Chị Tướng Thị Lý, thôn Xuân Đức, xã Hùng Đức tâm huyết với nghề may trang phục truyền thống đồng bào Dao.
Học hết THPT, chị Tướng Thị Lý chọn học nghề may để sớm có việc làm và thu nhập ổn định hỗ trợ gia đình. Nhưng khi thấy mẹ chị, một người đã nhiều năm gắn bó với nghề làm trang phục truyền thống dân tộc Dao, do bận việc mà ít có thời gian dành cho nghề, nên chị quyết định chuyển sang may trang phục truyền thống. Chị Tướng Thị Lý chia sẻ, trong gia đình chị có cụ, bà, rồi đến mẹ chị làm nghề này, cho nên từ nhỏ chị đã được học từ cắt váy, áo, thêu thùa. Giờ có thêm kỹ thuật cắt may, nên trong quá trình làm rất thuận lợi. Tuy nhiên, để làm hoàn chỉnh bộ trang phục truyền thống của đồng bào Dao mất rất nhiều công, không nhanh như may quần áo bình thường. Mỗi bộ gồm rất nhiều bộ phận như: Yếm, áo dài, quần, khăn đội đầu hoặc mũ…
Bà Trần Thị Hoa, mẹ chị Lý bày tỏ, từ nhỏ bà đã được mẹ dạy thêu, làm trang phục truyền thống. Đến khi lớn là tự làm trang phục để mặc, nhất là chuẩn bị cho mình một bộ trang phục đẹp nhất diện trong ngày cưới, sau đó làm cho các con. Mấy chục năm qua bà vẫn tự tay dệt sợi, nhuộm vải, thêu từng hoa văn trên bộ trang phục, vừa làm để mặc, vừa làm để bán cho những ai có nhu cầu. Giờ bà truyền lại cho con để nghề truyền thống không bị mai một.
Các bà, các cô trong thôn nhận thêu trang phục cho chị Lý.
Đặc biệt, việc thêu trang phục rất cầu kỳ lại đòi hỏi sự khéo léo, sáng tạo. Vì vậy, ban đầu khi số lượng trang phục khách đặt may chưa nhiều, chị Lý vừa cắt, vừa tranh thủ thêu, rồi nhờ mẹ hỗ trợ thêm. Để nhiều người biết đến trang phục do mình làm ra, chị đã mang sản phẩm đến từng nhà để giới thiệu, rồi đăng sản phẩm trên zalo, facebook để chào hàng, tự mình đem đến các chợ phiên ở các địa phương bán, như: Chợ Hùng Đức, chợ km 15, chợ Tích Cốc (Yên Bái cũ), chợ Bằng Cốc… Dần dần, khách mua nhiều hơn. Nhiều khách ở các tỉnh, thành phố xa cũng đặt hàng của chị để mặc hoặc làm quà. Ngoài ra, chị cũng chở hàng đến các lễ hội truyền thống để bán như: Lễ hội Động Tiên, Lễ hội Chợ Thụt…, có năm bán trung bình 14-15 bộ/ngày. Giá trung bình hơn 3 triệu đồng đến 5 triệu đồng/bộ, tùy vào chất vải, hoa văn thêu trên trang phục, nhưng có khi khách mua riêng từng loại như yếm, mũ đội đầu, áo…
Nhờ được học kỹ thuật cắt may, nên chị Lý cắt may trang phục nhanh, đẹp hơn.
Lượng khách hàng ổn định, chị Lý chủ động thuê thêm các bà, các cô biết nghề thêu ở trong và ngoài thôn làm thêm. Hiện nay có khoảng 15 người đang nhận hàng về thêu cho chị. Mọi người thường mang về nhà, tranh thủ lúc rảnh rỗi để thêu, vừa có thêm thu nhập, vừa giữ gìn nghề truyền thống. Bà Bàn Thị Muội, thôn Thắng Bình nói, ngoài làm việc nhà, việc đống áng, trông cháu cho các con yên tâm lao động sản xuất, bà nhận thêu trang phục cho chị Lý mấy năm nay, bình quân mỗi tháng cũng có thu nhập hơn 2 triệu đồng. Được làm nghề bá thấy vui lắm, lại có đồng ra đồng vào để các con đỡ vất.
Bà Lý Thị Liên, thôn Xuân Đức cho biết, bà và các con, cháu đều mua trang phục ở cửa hàng của chị Lý. Giờ chất vải, hoa văn thêu trên trang phục ngày càng đẹp, lại bền màu, nên mọi người dùng rất yên tâm. Một người nếu tự làm trang phục có khi mất cả tháng, hoặc vài tháng mới xong nếu không làm liên tục, vì vậy mua sẵn như này rất tiện và có thể tự chọn cho mình bộ trang phục ưng nhất.
Trang phục được thêu tỉ mỉ với nhiều hoa văn độc đáo.
Vẫn ngày ngày cần mẫn cắt, may trang phục truyền thống của dân tộc, chị Tướng Thị Lý luôn tự hào về nghề mình đã chọn. Bởi với chị, mỗi đường may, hoa văn được thêu trên trang phục đều là tâm huyết của mọi người, để những nét đẹp văn hóa dân tộc luôn hiện hữu trong cuộc sống thường ngày.
Huyền Linh