Chuyển đổi toàn diện từ trường sư phạm giúp sinh viên trang bị năng lực số

6 giờ trướcBài gốc

Cô trò Trường Tiểu học Ban Mai trong buổi học đầu tiên sau nghỉ Tết.

Ông Tôn Quang Cường, Chủ nhiệm khoa Công nghệ giáo dục, Trường ĐH Giáo dục (ĐH Quốc gia Hà Nội) cho rằng, để sinh viên sư phạm có đủ năng lực số khi ra trường, trường sư phạm cần thực hiện một cuộc chuyển đổi toàn diện, không chỉ dừng ở trang bị kỹ năng sử dụng công nghệ mà phải đi sâu vào tư duy và phương pháp sư phạm trong môi trường số.

Đào tạo giáo viên như một “nhà thiết kế trải nghiệm học tập”

Trước hết, theo ông Tôn Quang Cường, cần nhìn nhận và xây dựng lại “chân dung người giáo viên” như một "nhà thiết kế trải nghiệm học tập".

Hiện nay, giáo viên không chỉ đóng vai trò “thực thi” chương trình giáo dục sẵn có, không chỉ dạy "cái gì" (nội dung), mà còn kiến tạo "như thế nào" (môi trường, phương thức, cảm xúc) để việc học diễn ra tự nhiên, hiệu quả nhất.

Các kỹ năng, phẩm chất của người giáo viên thể hiện sự tổng hòa giữa một nhà khoa học giáo dục, chuyên gia công nghệ, người truyền cảm hứng, giữ nhịp, giữ không gian học tập với tầm nhìn tri thức mới, tư duy công nghệ, người đổi mới trong thiết kế dạy học và bản sắc nghề nghiệp đặc thù.

Những đặc điểm mới này đòi hỏi sự dũng cảm để bước ra khỏi vùng an toàn, sự khiêm nhường để học hỏi cùng học sinh và sự kiên trì để trở thành những "người dẫn đường" tận tụy trong kỷ nguyên số.

“Cần thẳng thắn nhìn nhận, năng lực số của giáo viên không chỉ là khả năng sử dụng các công cụ kỹ thuật số. Một giáo viên có năng lực số cần phải biết cách sử dụng công nghệ để giao tiếp, hợp tác, phát triển chuyên môn; lựa chọn, tạo ra tài nguyên số, thiết kế các hoạt động dạy học và đánh giá, cá nhân hóa trải nghiệm học tập; quan trọng nhất là giúp chính học sinh phát triển năng lực số của mình”, ông Tôn Quang Cường cho hay.

Ông Tôn Quang Cường.

Chuyển đổi chương trình đào tạo theo hướng “thiết kế dạy học”

Mặt khác, ông Tôn Quang Cường đồng thời nhấn mạnh, các trường sư phạm cần chuyển đổi chương trình đào tạo theo hướng “thiết kế dạy học” chứ không phải là “tích lũy kiến thức, kỹ năng”; tích hợp sâu năng lực số vào tất cả các môn học, từ môn cơ sở ngành đến chuyên ngành.

Thay vì chỉ có một vài môn học về ứng dụng công nghệ, năng lực số phải trở thành một phần hữu cơ của từng môn học, hoạt động sư phạm.

Ví dụ, trong môn Phương pháp dạy học Toán, sinh viên cần được hướng dẫn cách sử dụng các phần mềm mô phỏng, công cụ trực quan hóa dữ liệu để giảng dạy.

Hay trong môn Ngữ văn, họ cần biết cách khai thác kho học liệu tài nguyên số, công cụ AI để phân tích văn bản, tạo nội dung sáng tạo.

Tức là, người giáo viên tương lai không chỉ dùng mà còn “tương tác” với công cụ số như là “đối tác cùng sáng tạo” trong dạy học và kết nối phát triển chuyên môn nghiệp vụ. Giảng viên sư phạm phải là những người tiên phong trong việc ứng dụng công nghệ vào giảng dạy, làm gương cho sinh viên.

"Dạy bằng công nghệ" và "dạy để làm chủ công nghệ"

Một chuyển đổi quan trọng khác, theo ông Tôn Quang Cường, là thay đổi mô hình đào tạo. Chúng ta cần chuyển từ mô hình "dạy về công nghệ" sang "dạy bằng công nghệ" và "dạy để làm chủ công nghệ".

Điều này có nghĩa là, bản thân quá trình đào tạo tại trường sư phạm phải là một môi trường số hóa mà ở đó sinh viên được trải nghiệm thực sự, thực hành và làm chủ các công nghệ giáo dục tiên tiến; quan trọng hơn, còn cần phản tư lại toàn bộ quá trình hoạt động này.

Cách tiếp cận như vậy sẽ làm thay đổi mạnh mẽ cấu trúc tuyến tính, cứng nhắc của mô hình đào tạo trước đây sang một định dạng mới linh hoạt hơn. Cụ thể, từ đào tạo - tuyển dụng - làm việc, sang đào tạo trong nhà trường gắn với mô hình phát triển chuyên môn nghiệp vụ mang tính cá nhân hóa sâu sắc, các chứng chỉ nhỏ tập trung vào phát triển năng lực chuyên biệt, huấn luyện sư phạm gắn với cộng đồng học tập chuyên nghiệp.

Tăng cường thực hành, trải nghiệm thực tế

Ngoài ra, tăng cường thực hành, trải nghiệm thực tế là không thể thiếu. Ông Tôn Quang Cường nhấn mạnh, sinh viên sư phạm cần được thực tập tại các trường phổ thông đã và đang triển khai chuyển đổi số mạnh mẽ, cung cấp cơ hội tiếp cận, trực tiếp áp dụng kỹ năng, năng lực số đã học vào môi trường thực tế.

Mô hình "trường học Lab" (Lab School) - cơ hội mới cho trường sư phạm và trường phổ thông hợp tác chặt chẽ để thử nghiệm, nghiên cứu, phát triển các phương pháp dạy học số trên các nền tảng số - cần được nhân rộng.

Điều này không chỉ giúp sinh viên làm quen với thực tiễn, mà còn tạo ra một vòng lặp phản hồi, giúp chương trình đào tạo của trường sư phạm luôn được cập nhật, phù hợp với nhu cầu của nhà trường phổ thông.

“Cuối cùng là vai trò của đào tạo liên tục và phát triển chuyên môn cho giảng viên sư phạm. Giảng viên sư phạm chính là hạt nhân của sự thay đổi. Họ cần được trang bị kỹ năng sử dụng công nghệ, năng lực sư phạm số, tư duy thiết kế giáo dục số và khả năng thích ứng với những công nghệ mới nổi.

Các trường sư phạm cần tham khảo khung năng lực số cho nhà giáo Châu Âu (DigCompEdu), khung năng lực AI cho giáo viên (UNESCO) để xây dựng các hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ giảng viên của mình”, ông Tôn Quang Cường cho hay.

Hải Bình

Nguồn GD&TĐ : https://giaoducthoidai.vn/chuyen-doi-toan-dien-tu-truong-su-pham-giup-sinh-vien-trang-bi-nang-luc-so-post770579.html