Phương tiện có bao giờ "đạp lút ga" khi lưu thông?
Nhiều lái xe cho rằng, việc “đạp lút ga” lên đến vòng tua 4.000/phút là rất phi khoa học, bởi khi lưu thông trên đường, chưa phương tiện nào đạp ga lên đến mức trên. Ngay cả khi chạy cao tốc vận tốc từ 100-120km/h (tốc độ cao nhất trên các tuyến cao tốc ở Việt Nam hiện nay) thì mức đạp ga cũng chỉ lên tới hơn 2.000 vòng tua/phút. Còn khi đi lưu thông ở đô thị thì mức này còn thấp hơn nhiều.
“Việc “đạp lút ga” lên đến 4.000 vòng/phút không tải gây nguy hiểm rất nhiều cho phương tiện sử dụng động cơ đốt trong. Cả vòng đời một chiếc xe có khi chưa bao giờ đạp ga lên tới 4.000 vòng/phút, trong khi đi đăng kiểm thì đăng kiểm viên lại “đạp lút ga” như vậy gây nguy cơ hư hỏng phương tiện là rõ ràng. Tôi không hiểu vì sao lại có quy trình kiểm tra như vậy, nếu xảy ra hư hỏng xe ai sẽ là người chịu trách nhiệm?", anh Nguyễn Đức Huy ở Phú Diễn, TP Hà Nội bức xúc.
Tương tự, anh Đặng Trần Anh ở Bồ Đề, TP Hà Nội cho hay, việc "đạp lút ga" sẽ đẩy vòng tua máy lên tối đa trong tình trạng không tải, như thế sẽ gây hư hỏng động cơ do hệ thống bôi trơn, làm mát, chống rung… không đáp ứng được.
Với các xe đời mới, hệ thống điện tử sẽ ngăn chặn tốc độ quay của trục chính không vượt qua giới hạn an toàn khi đạp ga ở chế độ không tải để bảo vệ động cơ.
Còn với các xe mới tinh chưa hết rô đa thì khi đi đăng kiểm lần đầu ai cho phép đạp lút ga như vậy?...
Quy định "đạp lút ga" khi đăng kiểm để đo khí thải đang dấy lên lo ngại và sự phản ứng từ người dân về tính phi khoa học
Chủ xe phải cam kết gánh mọi rủi ro
Thậm chí, các cơ sở đăng kiểm còn yêu cầu các chủ xe khi đến khám xe phải ký cam kết chịu hết mọi rủi ro khi thực hiện.
Theo đó, cam kết có nội dung: "Tôi đã được đăng kiểm viên giải thích rõ về quy trình kiểm tra khí thải theo phương pháp gia tốc tự do và các rủi ro kỹ thuật có thể phát sinh đối với các trường hợp khi đạp hết chân ga có tốc độ quay lớn nhất của động cơ vượt quá giới hạn tốc độ quay lớn nhất theo quy định của nhà sản xuất, đặc biệt là đối với các trường hợp động cơ cũ, động cơ không được bảo dưỡng đúng quy định.
Hiện tại, do không có tài liệu kỹ thuật để xác định được tốc độ quay của động cơ xe của tôi có vượt quá giới hạn tốc độ quay lớn nhất theo quy định của nhà sản xuất hay không, tôi tự nguyện yêu cầu cơ sở đăng kiểm thực hiện đo khí thải đối với phương tiện của tôi theo đúng quy trình, quy định hiện hành để phục vụ công tác đăng kiểm an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.
Tôi chịu hoàn toàn trách nhiệm và tự chi trả mọi chi phí sửa chữa, khắc phục đối với các hư hỏng sự cố kỹ thuật của động cơ, hoặc các hệ thống liên quan (nếu có) phát sinh trong và sau quá trình thực hiện phép đo khí thải và không khiếu nại, khiếu kiện cơ quan đăng kiểm cũng như đăng kiểm viên".
Song, điều cần phải nhắc lại rằng, nếu không tự nguyện ký vào bản cam kết này thì đồng nghĩa với việc phương tiện sẽ không được đăng kiểm và theo quy định, xe hết hạn đăng kiểm thì không được phép lưu thông.
Nhiều người dân không đồng tình về phương pháp "đạp lút ga" khi đăng kiểm vì dễ gây hư hỏng phương tiện
"Cơ sở đăng kiểm đẩy hết mọi rủi ro về phía người dân, trong khi đăng kiểm viên là người trực tiếp thực hiện thì lại được phủi tay. Tại sao khi đưa ra quy định này phía Cục Đăng kiểm không nghiên cứu và thử nghiệm để có kết quả có ảnh hưởng đến phương tiện hay không?", anh Trần Văn Nam ở Tây Tựu, Hà Nội cho hay.
