Chuyển pha El Nino, thời tiết biến động mạnh và khó dư báo hơn

2 giờ trướcBài gốc

Bão có thể xuất hiện cấp tập

Ông Nguyễn Thượng Hiền - Cục trưởng Cục Khí tượng thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, năm 2026, trạng thái khí hậu toàn cầu tiếp tục chịu tác động của ENSO, có thể duy trì ở pha trung tính hoặc chuyển sang pha nóng - pha El Nino vào cuối năm, do đó thời tiết sẽ có xu hướng biến động mạnh và khó dự báo hơn.

Đối với hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông, cơ quan khí tượng nhận định số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trong năm 2026 có khả năng ít hơn trung bình nhiều năm và thấp hơn đáng kể so với năm 2025, năm 2025 vốn là năm có số lượng rất cao với 15 cơn bão và 6 áp thấp nhiệt đới.

"Tuy nhiên, điều cần đặc biệt lưu ý là dù số lượng ít hơn, nguy cơ xuất hiện các cơn bão mạnh vẫn cao, nhất là trong bối cảnh có thể xuất hiện những giai đoạn dài không có bão, sau đó bão lại hình thành và tăng cường nhanh trong thời gian ngắn, gây tác động lớn", ông Nguyễn Thượng Hiền cho biết.

Năm 2026 số lượng bão có thể ít hơn nhưng đề phòng bão có cường độ mạnh.

Trong năm 2026, nắng nóng có xu hướng gia tăng cả về cường độ và thời gian kéo dài; trong khi đó, các hiện tượng dông, lốc, sét, mưa đá có thể xuất hiện mạnh trong các thời kỳ chuyển mùa. Đáng chú ý, xu thế mưa hiện nay là mưa cường độ lớn trong thời gian ngắn, dễ gây ngập úng đô thị và gia tăng nguy cơ lũ quét, sạt lở đất tại khu vực miền núi.

Về các giai đoạn rủi ro đối với các loại hình thiên tai khác nhau, người dân và chính quyền địa phương cần đặc biệt lưu ý: Từ tháng 4 đến tháng 6 là thời kỳ nắng nóng và dông lốc chuyển mùa; Tháng 7 đến tháng 9 là cao điểm mưa lớn ở Bắc Bộ, tiềm ẩn nguy cơ lũ quét, sạt lở; Tháng 9 đến tháng 11 là cao điểm của bão và áp thấp nhiệt đới; Và từ tháng 10 đến cuối năm, khu vực Trung Bộ cần đề phòng các đợt mưa lớn gây lũ trên các sông và ngập lụt đô thị; lũ quét và sạt lở ở khu vực vùng núi.

Ông Nguyễn Văn Hưởng - Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, về diễn biến mưa bão năm 2026, hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông từ tháng 3 đến tháng 7 có khả năng ở mức tương đương trung bình nhiều năm.

Từ tháng 8 đến tháng 12, số lượng bão/áp thấp nhiệt đới có thể thấp hơn trung bình (trung bình nhiều năm trên Biển Đông khoảng 9,6 cơn, trong đó khoảng 3,8 cơn ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta).

"Tuy nhiên, trong điều kiện nền nhiệt mặt nước biển cao và ENSO nghiêng nóng, cần đặc biệt đề phòng những cơn bão có cường độ mạnh, diễn biến nhanh, quỹ đạo phức tạp và mức độ rủi ro cao" - ông Hưởng khuyến cáo.

Ông Hưởng cho biết thêm, từ tháng 9 đến tháng 12, bão có xu hướng tác động nhiều hơn đến Trung Bộ và khu vực phía Nam, tuy nhiên không loại trừ khả năng bão vẫn ảnh hưởng đến khu vực Bắc Bộ trong các tháng 9 đến tháng 10 trong bối cảnh ENSO có xu thế chung nghiêng về pha nóng vào nửa cuối năm.

