Chuyện hy hữu trên xóm vạn chài

3 giờ trướcBài gốc

Đi làm sổ đất... mất luôn tên chủ

Sự việc bà Trần Thị Uyên Trâm (SN 1972, ngụ tại xã Phước Hải, TPHCM) bị buộc phải rời bỏ căn nhà của mình đã sống gần 30 năm nay khiến nhiều xóm giềng thương cảm. Hơn ai hết, họ là những người chứng kiến vợ chồng bà Trâm gánh từng gánh cát từ ngày này qua tháng khác để đắp bồi, tạo lập được chỗ ở trước sự hung hãn của thủy triều. Để rồi đến nay, bao nhiêu mồ hôi, nước mắt đã trở thành công dã tràng theo cái cách thật hy hữu.

Bà Trâm tại mảnh đất đã gắn bó gần 30 năm

Câu chuyện xảy ra năm 1999, sau khi bị đổ vỡ chuyện gia đình, bà Trâm mang theo đứa con gái còn đỏ hỏn từ Đà Nẵng đến ấp Hải Tân, xã Phước Hải, huyện Đất đỏ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (nay là ấp Hải Sơn, xã Phước Hải, TPHCM) mưu sinh. Tại đây, bà đã quen biết và sống như vợ chồng với ông Nguyễn Kha (SN 1980) là người ở địa phương và có thêm một đứa con gái. Thời điểm trên, khu vực bãi biển này còn hoang vu, quanh năm bị sóng biển tàn phá. Họ đã sống trên một khu đất do Nhà nước quản lý, bên cạnh là một cơ sở kinh doanh, chế biến hải sản, luôn bốc mùi hôi hám. Do vùng đất bị bào mòn bởi sóng biển nên ngoài thời gian làm việc mưu sinh, hằng ngày, vợ chồng bà phải tự mình gánh hàng ngàn gánh cát để đắp nền, dựng lên một căn nhà lá tạm. Sau 2 năm gom góp, họ xây được căn nhà tường gạch, nhưng chưa ổn định được bao lâu thì trận bão năm 2006 đánh sập căn nhà. Sau đó, vợ chồng bà được Nhà nước hỗ trợ 3 triệu đồng để làm lại nhà. Năm 2008, bà Trâm đã làm tờ khai và được các cấp chính quyền địa phương đóng dấu xác nhận trên đất có nhà và người sở hữu ở ổn định, từ đó làm cơ sở để bà Trâm cùng các con đăng ký hộ khẩu thường trú.

Năm 2009, vợ chồng bà Trâm làm thủ tục để xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) cho thửa đất đang ở. Ngày 10/11/2009, Trung tâm Kỹ thuật Tài nguyên và Môi trường - Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) cấp Bản trích đo vị trí đất (tỷ lệ 1/500) có tên bà Trâm, ông Kha. Thửa đất thời điểm đó được xác định là thửa số 88, tờ bản đồ 41, tổng diện tích là: 424.9m2.

Năm 2011, khi GCNQSDĐ được cấp thì không hiểu sao trong đó chỉ có tên ông Kha chứ không có tên bà Trâm. Theo đó, ông Kha được cấp 322.7m2, phần còn lại hơn 100m2 là phần phía sau gần biển, không được duyệt. Lúc đó, bà Trâm tá hỏa vì trong suốt quá trình cải tạo đất, làm nhà, đến nộp hồ sơ đều có tên mình, nhưng khi ra sổ thì chỉ ông Kha đứng tên. Một thời gian sau, bất hạnh xảy ra khi có người mang đến bản hợp đồng đã nhận chuyển nhượng toàn bộ diện tích hơn 300m2 đất đã cấp cho ông Kha. Và ông Kha cũng bỏ đi không tin tức từ đó đến nay.

Đơn thân nuôi 2 đứa con nhỏ, người đàn bà tội nghiệp đành dựng tạm căn nhà cấp 4, sinh sống trên phần đất hơn 100m2 còn lại chưa được cấp sổ.

Những điều cần làm rõ từ bản án

Niềm hy vọng nhen nhóm khi Nhà nước có chính sách cấp sổ cho những người dân có quá trình quản lý và sinh sống ổn định trên phần đất sát bãi biển, trong đó có bà Trâm. Bất ngờ, năm 2023, bà Trâm nhận được giấy triệu tập của Tòa án về việc căn nhà với phần diện tích đất còn lại của mình khoảng hơn 100m2 có người khởi kiện tranh chấp. Nguyên đơn khởi kiện là bà Nguyễn Thị Thấm (còn gọi là Thắm, SN 1982), em gái ruột của ông Kha. Qua hai phiên xét xử với Bản án sơ thẩm số 15/2024/DS-ST ngày 09/4/2024 của TAND huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) và Bản án phúc thẩm số 1358/2025/DS-PT ngày 29/9/2025 của TAND TPHCM thì đều tuyên bà Thấm thắng kiện. Chứng cứ HĐXX đưa ra là bà Thấm có tên trong "sổ mục kê” của xã từ năm 1998.

Trong bản vẽ sơ đồ vị trí thửa đất để cấp sổ có tên bà Trâm

Bà Trâm kêu cứu để mong được TAND các cấp xét xử một cách thấu đáo. Theo đó, bà Trâm cho rằng thừa đất này (bao gồm cả hơn 300m2 đất ông Kha đã bán) là do hai vợ chồng bồi từng gánh cát, trải qua nhiều lần làm nhà, được chính quyền địa phương xác nhận đã sinh sống ổn định gần 30 năm nay làm gì có ai đến tranh chấp.

