linh chỉ cần mở ứng dụng truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT), vài thao tác chạm là hoàn tất khai báo.

“Trước khi tàu vào bến, tôi khai luôn trên điện thoại: Sản lượng, chủng loại cá, thời gian cập cảng. Làm thế này nhanh, gọn, ít sai sót hơn nhiều”, ông Linh chia sẻ.

Ngư dân xếp cá lên xe tại Cảng cá Tắc Cậu, xã Bình An, tỉnh An Giang.

Chỉ vài năm trước, mỗi chuyến biển trở về là một lần ngư dân “đau đầu” với sổ sách. Nhật ký khai thác ghi tay dễ nhòe vì nước biển, con số ghi vội khó đối chiếu. Không ít tàu phải quay lại bổ sung giấy tờ, ảnh hưởng đến tiến độ bốc dỡ hải sản, làm giảm chất lượng cá. Giờ đây, chiếc điện thoại thông minh đã thay thế dần cuốn sổ giấy.

Ứng dụng eCDT, hệ thống quản lý dữ liệu nghề cá quốc gia (VnFishbase), hệ thống giám sát hành trình tàu cá (VMS)... trở thành “trợ lý số” cho ngư dân, giúp chuyến biển được ghi lại rõ ràng, minh bạch ngay từ khi con tàu rời bến.

Khi dữ liệu chạy song song cùng con tàu

Tại Văn phòng Thanh tra, kiểm soát nghề cá cảng Tắc Cậu, ông Ngô Văn Tuấn, thành viên Văn phòng Thanh tra, kiểm soát nghề cá cảng Tắc Cậu liên tục tiếp nhận thông tin từ các chủ tàu, thuyền trưởng. Trên màn hình máy tính, từng chuyến biển hiện lên rõ ràng: Thời gian xuất bến, tọa độ khai thác, sản lượng, chủng loại hải sản.

“Giờ chỉ cần mở hệ thống là kiểm tra được toàn bộ hành trình. Tàu nào đi đâu, có mất tín hiệu VMS hay không đều thể hiện rõ. Nhờ vậy, việc kiểm soát chống khai thác IUU chặt chẽ hơn, mà ngư dân cũng yên tâm vì mọi thứ minh bạch”, ông Tuấn cho biết.

Mỗi ngày, cảng cá Tắc Cậu tiếp nhận hàng trăm lượt tàu ra vào. Nếu trước đây cán bộ phải nhập liệu thủ công, đối chiếu từng trang sổ, thì nay dữ liệu đã được khai báo sẵn trên hệ thống. Việc cấp giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản (SC, CC), biên nhận bốc dỡ cho doanh nghiệp được rút ngắn đáng kể.

Ông Quách Tấn Tâm, Phó giám đốc Ban Quản lý cảng cá tỉnh An Giang, cho biết: “Đến nay, 100% chủ tàu, thuyền trưởng đã thực hiện khai báo xuất - nhập cảng bằng điện thoại qua ứng dụng eCDT. Dựa trên dữ liệu điện tử, việc đối soát, giám sát, cấp giấy chứng nhận diễn ra nhanh chóng, chính xác”. Không chỉ cơ quan quản lý, doanh nghiệp chế biến thủy sản cũng được hưởng lợi từ sự minh bạch này.

Ông Nguyễn Bá Mẫn, Trưởng phòng kỹ thuật Công ty Thủy sản Huy Nam khẳng định: “Truy xuất nguồn gốc điện tử giúp doanh nghiệp yên tâm khi thu mua, đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu. Đây là thay đổi tích cực và lâu dài”.

La bàn số cho nghề biển bền vững

Những ngày đầu triển khai, không ít ngư dân còn bỡ ngỡ với công nghệ. Cán bộ cảng cá phải trực tiếp hướng dẫn từng người, cài đặt từng ứng dụng, chỉ từng thao tác. Nhưng khi thấy hiệu quả rõ ràng, nhanh hơn, chính xác hơn, ít sai sót hơn, ngư dân đã chủ động làm quen với chiếc điện thoại thông minh.

Ngư dân Nguyễn Văn Hòa, thuyền trưởng tàu lưới vây, cười nói: “Giờ không khai là không vào cảng được, nhưng quen rồi thấy khai trên điện thoại dễ hơn ghi sổ”.

Ngư dân phân loại cá tại cảng cá Tắc Cậu (xã Bình An Giang, tỉnh An Giang).

Theo lộ trình của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thời gian tới, ngư dân sẽ chuyển hoàn toàn từ nhật ký giấy sang nhật ký khai thác điện tử. Khi thông tư hướng dẫn kỹ thuật được ban hành, An Giang sẽ tổ chức tập huấn cho chủ tàu, thuyền trưởng và lực lượng làm việc tại cảng cá, bảo đảm hệ thống vận hành đồng bộ, hiệu quả.

Không chỉ phục vụ quản lý, dữ liệu số còn góp phần bảo vệ ngư dân trên biển. Hệ thống giám sát hành trình giúp phát hiện sớm tàu gặp sự cố, cảnh báo vùng biển nguy hiểm, hạn chế rủi ro. Đồng thời, dữ liệu khai thác giúp bảo vệ nguồn lợi, hướng tới khai thác có trách nhiệm.

Từ cảng cá Tắc Cậu nhìn ra, những con tàu lại chuẩn bị rẽ sóng vươn khơi. Trên boong tàu, bên cạnh lưới, đá lạnh, nhiên liệu, giờ đây còn có một “la bàn mới” dữ liệu số. Khi con tàu lên mạng, nghề cá An Giang cũng bước sang chặng đường mới: Minh bạch hơn, an toàn hơn và bền vững hơn.

Đến đầu tháng 1-2026, 100% tàu cá được cấp phép ở An Giang đã được cập nhật trên VnFishbase; 3.579 tàu cá từ 15m trở lên lắp đặt thiết bị VMS; 3.586 tàu được cấp tài khoản eCDT. Hàng chục nghìn lượt tàu, hàng vạn tấn hải sản đã được giám sát qua hệ thống số.

Nguồn QĐND : https://www.qdnd.vn/kinh-te/cac-van-de/chuyen-doi-so-la-ban-moi-dan-loi-nghe-ca-an-giang-1023310