Bà Ka Nhoẹt lên lớp
“Cô giáo” nghiệp dư
Tại Nhà văn hóa thôn 15, ông K’Dòng, 68 tuổi đang nắn nót viết từng con chữ K’ho. Ông bảo, sống gần 70 năm, ông vẫn phải mang sách, mang bút đi học. “Mình biết chữ phổ thông nhưng lại không biết chữ K’ho của dân tộc mình. Vậy nên phải đi học để biết viết, biết ăn nói với bà con, dòng họ”, ông K’Dòng tâm sự.
Cùng lớp học chữ K’ho với ông K’Dòng có hàng chục người, từ thanh niên mới 20 tuổi đến người đã gần 70 tuổi. Điểm chung của mọi người đều là không biết chữ K’ho dù có biết đọc, biết viết tiếng phổ thông. Tại lớp học, mọi người được làm quen với từng con chữ, học quy tắc ghép chữ, quy tắc phát âm. Đứng trên bục giảng là một người phụ nữ trong buôn - bà Ka Nhoẹt.
Mong mỏi của chúng tôi là vận động trẻ em tham gia các lớp học chữ K’ho. Hiện các cháu mới chỉ đi học trên trường, chưa chú trọng tới học và biết chữ K’ho. Đây là vấn đề mà chi bộ thôn, đoàn thể cần tiếp tục vận động.
Bà Ka Nhoẹt, thôn 15, xã Bảo Lâm 3
Bà Ka Nhoẹt nhớ lại: “Tôi tổ chức các lớp xóa mù chữ K’ho từ năm 2022, hồi ấy, mọi người còn chập chững học chữ phổ thông. Tôi mở lớp vừa kèm chữ phổ thông, vừa dạy tiếng K’ho”. Cũng theo bà Ka Nhoẹt, bà học bộ chữ K’ho từ khi còn nhỏ, tới lúc lớn, bà vẫn còn sử dụng, dần quen sử dụng song song cả 2 bộ chữ. Cũng vì vậy, người phụ nữ K’ho đủ kiến thức để hướng dẫn bà con học chữ K’ho, chữ ghi tiếng nói của dân tộc mình.
“Chữ K’ho có quy tắc viết, ghép vần và phát âm khá rõ. Chỉ cần nắm được quy tắc, bà con có thể đọc và viết được. Tôi chủ yếu hướng dẫn người lớn, nhất là các ông, các bà cách viết, cách ghép vần tiếng K’ho. Dạy bằng kinh nghiệm của bản thân chứ tôi cũng không phải nhà giáo”.
24 năm gắn bó với con chữ
“Bà Ka Nhoẹt mở lớp dạy chữ K’ho từ năm 2002, khi ấy thôn còn rất nghèo, tỷ lệ trẻ em bỏ học cao chứ chưa nói đến người lớn. Hội trường thôn thành lớp học, bà dạy rất nhiều lớp xóa mù cho người lớn, cho cả trẻ em”, ông Nguyễn Văn Trang - Trưởng thôn 15 nhớ lại.
Ông cho biết, chính quyền xã Bảo Lâm 3 cũng như thôn 15 đều vận động, khuyến khích bà con học chữ K’ho để lưu giữ được truyền thống, văn hóa của dân tộc. Ông khẳng định, cách dạy của bà Ka Nhoẹt rất phù hợp với người cao tuổi, hướng dẫn các cụ cách tiếp cận với quy tắc đọc, ghép vần phù hợp.
“Không chỉ là cô giáo dạy xóa mù chữ K’ho, bà Ka Nhoẹt còn là một phụ nữ rất xuất sắc, một nông dân giỏi, một đảng viên tiêu biểu của chúng tôi”, ông Nguyễn Đình Bình - Bí thư Đảng ủy xã Bảo Lâm 3 tự hào. Đảng viên Ka Nhoẹt được kết nạp Đảng từ năm 2012. Trong suốt 14 năm, bà luôn là người đi đầu trong mọi hoạt động của thôn, vừa làm kinh tế giỏi, vừa tham gia hoạt động xã hội. Hiện tại, bà Ka Nhoẹt đang là Bí thư Chi bộ thôn 15, cũng là một trong những người tiên phong trồng sầu riêng trong thôn.
Diệp Quỳnh .