Chuyến thăm 'cài đặt lại' quan hệ Anh - Trung Quốc

2 giờ trướcBài gốc

Chuyến công du kéo dài bốn ngày của Thủ tướng Starmer diễn ra trong bối cảnh London tìm cách hàn gắn quan hệ với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, giữa lúc căng thẳng toàn cầu gia tăng do chính sách khó lường của đồng minh thân cận nhất của Anh là Mỹ.

Chuyến đi 'phá băng' quan hệ Anh – Trung Quốc

Ngày 28/1, Thủ tướng Anh Keir Starmer đã đến thủ đô Bắc Kinh, bắt đầu chuyến thăm chính thức Trung Quốc. Trong khuôn khổ chuyến thăm, ông Starmer có các cuộc hội kiến và hội đàm với Chủ tịch Tập Cận Bình, Thủ tướng Lý Cường và Ủy viên trưởng Nhân đại toàn quốc Triệu Lạc Tế để đi sâu trao đổi về quan hệ song phương và các vấn đề cùng quan tâm. Chuyến công du là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy hai nước đang tìm cách chấm dứt “kỷ băng hà” ngoại giao vốn đã định hình mối quan hệ giữa hai bên trong nhiều năm qua.

Tại cuộc gặp thượng đỉnh giữa Thủ tướng Anh và Chủ tịch Trung Quốc hôm 29/1, hai bên đã nhất trí rằng Trung Quốc và Anh cần cùng nhau phát triển quan hệ đối tác chiến lược toàn diện theo hướng lâu dài, ổn định và có thể dự đoán. Trong cách tiếp cận này, hợp tác không chỉ mang ý nghĩa song phương, mà còn gắn với vai trò và trách nhiệm của hai nước trong hệ thống quốc tế, với tư cách là thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và là các nền kinh tế lớn.

Phát biểu tại cuộc gặp, Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh rằng trong một thế giới đang trải qua “những thay đổi và biến động sâu sắc”, Trung Quốc và Anh càng cần tăng cường đối thoại, mở rộng hợp tác và cùng nhau góp phần duy trì hòa bình, ổn định toàn cầu cũng như thúc đẩy tăng trưởng và cải thiện đời sống người dân hai nước. Ông kêu gọi hai bên nhìn nhận quan hệ song phương trong bức tranh lịch sử dài hạn, vượt qua những khác biệt và bất đồng cụ thể để khai thác đầy đủ tiềm năng hợp tác còn rất lớn.

“Trung Quốc sẵn sàng phát triển quan hệ đối tác chiến lược lâu dài, ổn định và toàn diện với Anh, mang lại lợi ích cho người dân cả hai nước và toàn thế giới.”Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình

Về phần mình, Thủ tướng Keir Starmer bày tỏ hài lòng khi là người đứng đầu Chính phủ Anh đầu tiên thăm Trung Quốc sau 8 năm, nhấn mạnh rằng trong bối cảnh quốc tế ngày càng mong manh và khó lường, việc hai nước xây dựng một mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, dựa trên sự tôn trọng và tin cậy lẫn nhau, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng không chỉ cho lợi ích song phương, mà còn cho ổn định toàn cầu.

“Trung Quốc là một nhân tố quan trọng trên trường quốc tế. Và việc xây dựng một mối quan hệ tinh tế hơn với Trung Quốc là điều vô cùng cần thiết.”Thủ tướng Anh Keir Starmer

Chuyến công du của Thủ tướng Keir Starmer diễn ra sau cuộc gặp giữa Chủ tịch Tập Cận Bình và Thủ tướng Keir Starmer bên lề hội nghị thượng đỉnh G20 tại Rio de Janeiro vào tháng 11 năm 2024.

Đặc biệt, gần đây, Anh đã phê duyệt kế hoạch xây dựng một Đại sứ quán Trung Quốc quy mô lớn tại London, động thái được xem là bước tiến quan trọng trong quan hệ song phương.

Một trong những kết quả nổi bật nhất của chuyến thăm là việc hai bên nhất trí nối lại và làm sâu sắc các cơ chế đối thoại cấp cao vốn đã bị gián đoạn trong những năm gần đây. Các thỏa thuận về thị thực, dịch vụ, chăm sóc sức khỏe, công nghệ xanh và tài chính, kết hợp với việc khôi phục đối thoại, có thể mở đường cho các công ty Anh tiếp cận tốt hơn với thị trường Trung Quốc và thu hút đầu tư lớn hơn từ Trung Quốc vào Anh.

