Trào lưu tự do tài chính và nghỉ hưu sớm (FIRE) đang trở thành mục tiêu theo đuổi của số đông. Tuy nhiên, việc quá ám ảnh về tiền bạc, áp lực mua nhà, mua xe trước tuổi 30 vô hình trung tạo ra gánh nặng lớn cho sức khỏe tinh thần.
Tại chương trình "Hộp Tài sản" (The Wealth Box Talk) trên VTV8, ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư kiêm Phó Giám đốc Khối Kinh doanh Chứng khoán, Công ty Cổ phần Chứng khoán An Bình (ABS) đã có những chia sẻ sâu sắc về góc nhìn quản trị tài sản và giải pháp dung hòa giữa tài chính với sức khỏe tâm lý.
Chương trình "Hộp Tài sản" (The Wealth Box Talk) trên VTV8.
Bẫy so sánh và áp lực 'phải rực rỡ'
Theo ông Nguyễn Thế Minh, cần làm rõ hai khái niệm: Độc lập tài chính và tự do tài chính. Nếu độc lập tài chính là việc đưa ra quyết định lối sống không lệ thuộc vào tiền bạc, thì tự do tài chính mang nghĩa rộng hơn. Ở đó, con người không chỉ đủ sống mà còn có khả năng sở hữu và làm những điều mình thích theo đúng phong cách cá nhân.
Nhìn nhận về xu hướng nhiều người nôn nóng muốn có khối tài sản lớn trước tuổi 30 - 40 để nghỉ hưu sớm, ông Minh thẳng thắn:
"Việc đặt ra mục tiêu tự do tài chính nhanh không sai về mục đích, nhưng sai về cách tiếp cận. Điều các bạn cần quan tâm là bản thân có phù hợp để đạt được mục tiêu đó hay không?"
Ông Nguyễn Thế Minh.
Khảo sát năm 2025 của Deloitte với hơn 23.000 người tại 44 quốc gia cho thấy, tỷ lệ Gen Z cảm thấy bất an tài chính đã tăng mạnh từ 30% lên 48%, và nhóm Millennial tăng từ 32% lên 46%. Điều này chứng minh áp lực tài chính là xu hướng toàn cầu.
Tại Việt Nam, sự bùng nổ của mạng xã hội khiến giới trẻ dễ rơi vào "bẫy so sánh", bẫy hình thức hoặc bẫy lợi nhuận phi thực tế khi chứng kiến những câu chuyện thành công sớm. "Trong thị trường tài chính, nguyên tắc kinh điển là rủi ro cao, lợi nhuận cao. Trước khi muốn tự do tài chính nhanh, bạn phải tự hỏi: Khi nào bắt đầu? Quy mô vốn hiện tại là bao nhiêu? Thời gian kỳ vọng? Và quan trọng nhất là khả năng chịu đựng rủi ro đến đâu?", ông Minh phân tích. đồng thời cảnh báo việc chạy theo mục tiêu bất chấp có thể dẫn đến những quyết định đầu tư liều lĩnh, sai lầm.
Đồng quan điểm, bạn Bùi Thanh Hằng (Top 5 Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2017) thừa nhận từng hoang mang trước áp lực vô hình từ Internet. Sau đó, cô nhận ra tự do tài chính là một hành trình dài chứ không phải kết quả sau một đêm. Nếu ép sức khỏe tinh thần quá mức thì không còn là tự do đúng nghĩa. Cô chọn cách ưu tiên "tự do tâm hồn" bằng những công việc mang lại hạnh phúc, cân bằng cuộc sống và các mối quan hệ lành mạnh.
Bùi Thanh Hằng (Top 5 Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2017)
Tư duy quản lý tài sản tại Việt Nam còn sơ khai
Đánh giá về thị trường trong nước, chuyên gia ABS cho rằng ngành quản lý tài sản tại Việt Nam vẫn ở mức sơ khai trong tư duy phần lớn người dân. Tài sản chủ yếu vẫn tích lũy ở các kênh truyền thống như bất động sản, vàng và tiền gửi tiết kiệm. Đối với kênh chứng khoán, dù số tài khoản đã vượt mốc 11 triệu nhưng mức độ hiểu biết còn hạn chế, nhiều người vẫn xem đây là kênh kiếm tiền nhanh thay vì đầu tư bền vững.
"Việt Nam đang ở giai đoạn chuyển tiếp từ tiết kiệm phòng thân sang đầu tư sinh lời, nhưng vẫn chưa đến được tầng quản lý tài sản thực thụ", ông Minh nhận định. Dù vậy, nhu cầu gia tăng tài sản là rất lớn khi có tới 74% nhà đầu tư kỳ vọng thu nhập đạt mức 100 - 500 triệu đồng mỗi năm.
Dẫn chứng số liệu từ các tổ chức quốc tế, ông Minh dự báo mảng quản lý tài chính cá nhân tại Việt Nam có thể đạt quy mô 600 tỷ USD vào năm 2027 với mức tăng trưởng kép 32% (giai đoạn 2026 - 2030). Đến năm 2030, dự kiến có đến 55% dân số thuộc tầng lớp trung lưu. Đây là động lực lớn thúc đẩy thị trường quản lý tài sản bùng nổ tương tự mô hình tại Thái Lan hay Singapore.
Tìm kiếm 'bác sĩ' cho sức khỏe tài chính
Khi đối mặt với khủng hoảng hoặc áp lực tài chính, ông Nguyễn Thế Minh khuyên người dân nên lập tức đánh giá lại bức tranh tài chính cá nhân, giảm tốc độ hoặc ngừng chi cho những khoản không cần thiết. Thay vì tự loay hoay, việc tìm đến các chuyên gia tư vấn tại các tổ chức uy tín là giải pháp hiệu quả để lên kế hoạch bài bản.
Tại ABS, đơn vị này định vị mình như những "bác sĩ" thăm khám sức khỏe tài chính cho nhà đầu tư để đưa ra các giải pháp "may đo" linh hoạt. Với phương châm lấy sự gia tăng tài sản của khách hàng làm thước đo chất lượng, ABS tập trung vào việc dự báo sát thị trường, quản trị rủi ro nghiêm ngặt và tối ưu hóa chi phí đầu tư thông qua các gói lãi suất ưu đãi.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng ứng dụng mạnh mẽ AI vào định lượng đầu tư, dự báo rủi ro nhằm tối ưu vận hành và giảm giá thành dịch vụ.
Về chiến lược dài hạn, đại diện ABS cho biết công ty đang chuyển dịch từ mô hình môi giới truyền thống sang mô hình chuyên gia quản lý tài sản toàn diện "All in One". Chiến lược này là sự kết hợp giữa công nghệ (Wealth Tech) và con người (Wealth Advisor), tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) xuyên suốt.
"Với lộ trình này, chúng tôi tin tưởng sẽ mang lại giải pháp quản lý tài sản hiệu quả, đồng hành cùng người dân Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu tự do tài chính một cách an lành và bền vững", ông Minh khẳng định.
Khương Hạ