Điều phi lý là bà Thấm sinh năm 1982, nhưng lại có tên trong "sổ mục kê” được ghi năm 1998. Thời điểm đó, bà Thấm mới 16 tuổi (chưa đủ tuổi thành niên) liệu có phù hợp về chủ thể, đối tượng được quyền kê khai, quản lý sử dụng đất theo Luật Dân sự, Luật Đất đai năm 1993; có phù hợp với Quyết định số: 499QĐ/ĐC, của Tổng Cục Địa chính ban hành ngày 27/7/1995 "Quy định mẫu sổ địa chính; sổ mục kê đất; sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; sổ theo dõi biến động đất đai".

Ngày 25/4/2007, Bộ Tài nguyên và Môi trường có ban hành Công văn số: 1568/BTNMT-ĐKTKĐĐ hướng dẫn các cơ quan chức năng về việc sử dụng "Sổ dã ngoại, sổ mục kê”, trong đó khẳng định "Sổ mục kê đất cũng không được coi là một trong các loại giấy tờ về quyền sử dụng đất quy định tại khoản 1 Điều 50 của Luật Đất đai 2003". Chưa hết, theo bút lục số 347 lưu tại TAND TPHCM về đơn kiến nghị cung cấp chứng cứ của bà Thấm đề ngày 15/9/2025 ghi rõ: "tuy nhiên tôi nhận thấy việc thể hiện ranh đất công là không hợp lý vì lý do thửa đất số 88, tờ bản đồ 41 do tôi - Nguyễn Thị Thấm đứng tên đăng ký kê khai từ năm 1990 đến nay". Theo như bút lục này thì bà Thấm đứng tên đăng ký kê khai khi... mới 8 tuổi ?!

Cơ quan chức năng nói gì?

Ngày 31/3/2026, phóng viên Chuyên đề Công an TPHCM đã có buổi làm việc với ông Phan Văn Hảo, Trưởng phòng Kinh tế - Hạ tầng xã Phước Hải và ông Cao Trung Tín, chuyên viên của phòng này. Khi phóng viên đặt câu hỏi về việc người 16 tuổi có đủ điều kiện đứng tên trong sổ mục kê với tư cách cá nhân không? Thì ông Hảo và ông Tín đều khẳng định không được. Cả hai ông đều cho rằng, sổ mục kê này ghi suốt 8 năm (từ năm 1998 đến 2006), nên không biết bà Thắm kê khai lúc nào? Tuy nhiên, khi đối chiếu với bản chính sổ mục kê ghi ngày 20/10/1998, phóng viên thắc mắc tại sao suốt 8 năm trời trong sổ mục kê này là nét chữ của một người viết và cùng một màu mực thì ông Hảo và ông Tín không trả lời.

Chưa hết, trong sổ mục kê năm 1998, bà Thấm kê khai 433,1m2, nhưng đến sổ mục kê tiếp theo được lập năm 2006 thì bà Thấm kê lại chỉ 123m2? Vậy, giấy xác nhận của chính quyền địa phương năm 2008 về việc bà Trâm có nhà đất tại địa chỉ mình đang cư ngụ được giải thích như thế nào? Thì ông Tín cho rằng, bản thân ông mới tiếp cận được tài liệu này do phóng viên cung cấp nên phải tìm hiểu thêm.

Trở lại với vấn đề trong Bản án sơ thẩm số 15/2024/DS-ST của TAND huyện Đất Đỏ cũ có ghi rõ: trong bản vẽ thì có tên bà Trâm và ông Kha, nhưng trong đơn xin cấp GCNQSDĐ thì "đơn bị bôi tên vợ nhưng còn thấy tên bà Trâm". Như vậy, hồ sơ cấp sổ đỏ này có hợp pháp không? Ông Tín cho rằng, quyền cấp GCNQSDĐ thuộc về UBND huyện Đất Đỏ (cũ). Tuy nhiên, khi phóng viên thắc mắc, hồ sơ cấp sổ phải được bắt đầu xử lý từ cấp xã lên huyện nên vai trò của cấp xã như thế nào thì ông Tín cho biết: "Bộ hồ sơ lưu của trường hợp này hiện còn thất lạc chưa tìm ra" (?).

Bà Trâm nói trong nước mắt: "Trong vụ việc này, nếu tôi sai và không đủ chứng cứ thì bản thân tôi sẽ tuân thủ sự phán quyết của HĐXX để dọn ra khỏi nhà và sống lay lắt đâu cũng được. Tuy nhiên, với những vấn đề bất thường nêu trên, tôi rất mong có được sự xem xét một cách công bằng của pháp luật".

Hiện vụ án đang được bị đơn đề nghị xem xét xử lý theo trình tự Giám đốc thẩm. Chuyên đề CATP sẽ tiếp tục thông tin đến bạn đọc khi có kết luận cuối cùng của cơ quan chức năng về vụ việc hy hữu này.

Lê Bình

Nguồn CA TP.HCM : http://congan.com.vn/song-theo-phap-luat/chuyen-hy-huu-tren-xom-van-chai_190963.html