Hai bên cũng nhất trí cần tăng cường giao lưu nhân dân và văn hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho việc trao đổi nhân sự để làm sâu sắc thêm sự hiểu biết lẫn nhau và xây dựng lòng tin. Đây là những nền tảng quan trọng để hai nước quản lý bất đồng, tăng cường minh bạch và tạo điều kiện cho hợp tác dài hạn.

Hợp tác kinh tế - thương mại: Chủ đề trọng tâm

Một số phương tiện truyền thông Anh đã gọi chuyến thăm Trung Quốc của Thủ tướng Keir Starmer là một “khoảnh khắc ngoại giao quan trọng”, được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho việc cải thiện và phát triển quan hệ song phương. Trong đó, hợp tác kinh tế và thương mại là chủ đề trọng tâm của chuyến công du này. Trước khi khởi hành, ông Starmer đã nhấn mạnh rằng mục tiêu của chuyến đi là “thúc đẩy kinh doanh, nắm bắt cơ hội và mang lại lợi ích cho Vương quốc Anh”.

Đối với Thủ tướng Anh Keir Starmer, chuyến thăm Trung Quốc mang ý nghĩa kinh tế đặc biệt quan trọng. Trong bối cảnh chính phủ đang chịu sức ép lớn về việc thực hiện các cam kết tăng trưởng, Trung Quốc - nền kinh tế lớn thứ hai thế giới được xem là đối tác không thể bỏ qua. Việc ưu tiên cải thiện quan hệ với Bắc Kinh cho thấy, London đang tìm kiếm thêm dư địa phát triển trong bối cảnh kinh tế toàn cầu suy giảm, thương mại quốc tế phân mảnh và các chuỗi cung ứng tiếp tục tái cấu trúc.

Có một điều đáng chú ý là trong chuyến thăm Trung Quốc lần này, Thủ tướng Starmer không cử Ngoại trưởng đi cùng. Trong khi đó, dẫn đầu phái đoàn tháp tùng ông Starmer là Bộ trưởng Tài chính cùng Bộ trưởng Thương mại và Kinh doanh. Ngoài ra, việc hơn 50 lãnh đạo doanh nghiệp có mặt trong phái đoàn cho thấy chương trình nghị sự về các vấn đề chính trị của chuyến thăm đã được gác lại để ưu tiên hơn cho kinh tế và đầu tư.

Giới quan sát nhận định, mặc dù không đạt được thỏa thuận thương mại tự do toàn diện nào, nhưng chuyến thăm Trung Quốc của Thủ tướng Starmer đánh dấu một sự điều chỉnh thận trọng nhưng rõ ràng trong quan hệ kinh tế Anh - Trung Quốc. Đặc biệt, tuyên bố đầu tư 15 tỷ USD của Tập đoàn AstraZeneca vào Trung Quốc được xem là minh chứng rõ ràng cho tiềm năng hợp tác sâu rộng giữa hai nền kinh tế, đồng thời phản ánh niềm tin của doanh nghiệp Anh vào thị trường Trung Quốc.

“Chúng tôi rất tự hào thông báo rằng chúng tôi sẽ đầu tư 100 tỷ nhân dân tệ vào Trung Quốc trong 4 đến 5 năm tới, cho đến năm 2030, để tiếp tục xây dựng sự hiện diện của mình tại Trung Quốc về nghiên cứu và phát triển, sản xuất và đầu tư trên khắp cả nước.”Ông Pascal Soriot, Giám đốc Điều hành Astrazeneca

Trung Quốc cũng đồng ý giảm một nửa thuế quan đối với rượu whisky Scotland, một thỏa thuận mà chính phủ Anh cho rằng có thể tạo ra 250 triệu bảng Anh cho nền kinh tế nước này trong 5 năm tới. Một kết quả khác của chuyến đi là việc công dân Anh được miễn thị thực khi đến Trung Quốc du lịch và công tác tối đa 30 ngày, đưa Anh ngang hàng với khoảng 50 quốc gia khác, bao gồm Pháp, Đức, Australia và Nhật Bản. Hai bên cũng nhất trí hợp tác nhằm phá vỡ các mạng lưới buôn lậu người di cư, một ưu tiên hàng đầu của Chính phủ Anh.

