Chuyên gia: Giải ngân đầu tư công năm nay dù chỉ đạt 95% kế hoạch cũng tạo cú hích lớn cho tăng trưởng

3 giờ trướcBài gốc

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao trong năm 2026, đầu tư công tiếp tục được xem là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Tuy nhiên, tiến độ giải ngân vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức, từ nguồn cung vật liệu đến cơ chế điều chỉnh chi phí dự án.

Cùng một khung chính sách nhưng kết quả giải ngân tại các địa phương có thể rất khác nhau

Tại sự kiện Vietnam Investment Forum - Summer Summit được tổ chức vào chiều nay tại Hà Nội, các chuyên gia dẫn số liệu của Cục Thống kê cho biết tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công 5 tháng đầu năm đạt 21,6% kế hoạch năm, nhưng quy mô tuyệt đối đã tăng 34.816 tỷ đồng, tương ứng tăng 18,9% so với cùng kỳ.

Theo TS Phan Đức Hiếu - Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội khóa XVI, Đại biểu Quốc hội khóa XVI; Quốc hội và Chính phủ đều mong muốn đạt tỷ lệ giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công trong năm nay. Tuy nhiên, theo ông, đây là nhiệm vụ rất thách thức khi quá trình triển khai thực tế phát sinh nhiều vướng mắc khác nhau.

TS Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội khóa XVI, Đại biểu Quốc hội khóa XVI.

Ông Hiếu cho rằng khó khăn trong giải ngân không đến từ một nguyên nhân mang tính điển hình hay đại diện cho toàn hệ thống. Mỗi dự án, mỗi địa phương lại có những đặc thù riêng khiến tiến độ thực hiện khác nhau.

Theo ông, ngay cả trong công tác thu hồi đất, giải phóng mặt bằng, các địa phương cũng gặp những điều kiện rất khác biệt. Sự khác nhau về dữ liệu đất đai, tốc độ kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư khiến tiến độ triển khai giữa các địa phương có sự chênh lệch đáng kể. Cùng một khung chính sách nhưng kết quả thực hiện có thể rất khác nhau do đặc điểm từng khu vực.

"Mỗi dự án nằm ở một địa điểm khác nhau, có những tính chất phức tạp khác nhau. Nhiều khi những vướng mắc rất nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến tiến độ triển khai", ông Hiếu nhận định.

Hai kiến nghị trọng tâm để tháo gỡ điểm nghẽn giải ngân

Từ quá trình khảo sát tại nhiều địa phương, TS Phan Đức Hiếu cho biết có hai nhóm kiến nghị nổi bật được các địa phương phản ánh lên các cơ quan trung ương nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn trong giải ngân đầu tư công.

Thứ nhất là bảo đảm nguồn cung nguyên vật liệu cho các dự án.

Theo ông Hiếu, tình trạng thiếu hụt vật liệu san lấp, đất đắp và một số loại vật liệu xây dựng thông thường đang ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ thi công tại nhiều công trình hạ tầng. Đây là vấn đề không phải địa phương nào cũng có thể tự xử lý do liên quan đến quy hoạch, cấp phép và khai thác mỏ vật liệu.

Ông cho biết một số địa phương đang được áp dụng cơ chế đặc thù đã có điều kiện thuận lợi hơn trong việc giải quyết nguồn cung vật liệu. Từ thực tế này, ông đề xuất Chính phủ nghiên cứu mở rộng các cơ chế đặc thù về khai thác và sử dụng nguồn vật liệu xây dựng cho nhiều địa phương hơn nhằm phục vụ các dự án đầu tư công.

Theo ông, đây không đơn thuần là cơ chế đặc thù cho từng địa phương mà có thể xem là giải pháp đặc thù phục vụ mục tiêu đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư công trên phạm vi cả nước.

Đồng thời, xử lý tác động từ việc giá nguyên vật liệu tăng cao.