Ký cam kết chỉ là tạm thời
Trả lời về quy định "đạp lút ga" để kiểm tra khí thải phương tiện sử dụng động cơ diesel, ông Nguyễn Tô An - Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam cho hay, quy trình đo khí thải ô tô có động cơ diesel được thực hiện theo các bước 9.4.1 và 10.1.6 của TCVN 7663:2007.
Trong đó, chu trình gia tốc tự do được thực hiện ít nhất ba lần. Giá trị trung bình cộng của ba giá trị đo sau cùng được lấy làm kết quả đo. Kết quả đo được công nhận khi chênh lệch giữa giá trị đo lớn nhất và nhỏ nhất của ba chu trình gia tốc tự do sau cùng không vượt quá 10 (% HSU).
Theo đó, xe lắp động cơ diesel phải thực hiện theo chu trình gia tốc tự do. Để đảm bảo chu trình đo và kết quả đo khí thải đúng quy định, đăng kiểm viên phải đạp bàn ga nhanh đến hết hành trình để động cơ phải đạt số vòng quay (vòng tua) lớn nhất theo thiết kế của nhà sản xuất ở chế độ không tải.
Trên thực tế, có nhiều xe đến kiểm định có bộ điều tốc (có chức năng giữ số vòng quay tối đa của động cơ không vượt quá giá trị thiết kế của nhà sản xuất) không hoạt động đúng thiết kế hoặc hư hỏng. Việc này khiến số vòng quay tối đa của động cơ thực tế vượt quá giá trị thiết kế hoặc không khống chế được số vòng quay tối đa của động cơ, dẫn đến các hư hỏng như: gãy tay biên, vỡ nắp xi lanh…
Hiện nay, dữ liệu của các cơ sở đăng kiểm đang thiếu giá trị số vòng quay tối đa của động cơ theo thiết kế của nhà sản xuất để có căn cứ đối chiếu.
Tuy nhiên, hầu hết các xe động cơ diesel đều có đồng hồ chỉ thị số vòng quay thực tế của xe. Trên đồng hồ có hiển thị "vùng màu đỏ" thể hiện vòng quay nguy hiểm của động cơ. Tùy thuộc vào từng hãng xe sẽ khuyến cáo không hoạt động hoặc không hoạt động lâu dài tại vùng này.
Để đảm bảo giảm thiểu các phát sinh hỏng hóc động cơ xe trong quá trình đo khí thải, Cục Đăng kiểm đã hướng dẫn các cơ sở đăng kiểm đảm bảo xe phải đáp ứng được các yêu cầu cụ thể trước khi đo.
Với trường hợp kiểm tra số vòng quay lớn nhất của động cơ trước khi đo khí thải phát hiện số vòng quay lớn nhất nằm trong vùng màu đỏ (vùng nguy hiểm đối với động cơ), phải xác định: nếu không vượt quá số vòng quay lớn nhất của động cơ theo thiết kế thì vẫn thực hiện đo khói.
Nếu không có căn cứ xác định số vòng quay lớn nhất của động cơ theo thiết kế thì đăng kiểm viên phải giải thích cho chủ xe hiểu để đưa xe đi bảo dưỡng, sửa chữa, điều chỉnh bộ điều tốc về đúng với giá trị theo thiết kế trước khi kiểm định. Trường hợp này, chủ xe vẫn muốn thực hiện kiểm định thì phải có văn bản cam kết.
Nhưng nếu có căn cứ xác định số vòng quay thực tế của động cơ xe vượt quá số vòng quay lớn nhất của động cơ theo thiết kế thì kể cả trường hợp chủ xe ký bản cam kết cũng không thực hiện đo khí thải do xe bị lỗi bộ điều tốc, dễ dẫn đến hỏng hóc động cơ trong quá trình đo khí thải.
Theo ông An, việc ký cam kết chỉ là giải pháp tạm thời trong thời gian mới triển khai việc đo khí thải theo quy định mới và chỉ áp dụng đối với các trường hợp nghi ngờ số vòng quay thực tế của động cơ vượt quá số vòng quay lớn nhất của động cơ theo thiết kế; đồng thời chủ xe vẫn muốn thực hiện việc đo khí thải sau khi đã được đăng kiểm viên giải thích lý do.
Lãnh đạo Cục Đăng kiểm khẳng định: "Các trường hợp cơ sở đăng kiểm hoặc đăng kiểm viên yêu cầu chủ xe ký cam kết ngoài trường hợp nêu trên hoặc yêu cầu ký cam kết mà không giải thích lý do đều không thực hiện đúng với hướng dẫn của Cục Đăng kiểm".
Cũng theo ông An, hiện Cục Đăng kiểm Việt Nam đang thu thập cơ sở dữ liệu từ các nhà sản xuất để cung cấp cho các trung tâm đăng kiểm số vòng quay lớn nhất của động cơ theo thiết kế. Sau khi hoàn thành việc cung cấp cơ sở dữ liệu này thì không cần thiết phải sử dụng bản cam kết nêu trên.
Ngân Tuyền