Chuyển đổi số trong chăn nuôi: Từ chuồng trại truyền thống đến hệ sinh thái thông minh

một ngày trướcBài gốc

Từ những chuồng trại thủ công, phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm, ngành chăn nuôi đang tiến dần tới mô hình thông minh, tự động hóa, minh bạch và bền vững – nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Bước chuyển từ sản xuất truyền thống sang hiện đại

Trong những năm gần đây, chuyển đổi số đã không còn là khái niệm xa lạ mà đang dần trở thành xu hướng tất yếu trong ngành chăn nuôi Việt Nam. Sự thay đổi này thể hiện rõ nét ở việc ứng dụng công nghệ vào quản lý đàn vật nuôi, giám sát dịch bệnh và vận hành chuồng trại theo hướng tự động hóa.

Theo Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Phạm Kim Đăng, hệ thống chuồng trại đang được cải tiến mạnh mẽ theo hướng hiện đại, khép kín và thân thiện môi trường. Nhiều mô hình tiên tiến đã được triển khai như chuồng sử dụng đệm lót sinh học, giảm mùi hôi, hạn chế ô nhiễm và tiết kiệm chi phí xử lý chất thải.

Ứng dụng công nghệ cao vào chăn nuôi giảm dịch bệnh và tăng năng suất. Ảnh: PV

Trong lĩnh vực chăn nuôi gia cầm, mô hình chuồng nhiều tầng kết hợp hệ thống thông gió, làm mát, chiếu sáng và cho ăn tự động đang phát huy hiệu quả rõ rệt. Không chỉ giúp tối ưu diện tích, các mô hình này còn nâng cao năng suất và giảm đáng kể chi phí nhân công. Ở một số vùng sinh thái đặc thù, các mô hình chuồng nổi trên mặt nước hoặc chuồng sinh thái sử dụng vật liệu thân thiện môi trường cũng bắt đầu xuất hiện, tận dụng điều kiện tự nhiên để giảm chi phí vận hành và hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường.

Nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho rằng, việc thực hiện chuyển đổi số theo Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị không chỉ dừng lại ở ứng dụng công nghệ trong sản xuất mà còn là sự thay đổi căn bản trong phương thức quản trị ngành. Đối với lĩnh vực chăn nuôi và thú y, việc xây dựng cơ sở dữ liệu, hệ thống giám sát dịch bệnh và nền tảng truy xuất nguồn gốc sẽ tạo ra bước chuyển lớn, giúp ngành phát triển minh bạch, hiệu quả và bền vững hơn.

Dây chuyền giết mổ hiện đại của Công ty cổ phần chăn nuôi CP Việt Nam. Ảnh: PV

Thực tế, nhiều doanh nghiệp lớn đã đi đầu trong xu hướng này. Các tập đoàn như: Công ty cổ phần chăn nuôi CP Việt Nam, Dabaco, Masan MEATLife, BAF hay Hòa Phát đã đầu tư mạnh vào trang trại công nghệ cao với mức độ tự động hóa ngày càng cao. Hệ thống chuồng kín, dây chuyền cho ăn – uống tự động cùng phần mềm quản lý đàn vật nuôi giúp kiểm soát toàn bộ quá trình sản xuất.

Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ cảm biến và Internet vạn vật (IoT) cho phép giám sát chặt chẽ các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm, chất lượng không khí trong chuồng nuôi. Trên cơ sở đó, hệ thống có thể tự động điều chỉnh thông gió, làm mát và chế độ dinh dưỡng phù hợp với từng giai đoạn phát triển của vật nuôi. Những giải pháp này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn giảm thiểu rủi ro dịch bệnh và chi phí lao động.

Từ thực tế sản xuất, Giám đốc Hợp tác xã Chăn nuôi Hoàng Long (xã Dân Hòa) Nguyễn Trọng Long cho biết, Hợp tác xã đang duy trì quy mô 400 lợn nái và hơn 4.000 lợn thương phẩm. Để kiểm soát dịch bệnh, đơn vị đã áp dụng quy trình chăn nuôi khép kín kết hợp công nghệ cao. Thức ăn được xử lý khử khuẩn trước khi sử dụng, hệ thống máy ozon được trang bị để sát trùng, chuồng nuôi kín, thông gió tự động giúp duy trì môi trường sạch sẽ. Nhờ đó, đàn vật nuôi phát triển ổn định, giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả kinh tế.