Một trong những điểm đáng lo ngại nhất của năm 2026 là sự xuất hiện của các đợt mưa to bất thường. Ông Hưởng lưu ý rằng khi ENSO chuyển pha, không chỉ nền nhiệt tăng lên mà các hiện tượng dông, lốc, sét, mưa đá và mưa lớn cục bộ cũng có xu hướng xuất hiện nhiều và mạnh hơn bình thường. Đặc biệt, trong các giai đoạn chuyển mùa như tháng 3 đến tháng 5 và tháng 9 đến tháng 10, các hình thái thời tiết nguy hiểm này sẽ có cường độ mạnh.

Khí hậu biến động, nhiều hiện tượng xảy ra trái quy luật

Ông Nguyễn Thượng Hiền nhận định, có thể thấy rất rõ là khí hậu ở Việt Nam hiện nay đang biến động mạnh hơn và cực đoan hơn so với trước đây. Không chỉ mở rộng về không gian ảnh hưởng mà còn gia tăng về tần suất, cường độ của các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như nắng nóng, mưa lớn, bão mạnh cũng tăng lên đáng kể.

Đặc biệt, nhiều hiện tượng xảy ra trái với quy luật thông thường, như mưa trái mùa, bão muộn hoặc các đợt mưa kéo dài bất thường. Đây là biểu hiện điển hình của tác động từ biến đổi khí hậu, làm gia tăng tính bất định và đặt ra nhiều thách thức trong công tác dự báo và phòng chống thiên tai.

Điều đáng nói, các hiện tượng mưa lũ, thời tiết cực đoan trong thời gian gần đây không còn là những bất thường đơn lẻ, mà phản ánh xu thế dịch chuyển của nền khí hậu trong bối cảnh nhiệt độ trung bình trái đất ngày càng tăng.

Một trong những xu hướng rõ nét của thiên tai là sự gia tăng của mưa cực đoan, do không khí ấm hơn, có khả năng giữ nhiều hơi nước hơn, dẫn đến khi xảy ra mưa thì cường độ mưa sẽ lớn hơn. Đồng thời, nhiệt độ mặt nước biển tăng cũng tạo điều kiện cho bão tăng cường độ nhanh và có thể đạt cường độ mạnh hơn.

Bên cạnh đó, tác động của ENSO cùng với sự biến đổi của hoàn lưu khí quyển và gió mùa đã làm thay đổi cả về thời gian và không gian xuất hiện của các hiện tượng thời tiết nguy hiểm, không còn tuân theo các quy luật trước đây và khiến chúng trở nên khó lường, khó dự báo hơn trước.

Năm 2025 đã để lại nhiều bài học đắt giá với hàng loạt hiện tượng thời tiết cực đoan mang tính "dị thường". Bước sang năm 2026, dù số lượng bão được dự báo giảm, song các chuyên gia đều thống nhất rằng mức độ rủi ro thiên tai không vì thế mà giảm theo.

Biến đổi khí hậu đang làm thay đổi quy luật thời tiết truyền thống, khiến các hiện tượng cực đoan xuất hiện với cường độ lớn hơn, phạm vi ảnh hưởng rộng hơn và khó dự báo hơn. Trong bối cảnh đó, việc nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm, đồng thời chủ động các phương án phòng, chống thiên tai theo kịch bản linh hoạt là yêu cầu cấp thiết.

Năm 2026 không chỉ là bài toán dự báo số cơn bão, mà còn là bài toán về khả năng thích ứng của xã hội trước những biến động ngày càng phức tạp của khí hậu. Bão có thể ít hơn, nhưng nắng nóng, hạn hán, mưa cực đoan và các hình thái thời tiết bất thường khác vẫn là những thách thức hiện hữu, đòi hỏi sự chủ động và chuẩn bị từ sớm, từ xa

Tô Hội

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/chuyen-pha-el-nino-thoi-tiet-bien-dong-manh-va-kho-du-bao-hon-169260322091405572.htm