TS Phan Đức Hiếu cho biết giá nguyên vật liệu xây dựng thời gian qua liên tục tăng do nhiều nguyên nhân, từ biến động thị trường quốc tế đến tình trạng khan hiếm nguồn cung trong nước. Điều này khiến nhiều nhà thầu gặp khó khăn, đặc biệt với các hợp đồng trọn gói hoặc hợp đồng đơn giá cố định.

Theo phản ánh từ các địa phương và doanh nghiệp, Nhà nước cần xem xét cơ chế chia sẻ một phần chi phí tăng thêm đối với các dự án bị ảnh hưởng bởi biến động giá nguyên vật liệu. Đồng thời, đối với các hợp đồng được điều chỉnh giá, việc cập nhật đơn giá cần được thực hiện nhanh hơn và sát với diễn biến thực tế của từng địa phương.

Ông Hiếu cho rằng đây là hai vướng mắc phổ biến mà nhiều địa phương không thể tự giải quyết, do đó cần sự vào cuộc của Chính phủ và các cơ quan trung ương để tháo gỡ. Nếu xử lý hiệu quả hai vấn đề này, tiến độ giải ngân đầu tư công có thể được cải thiện đáng kể trong thời gian tới.

Giải ngân 95% kế hoạch vẫn có thể tạo cú hích lớn cho tăng trưởng

Đánh giá về triển vọng giải ngân năm nay, ông Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, cho rằng mục tiêu giải ngân 100% là rất tham vọng khi tổng quy mô vốn đầu tư công đã vượt mốc 1 triệu tỷ đồng.

Tuy nhiên, theo ông, nếu đạt khoảng 95% kế hoạch thì đây vẫn là một kết quả tích cực và đủ sức tạo động lực đáng kể cho tăng trưởng kinh tế.

Ông Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright. Ảnh: BTC

Ông Thành nhắc lại rằng năm 2025, tỷ lệ giải ngân thực tế đạt khoảng 98% sau khi tính cả thời gian chỉnh lý quyết toán ngân sách. Đây được xem là mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Với quy mô vốn năm nay lớn hơn đáng kể, áp lực giải ngân chắc chắn sẽ cao hơn. Tuy nhiên, vị chuyên gia cho rằng vẫn có những yếu tố thuận lợi hỗ trợ tiến độ thực hiện.

Một số dự án hạ tầng lớn hiện đã đi qua giai đoạn khó khăn nhất là giải phóng mặt bằng và đang bước vào giai đoạn hoàn thiện, lắp đặt thiết bị và nghiệm thu. Đây thường là giai đoạn có tốc độ giải ngân nhanh hơn nếu các thủ tục thanh toán và quyết toán được xử lý thuận lợi.

Dù vậy, theo ông Thành, bài toán lớn hiện nay là việc điều chỉnh tổng mức đầu tư của các dự án trong bối cảnh giá vật liệu xây dựng và chi phí thiết bị tăng cao.

"Nhiều nhà thầu đang đề nghị điều chỉnh tổng mức đầu tư do chi phí đầu vào tăng lên đáng kể. Vì vậy, tính linh hoạt của các bộ, ngành và địa phương trong việc điều chỉnh vốn, cân đối lại nguồn lực là rất quan trọng", ông Thành cho biết.

Theo ông, việc mạnh dạn điều chuyển vốn từ các dự án chậm triển khai sang các dự án có khả năng hấp thụ vốn tốt hơn cũng là giải pháp cần được đẩy mạnh nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công.

Vị chuyên gia đánh giá trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất định, đầu tư công vẫn là khu vực có tính ổn định cao và là công cụ chính sách mà Chính phủ có thể chủ động điều hành để hỗ trợ tăng trưởng.

Trang Mai

Nguồn Doanh Nhân VN : https://doanhnhanvn.vn/chuyen-gia-giai-ngan-dau-tu-cong-nam-nay-du-chi-dat-95-ke-hoach-cung-tao-cu-hich-lon-cho-tang-truong.html