Chuyên gia: Châu Âu sẽ không hứng chịu cú sốc năng lượng như khi chiến sự Nga - Ukraine bùng phát

4 giờ trướcBài gốc

Ảnh minh họa - Ảnh: Reuters

Trong bối cảnh đó, khi xung đột tại Iran một lần nữa đẩy giá dầu và khí đốt tăng mạnh, nhiều người lo ngại rằng châu Âu có thể phải đối mặt với một cú sốc năng lượng mới. Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng bối cảnh hiện nay đã khác so với năm 2022.

BỐI CẢNH ĐÃ KHÁC

Theo các chiến lược gia đầu tư, thị trường có thể đang phản ứng hơi quá trước nguy cơ tái diễn một cuộc khủng hoảng năng lượng quy mô lớn như 4 năm trước. Sau khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra, giá dầu đã vượt 120 USD/thùng vào tháng 6/2022, giá khí đốt tăng mạnh, chi phí năng lượng của các hộ gia đình đội lên và lạm phát khu vực đồng euro leo lên mức kỷ lục 9%.

Trong khi đó, giá dầu Brent - chuẩn tham chiếu toàn cầu - hiện tại đã dịu bớt sau khi áp sát mốc 120 USD/thùng hồi đầu tuần nhờ quyết định xả lượng dầu kỷ lục 400 triệu thùng từ kho dự trữ khẩn cấp của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ngày 11/3. Giá khí đốt tự nhiên tại châu Âu, đo bằng hợp đồng tương lai TTF của Hà Lan, cũng đã giảm mạnh từ mức đỉnh 3 năm 63,77 euro/MWh xuống dưới 50 euro/MWh trong ngày 11/3.

Theo ông James Smith, nhà kinh tế phụ trách nhóm nền kinh tế phát triển tại ngân hàng ING, phản ứng ban đầu của giá năng lượng lần này gợi lại giai đoạn đầu của xung đột Nga - Ukraine. Dù vậy, ông cho rằng bối cảnh kinh tế toàn cầu hiện nay đã khác đáng kể so với thời điểm cú sốc năm 2022 xảy ra.

“Cú sốc năng lượng năm 2022 xảy ra trong bối cảnh kinh tế toàn cầu vốn đã chịu áp lực lạm phát lớn. Khi đó, chuỗi cung ứng vẫn đứt gãy, thị trường lao động còn thắt chặt và chính sách tài khóa tiếp tục làm tăng sức ép lên giá cả. Hiện nay, những yếu tố đó đã phần nào dịu bớt”, ông Smith nhận định trong một báo cáo tuần này.

Theo giới phân tích, mức độ tác động tới lạm phát châu Âu sẽ phụ thuộc lớn vào việc xung đột còn kéo dài bao lâu. Qatar - nước chiếm gần 1/5 lượng LNG xuất khẩu toàn cầu - tiếp tục ngừng sản xuất, trong khi tàu thuyền tại và quanh eo biển Hormuz liên tiếp bị tấn công, có thể khiến gián đoạn nguồn cung dầu và khí đốt sang châu Âu kéo dài hơn dự kiến.

Sau khi xung đột tại Ukraine nổ ra, châu Âu đã từng bước cắt giảm phụ thuộc vào khí đốt đường ống từ Nga. Trong quá trình đó, Qatar nổi lên như một trong những nguồn cung LNG quan trọng của khu vực.

Ông Michael Lewis, Tổng giám đốc điều hành tập đoàn cung ứng năng lượng Uniper của Đức, cho biết công ty này đã thoát phụ thuộc vào khí đốt Nga, đồng thời mở rộng nguồn cung từ LNG và các tuyến đường ống nối với Na Uy, Mỹ, Canada, Australia và Azerbaijan.

“Chúng tôi không muốn lặp lại những khó khăn trong quá khứ, khi phải phụ thuộc vào duy nhất một nguồn cung, cụ thể là công ty Gazprom của Nga”, ông Lewis nói trong một chương trình của CNBC hôm 11/3.

Tuy nhiên, theo ông Lewis, châu Âu hiện không tự sản xuất đủ khí đốt để đáp ứng nhu cầu năng lượng của mình, do đó cần ký thêm các hợp đồng dài hạn.

“Sau khi loại bỏ khí đốt Nga khỏi danh mục nguồn cung, chúng tôi buộc phải mua nhiều hơn trên thị trường giao ngay. Vì vậy, chúng tôi đang tái cơ cấu danh mục theo hướng tăng tỷ trọng các hợp đồng khí đốt dài hạn, qua đó giảm bớt tác động từ những biến động giá như hiện nay”, ông Lewis chia sẻ.