“Chúng tôi đã có một phiên họp rất tốt, hiệu quả với những kết quả cụ thể và thực sự củng cố mối quan hệ. Điều đó phục vụ lợi ích quốc gia vì tất nhiên có rất nhiều cơ hội ở Trung Quốc, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Đó cũng là lý do tại sao chúng tôi có một phái đoàn doanh nghiệp lớn như vậy.”Thủ tướng Anh Keir Starmer

Đối với Trung Quốc, việc nối lại quan hệ với Anh - một nền kinh tế lớn của châu Âu và đồng minh thân cận của Mỹ - cho thấy Trung Quốc vẫn là một đối tác đáng tin cậy của phương Tây. Về mặt kinh tế, việc thiết lập lại quan hệ đảm bảo quyền tiếp cận thị trường cho các nhà xuất khẩu Trung Quốc đối với các mặt hàng có giá trị cao như xe điện, tấm pin mặt trời và năng lượng sạch, đồng thời tạo cơ hội cho đầu tư của Trung Quốc vào các lĩnh vực dịch vụ, tài chính và công nghệ xanh của Anh.

“Theo một số tiêu chí, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn thứ ba của Anh. Tôi nghĩ chính phủ Anh nhận thức được rằng họ đã đắc cử dựa trên nhiệm vụ thúc đẩy tăng trưởng và sẽ không thể đạt được mức tăng trưởng cao nếu không có mối quan hệ kinh tế lành mạnh với Trung Quốc. Còn đối với Trung Quốc, sẽ rất thú vị để khám phá những lĩnh vực mà Anh thực sự vượt trội, như khoa học đời sống, dịch vụ chuyên nghiệp và tài chính xanh. Đây là những lĩnh vực mà Bắc Kinh vẫn rất cởi mở với vốn đầu tư và chuyên môn nước ngoài.”Ông Ruby Osman, Cố vấn Chính sách cấp cao tại Viện Tony Blair về thay đổi toàn cầu

Theo giới quan sát, mặc dù Trung Quốc và Anh có những khác biệt về chính trị, nhưng cả hai bên đều nhất quán mong muốn hợp tác. Đây là một chỉ dấu quan trọng cho sự phát triển thực dụng của quan hệ Trung Quốc-Anh trong bối cảnh toàn cầu hóa đang thay đổi. Thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực kinh tế - thương mại trong khi vẫn duy trì lập trường riêng về những khác biệt chính trị là mô hình phù hợp với sự hợp tác thực tiễn với Trung Quốc mà chính phủ của Thủ tướng Starmer chủ trương và cũng đáp ứng được kỳ vọng của Trung Quốc.

Bài toán cân bằng chiến lược

Trong bối cảnh quan hệ giữa châu Âu và Mỹ xuất hiện liên tiếp căng thẳng xoay quanh chủ quyền Greenland, an ninh khu vực hay thuế quan, thời gian qua, Trung Quốc đã trở thành điểm đến của nhiều nhà lãnh đạo châu Âu. Trước chuyến thăm lần này của Thủ tướng Anh, Thủ tướng Canada và Tổng thống Pháp cũng đã tới thăm Trung Quốc và đạt nhiều thỏa thuận quan trọng về hợp tác kinh tế, thương mại và cắt giảm thuế quan cho hàng hóa của nhau.

Trong thời gian tới, dự kiến Thủ tướng Đức cũng sẽ có chuyến thăm tới quốc gia Đông Á này. Giới quan sát cho rằng, trong một trật tự quốc tế đang ngày càng phân mảnh, chuyến công du của Thủ tướng Starmer sẽ là phép thử quan trọng đối với chiến lược đối ngoại của Anh.

Theo hãng tin Reuters, chuyến đi của ông Starmer diễn ra khi châu Âu và nhiều đồng minh phương Tây tăng cường ngoại giao với Trung Quốc nhằm phòng ngừa những bất định từ Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump. Điều này đã khiến Mỹ có phản ứng gay gắt. Cuối tuần qua, ông Trump đã đe dọa áp thuế lên tới 100% đối với hàng hóa Canada nếu thỏa thuận thương mại giữa Ottawa với Bắc Kinh được thực thi.