Hướng tới hệ sinh thái chăn nuôi thông minh, bền vững

Không chỉ dừng lại ở hạ tầng chuồng trại, chuyển đổi số còn lan tỏa mạnh mẽ sang các giải pháp phần mềm và quản trị dữ liệu. Theo Tiến sĩ Nguyễn Cường (Công ty LOBI Việt Nam), việc áp dụng phần mềm quản lý thông minh cho phép người chăn nuôi theo dõi chi tiết tình trạng sức khỏe, cân nặng, độ tuổi của từng cá thể vật nuôi. Điều này giúp giảm sai sót trong ghi chép thủ công, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý và ra quyết định.

Một ví dụ tiêu biểu là phần mềm DTA – giải pháp quản lý trang trại lợn thông minh. Phần mềm này cho phép cập nhật các sự kiện hàng ngày, kiểm soát dịch bệnh và tối ưu hóa chế độ dinh dưỡng. Nhờ đó, người chăn nuôi có thể phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, từ đó có biện pháp xử lý kịp thời, đảm bảo sức khỏe đàn vật nuôi.

Việc áp dụng phần mềm quản lý thông minh cho phép người chăn nuôi theo dõi chi tiết tình trạng sức khỏe, cân nặng, độ tuổi của từng cá thể vật nuôi. Ảnh: PV

Ở góc độ doanh nghiệp, Tiến sĩ Đặng Hoàng Biên, đại diện Công ty cổ phần chăn nuôi Mavin cho biết, doanh nghiệp đã chủ động áp dụng công nghệ sản xuất hiện đại và tự động hóa từ châu Âu và Mỹ. Các nhà máy đều đạt tiêu chuẩn thực hành quản lý tốt (GMP); hệ thống trang trại vận hành trên nền tảng máy tính với các khâu cấp liệu, làm mát được tự động hóa hoàn toàn. Doanh nghiệp còn đầu tư vào chế biến thực phẩm với dây chuyền hiện đại nhằm nâng cao giá trị cho sản phẩm.

Để chuyển đổi số thực sự trở thành động lực phát triển, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, các địa phương cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp mang tính nền tảng. Trong đó, việc xây dựng và chuẩn hóa hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về chăn nuôi, thú y là nhiệm vụ then chốt. Hệ thống này cần được kết nối liên thông từ trung ương đến địa phương, bảo đảm cập nhật kịp thời và phục vụ hiệu quả công tác quản lý.

Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, IoT và tự động hóa đóng vai trò quan trọng trong giám sát dịch bệnh và điều hành sản xuất. Việc phát triển các nền tảng số phù hợp với từng quy mô chăn nuôi cũng sẽ giúp người dân và doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận và áp dụng thực tiễn.

Việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, IoT và tự động hóa, sẽ đóng vai trò quan trọng trong giám sát dịch bệnh và điều hành sản xuất. Ảnh: PV

Một yếu tố không thể thiếu là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Việc đào tạo kỹ năng số cho người chăn nuôi, đặc biệt ở khu vực nông thôn sẽ giúp thu hẹp khoảng cách công nghệ và thúc đẩy quá trình chuyển đổi diễn ra nhanh hơn. Đồng thời, cần khuyến khích các doanh nghiệp công nghệ tham gia phát triển các giải pháp chuyên biệt cho ngành chăn nuôi; thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị cũng là hướng đi quan trọng. Chuyển đổi số cần gắn với truy xuất nguồn gốc, chế biến và tiêu thụ sản phẩm, từ đó tạo ra hệ sinh thái chăn nuôi thông minh, khép kín, minh bạch...

Chuyển đổi số đang mở ra cơ hội lớn cho ngành chăn nuôi Việt Nam. Từ việc nâng cao hiệu quả sản xuất, kiểm soát dịch bệnh đến bảo vệ môi trường và tăng cường minh bạch thị trường, tất cả đều góp phần định hình nền chăn nuôi hiện đại, bền vững. Trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng, đây là hướng đi tất yếu để ngành chăn nuôi Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững...

Quỳnh Dung

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/chuyen-doi-so-trong-chan-nuoi-tu-chuong-trai-truyen-thong-den-he-sinh-thai-thong-minh-745092.html