BÀI TOÁN LẠM PHÁT

Về lạm phát, ông Smith cho rằng nếu nguồn cung năng lượng trở lại bình thường sau 4 tuần, theo đó giá năng lượng giảm trong quý 2, lạm phát khu vực đồng euro có thể tăng từ mức 1,9% hiện nay lên 2,5% trong quý này. Trong khi đó, lạm phát tại Anh và Mỹ có thể lên 3%.

“Mức tăng này đủ để Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Ngân hàng Trung ương Anh (BOE) phải thận trọng hơn với lộ trình giảm lãi suất, nhưng chưa lớn tới mức làm thay đổi hẳn định hướng chính sách. Trong khi đó, với Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), áp lực hiện nay vẫn chưa đủ mạnh để buộc cơ quan này rời khỏi lập trường chính sách hiện tại”, ông Smith nhận định.

Lợi suất trái phiếu chính phủ tại Anh và Đức nhích lên khi thị trường đánh giá lại triển vọng lãi suất, sau khi rủi ro giá năng lượng tăng mạnh làm dấy lên khả năng BOE và ECB sẽ không thể nới lỏng chính sách nhanh như kỳ vọng trước đó. Theo hãng tin Bloomberg, ông Madis Muller, thành viên Hội đồng Thống đốc ECB, cũng thừa nhận xác suất tăng lãi suất đã tăng lên.

Việc lợi suất trái phiếu đi lên cho thấy nhà đầu tư đang ngày càng thận trọng trước mức độ bất định lớn của thị trường. Trong bối cảnh giá dầu và khí đốt biến động mạnh kể từ khi xung đột bùng phát, giới phân tích cho rằng nếu mặt bằng giá năng lượng duy trì ở mức cao đủ lâu, các ngân hàng trung ương sẽ phải phản ứng về chính sách.

Ông Geoff Yu, chiến lược gia thị trường cấp cao phụ trách khu vực châu Âu, Trung Đông và châu Phi tại ngân hàng BNY, cho rằng trong ngắn hạn ECB có thể sẽ phải lùi thời điểm giảm lãi suất. Tuy nhiên, theo ông, mức độ bất định hiện nay quá lớn để có thể đưa ra định hướng đáng tin cậy cho giai đoạn sau 3 tháng tới.

“Việc thị trường tính tới khả năng có tới 2 đợt tăng lãi suất có vẻ là quá mức. Dù vậy, điều quan trọng là phải kiểm soát kỳ vọng và điều chỉnh chiến thuật để neo giữ kỳ vọng lạm phát. Châu Âu cần tránh lặp lại kịch bản của giai đoạn 2022-2023”, ông Yu nhận xét với CNBC.

Theo ông Yu, lần này châu Âu ít bị tổn thương hơn trước nguy cơ điều kiện tài chính bất ngờ thắt chặt, một phần vì dòng vốn trên thị trường cổ phiếu không còn tập trung cao như trước.

“Giá năng lượng hiện vẫn thấp hơn nhiều so với đỉnh năm 2022. Bên cạnh đó, khả năng chống chịu của châu Âu trước các cú sốc năng lượng cũng đã cải thiện đáng kể nhờ đa dạng hóa nguồn cung, nên chưa có lý do để phản ứng thái quá. Bối cảnh kinh tế lần này cũng khác, khi không còn lực đẩy từ nhu cầu hậu Covid như giai đoạn trước”, ông Yu phân tích.

Trong khi đó, ông Peter Oppenheimer, chiến lược gia cổ phiếu toàn cầu trưởng tại ngân hàng Goldman Sachs, cho rằng châu Âu đang đối mặt một tổ hợp yếu tố khá phức tạp, khi tâm lý nhà đầu tư đối với tăng trưởng và lạm phát thay đổi gần như từng giờ.

“Xét trên bức tranh toàn cảnh châu Âu, sự kết hợp giữa giá dầu tăng và đồng euro suy yếu - ít nhất theo diễn biến trong vài tuần gần đây - thực tế lại là yếu tố tích cực đối với lợi nhuận doanh nghiệp”, ông Oppenheimer nói với CNBC hôm 10/3.

Tuy nhiên, theo ông Oppenheimer, nếu tổ hợp này làm triển vọng tăng trưởng xấu đi và đồng thời khiến bài toán lạm phát trở nên phức tạp hơn, tác động sẽ chuyển sang tiêu cực. Ông cũng cảnh báo giá dầu đã tăng rất mạnh, trong khi mức độ bất định vẫn ở mức cao. Nếu tình trạng này kéo dài, kỳ vọng tăng trưởng nhiều khả năng sẽ suy yếu, từ đó gây áp lực điều chỉnh lên thị trường cổ phiếu.

Ngọc Trang

Nguồn VnEconomy : https://vneconomy.vn/chuyen-gia-chau-au-se-khong-hung-chiu-cu-soc-nang-luong-nhu-khi-chien-su-nga-ukraine-bung-phat.htm