Về chuyến thăm của Thủ tướng Anh tới Trung Quốc, nhà lãnh đạo Mỹ hôm 29/1 cảnh báo London không nên hợp tác kinh doanh với Bắc Kinh, cho rằng điều đó sẽ “rất nguy hiểm”.

“Việc họ làm như vậy rất nguy hiểm, và tôi nghĩ việc Canada hợp tác kinh doanh với Trung Quốc còn nguy hiểm hơn nữa. Canada đang không làm ăn tốt. Họ đang làm rất tệ. Và bạn không thể coi Trung Quốc là giải pháp.”Tổng thống Mỹ Donald Trump

Mặc dù vậy, Thủ tướng Keir Starmer khẳng định Anh có thể tăng cường quan hệ kinh tế với Bắc Kinh mà không làm phật ý Washington. Trong cuộc trả lời phỏng vấn với hãng tin Bloomberg ngày 26/1, ông Starmer bác bỏ các câu hỏi cho rằng ông đang tìm cách thắt chặt quan hệ với Trung Quốc bằng cái giá phải trả là mối quan hệ của Anh với các đồng minh thân cận nhất.

“Tôi thường được yêu cầu đơn giản là phải chọn giữa các quốc gia. Tôi không làm điều đó. Tôi nhớ khi đàm phán thỏa thuận thương mại với Mỹ, ai cũng nói với tôi rằng tôi sẽ phải chọn giữa Mỹ và châu Âu, và tôi đã nói tôi sẽ không đưa ra lựa chọn đó.”Thủ tướng Anh Keir Starmer

Chuyến thăm Trung Quốc của ông Starmer cho thấy quan hệ Anh - Trung đang dần khôi phục sau thời kỳ khó khăn. Chuyến đi không chỉ đánh dấu sự “khởi động lại” đáng kể của các cuộc trao đổi cấp cao giữa Trung Quốc và Anh kể từ chính phủ Bảo thủ trước đây, mà còn thể hiện một hành trình “điều chỉnh lại” chiến lược đa diện do ông Starmer thực hiện trong bối cảnh những thay đổi sâu sắc về địa chính trị và kinh tế toàn cầu. Đó là một hành trình thực dụng nhằm tìm kiếm một nền ngoại giao cân bằng trong bối cảnh quốc tế phức tạp.

“Tôi nghĩ đây là một chuyến đi có phần bất thường từ góc nhìn của Vương quốc Anh, chuyến công du cấp thủ tướng đầu tiên sau 8 năm. Nhưng nếu nhìn rộng hơn trên phạm vi quốc tế, ông Starmer chỉ là người mới nhất trong một loạt các nhà lãnh đạo phương Tây đã có các chuyến đi tới Trung Quốc trong vài tháng qua. Rõ ràng các yếu tố địa chính trị đã ảnh hưởng đến điều này. Tôi có cảm giác rằng phần lớn thế giới đang biến động. Từ góc nhìn của Anh, có lẽ việc duy trì liên hệ với một số đối tác lớn là điều đáng giá.”Ông Ruby Osman, Cố vấn Chính sách cấp cao tại Viện Tony Blair về thay đổi toàn cầu

Giới quan sát cho rằng trong một trật tự quốc tế ngày càng phân mảnh, chuyến công du của Thủ tướng Anh Keir Starmer tới Trung Quốc cho thấy các cường quốc tầm trung vẫn giữ được vai trò chủ động: họ có thể hợp tác với Trung Quốc trong khi vẫn duy trì quan hệ với các đồng minh. Đây không phải là sự trở lại “thời kỳ vàng son” hay sự tham gia thiếu suy xét, mà phản ánh một nền ngoại giao tỉnh táo phù hợp với một thế giới phức tạp - một thế giới chấp nhận sự bất đồng như một yếu tố cấu thành nhưng coi trọng giao tiếp.

Bằng cách mở lại các kênh liên lạc ở cấp cao nhất, chuyến đi nhấn mạnh rằng ngoại giao vẫn đóng vai trò thiết yếu trong việc quản lý cạnh tranh, duy trì các mối quan hệ kinh tế và tìm ra giải pháp cho những thách thức toàn cầu chung.

Minh Thúy

Nguồn Hà Nội TV : https://hanoionline.vn/chuyen-tham-cai-dat-lai-quan-he-anh-trung-quoc-384211.htm