Tòa án Hiến pháp Hàn Quốc ngày 4/4 đã phế truất Tổng thống Yoon Suk Yeol. Ảnh: Reuters.
Tòa án Hiến pháp Hàn Quốc ngày 4/4 đã phế truất Tổng thống Yoon Suk Yeol, người bị luận tội vì ban bố thiết quân luật chớp nhoáng rồi hủy bỏ hồi tháng 12/2024. Ông lập luận hành động này là cần thiết để đối phó với tình trạng bế tắc chính trị và mối đe dọa an ninh từ các lực lượng "chống nhà nước", nhưng nhà lãnh đạo đã vấp phải luồng ý kiến trái chiều.
Theo Reuters, sau quyết định của Tòa án Hiến phép, trong vòng 60 ngày, Hàn Quốc cần tổ chức bầu cử. Tổng thống mới sẽ nhậm chức ngay sau khi Ủy ban Bầu cử Quốc gia công bố kết quả. Sau lần luận tội và phế truất cựu Tổng thống Park Geun Hye vào ngày 9/3/2017, Hàn Quốc đã tổ chức bầu cử vào ngày 9/5 cùng năm.
Ông Yoon sẽ làm gì tiếp theo?
Trong các phiên tòa hình sự riêng biệt, ông Yoon bị truy tố hồi tháng 1 với cáo buộc nổi loạn, có thể bị phạt tù chung thân hoặc thậm chí tử hình. Ông là nhà lãnh đạo đương nhiệm đầu tiên của Hàn Quốc bị bắt vào tháng 1, song được trả tự do sau khi tòa án hủy bộ lệnh bắt giữ.
Trước khi trở thành tổng thống, ông Yoon là công tố viên nổi tiếng và là nhân vật chủ chốt trong cuộc điều tra luận tội cựu Tổng thống Park Geun Hye.
Quyết định cách chức ông Yoon là đỉnh điểm suốt nhiều tháng chính trị hỗn loạn khi hàng trăm nghìn người Hàn Quốc xuống đường, tuần này qua tuần khác, để phản đối hoặc ủng hộ vị tổng thống. Sự biến động này làm bộc lộ thêm những rạn nứt xã hội sâu sắc giữa phe bảo thủ và phe tự do, đồng thời gia tăng áp lực lên các thể chế và quân đội.
Vẫn chưa rõ liệu những người ủng hộ ông Yoon chấp nhận phán quyết hay tiếp tục biểu tình trên đường phố.
Cảnh sát đứng gác gần dinh thự tổng thống sau khi đơn luận tội ông Yoon Suk Yeol được chấp nhận. Ảnh: Reuters.
Ai là ứng viên sáng giá?
Ông Lee Jae Myung - lãnh đảo đảng Dân chủ đối lập, người thua sít sao ông Yoon hồi năm 2022 - được coi là ứng viên hàng đầu. Dẫn đầu với 2 chữ số trong một số thăm dò gần đây, ông Lee là một trong những nhà lập pháp vội vã chạy tới Tòa nhà Quốc hội trong đêm ông Yoon ban bố thiết quân luật.
Nhà lãnh đạo 61 tuổi dẫn dắt đảng Dân chủ giành chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử Quốc hội năm 2024, đồng thời nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các cử tri theo chủ nghĩa tự do. Tuy nhiên, ông Lee đang đối mặt với một số rắc rối pháp lý. Mặc dù tòa án đã bác bỏ phán quyết có tội liên quan tới các cáo buộc vi phạm luật bầu cử, ông Lee đang trong một số phiên tòa, từ nhận hối lộ đến vụ bê bối phát triển bất động sản trị giá 1 tỷ USD.
Han Dong Hoon - cựu lãnh đạo đảng Quyền lực Nhân dân (PPP) cầm quyền - được coi là ứng viên bảo thủ hàng đầu. Chính trị gia 51 tuổi đã từ chức đứng đầu đảng PPP trong bối cảnh nội bộ đảng bất đồng trong lời kêu gọi ông Yoon từ chức sau quyết định thiết quân luật. Ông Han được lòng các cử tri bảo thủ ôn hòa nhưng bị những người ủng hộ ông Yoon chỉ trích. Họ cáo buộc ông Han “phản bội đảng” và để Quốc hội luận tội ông Yoon.
Bộ trưởng Lao động Kim Moon Soo có tỷ lệ thăm dò cao hơn các ứng viên bảo thủ khác, mặc dù ông tuyên bố không muốn tranh cử tổng thống. Giống nhiều chính trị gia bảo thủ khác, ông Kim chỉ trích vụ bắt giữ ông Yoon và các phiên điều trần luận tội. Người đàn ông 73 tuổi này có khả năng là ứng viên lớn tuổi nhất nếu ông quyết định tranh cử.
Oh Se Hoon - thị trưởng Seoul - là người ủng hộ Hàn Quốc xem xét sở hữu vũ khí hạt nhân để răn đe Triều Tiên. Gần đây, ông Oh công bố khẩu hiệu cải cách quy định là “KOGA” (Hàn Quốc tăng trưởng trở lại), lấy cảm hứng từ phong trào MAGA (Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại) của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Mục tiêu của ông Oh là thúc đẩy tốc độ tăng trưởng kinh tế lên 5% từ mức 2% của năm 2024.
Hong Joon Pyo - thị trưởng của thành trì bảo thủ Daegu - cho biết ông đang chuẩn bị cho cuộc bầu cử tổng thống tiếp theo ngay cả khi Tòa án Hiến pháp không phế truất ông Yoon. Ông Hong đã thua vào năm 2017 trước ông Moon Jae In.
Kim Dong Yeon - thống đốc tỉnh Gyeonggi - nổi lên như một ứng viên tiềm năng khác đến từ phe đối lập. Ông tuyên bố bất cứ ai đại diện cho đảng Dân chủ cũng xứng đáng thắng cử.
Ưu tiên của tân lãnh đạo mới
Dù ai là tân tổng thống, ưu tiên của họ là ổn định chính trị nội bộ và đối phó với Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ông Trump đã dùng thuế quan gây sức ép cho các đồng minh và yêu cầu Hàn Quốc trả thêm tiền cho quân đội Mỹ đồn trú tại quốc gia này.
Căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên cũng gia tăng. Ông Yoon vốn là người có lập trường cứng rắn với Triều Tiên, trong bối cảnh Bình Nhưỡng có những tiến bộ về năng lực quân sự, cũng như mối quan hệ nồng ấm hơn với Nga.
Trí Ân