Cơ hội cho Hà Nội vươn tầm các thành phố thông minh châu Á

2 giờ trướcBài gốc

Người dân làm trung tâm, công nghệ là công cụ trong xây dựng đô thị thông minh

Xây dựng thành phố thông minh là xu thế tất yếu của “siêu đô thị” như Hà Nội.

Xu hướng chung của các thành phố thông minh trên thế giới hiện nay việc quản trị dựa trên dữ liệu và dự báo. Do vậy, việc xây dựng Đề án thành phố thông minh (hiện Công an thành phố là đơn vị chủ trì triển khai) được xác định là tư duy quản trị lấy người dân làm trung tâm, biến công nghệ thành công cụ đắc lực để phục vụ cuộc sống.

Tham khảo kinh nghiệm từ các đô thị đi trước cho thấy, việc xây dựng thành phố thông minh thành công là nhờ xác định công nghệ chỉ là công cụ,bộ máy biết dùng dữ liệu để ra quyết định, biết đặt hàng đúng bài toán và biết đo lường hiệu quả.

Điều này có nghĩa, nếu chỉ chạy theo một mô hình thành phố thông minh thiên về kỹ thuật, Hà Nội sẽ tự làm khó mình. Trong khi đó, lợi thế của Hà Nội không chỉ ở dân số trẻ, tốc độ số hóa mạnh, mà còn ở di sản văn hóa dày, cấu trúc đô thị đặc thù và đời sống cộng đồng phong phú.

Điều này định hướng cách tiếp cận phù hợp, là xây dựng mô hình thành phố thông minh gắn với bản sắc văn hóa Việt Nam, trong đó công nghệ phục vụ cho quản trị và trải nghiệm sống, đồng thời hỗ trợ bảo tồn và phát huy giá trị đô thị lịch sử.

Khi có dữ liệu và cơ chế phối hợp đủ mạnh, thành phố có thể làm những việc rất cụ thể, như điều hành giao thông theo thời gian thực quanh các điểm nóng; dự báo và điều tiết dòng khách trong mùa cao điểm; giám sát môi trường theo khu vực để phản ứng sớm, số hóa trải nghiệm văn hóa theo cách tiện lợi nhưng vẫn tôn trọng giá trị truyền thống.

Điểm đáng học không phải là sao chép mô hình, mà là học cách họ tổ chức, chuẩn dữ liệu thống nhất, cơ chế phối hợp liên ngành, cách đặt hàng bài toán và cơ chế thí điểm có giám sát. Thành phố thông minh thành công thường bắt đầu từ những câu hỏi rất thực dụng như, giảm kẹt xe ra sao, giảm phát thải thế nào, rút ngắn thủ tục cho người dân bao nhiêu, tối ưu chi phí vận hành ở đâu. Công nghệ chỉ có ý nghĩa khi trả lời được các câu hỏi ấy bằng kết quả đo được.

Theo các chuyên gia, điểm then chốt trong xây dựng đô thị thông minh thực chất lại là thiết chế thực thi. Thực tế cho thấy, ý tưởng nhiều, dự án không thiếu, nhưng luôn thiếu một đầu mối điều phối đủ rõ vai trò.

Do vậy, UBND thành phố đã công bố thành lập Công ty cổ phần Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội, trao giấy chứng nhận hợp tác với các đối tác công - tư. Trung tâm được định hướng không chỉ dừng ở vai trò hỗ trợ khởi nghiệp, mà hướng tới vai trò điều phối rộng hơn giữa khu vực công, doanh nghiệp, giới nghiên cứu và nguồn vốn.

Thiết chế kết nối dữ liệu, nguồn lực và chính sách

Ông Trần Quang Hưng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Trung tâm đổi mới sáng tạo Hà Nội trình bày mô hình hoạt động công ty. Ảnh: Quang Thái

Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội không đơn thuần là nơi hỗ trợ khởi nghiệp, mà là thiết chế kết nối dữ liệu, nguồn lực và chính sách. Một mặt, Trung tâm được kỳ vọng giúp thành phố định hình danh mục bài toán ưu tiên từ các thách thức đô thị như giao thông, môi trường, dịch vụ công, quản trị dữ liệu, logistics, an toàn.

Mặt khác, Trung tâm đóng vai trò tập hợp lực lượng giải bài toán, từ doanh nghiệp công nghệ, viện trường, chuyên gia, cộng đồng sáng tạo đến các quỹ đầu tư và đối tác triển khai. Khi có đề bài rõ ràng, có cơ chế phối hợp và có nguồn lực đồng hành, các giải pháp không bị dừng lại ở giai đoạn ý tưởng, mà có thể hình thành sản phẩm thử nghiệm, thí điểm trong phạm vi kiểm soát và nhanh chóng chứng minh hiệu quả.

Điểm khác biệt của một trung tâm điều phối nằm ở chỗ Công ty cổ phần Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội có thể tạo ra một quy trình khép kín cho đổi mới sáng tạo đô thị.

Quy trình đó bắt đầu bằng việc thu thập bài toán từ các sở ngành và nhu cầu thực tế của người dân, chuẩn hóa thành yêu cầu cụ thể và tiêu chí đánh giá.

Tiếp theo là giai đoạn huy động giải pháp, tổ chức thử nghiệm sản phẩm mẫu, và quan trọng nhất là mở đường cho thí điểm có giám sát, nơi các đơn vị quản lý, doanh nghiệp và chuyên gia cùng theo dõi chỉ số đầu ra.

Khi thí điểm chứng minh hiệu quả, Trung tâm có thể đóng vai trò cầu nối để đưa giải pháp vào cơ chế mua sắm, hợp tác công tư hoặc thương mại hóa, giúp giải pháp tốt có thể nhân rộng thay vì dừng lại ở một dự án nhỏ. Chính chuỗi này mới là năng lực mà Hà Nội cần để tránh vòng lặp “nhiều sáng kiến, ít triển khai”.

Cùng với cơ chế thí điểm, Trung tâm được kỳ vọng là nơi gỡ nút thắt về phối hợp và dữ liệu, hai điểm thường làm chậm tiến trình chuyển đổi số đô thị. Khi dữ liệu phân mảnh theo từng đơn vị, giải pháp công nghệ khó phát huy giá trị, vì không có đủ dữ liệu để mô hình hóa và không có đủ quyền truy cập để vận hành.

Một thiết chế điều phối có thể giúp xây chuẩn chia sẻ dữ liệu, xác định phạm vi sử dụng, bảo đảm an toàn thông tin, đồng thời tạo cơ chế hợp tác minh bạch giữa khu vực công và tư. Do vậy, nếu muốn đổi mới sáng tạo đi xa, thành phố cần không chỉ năng lực quản trị, mà còn cần dòng vốn, năng lực triển khai và hệ sinh thái đồng hành ngay từ đầu.

Nếu làm đúng vai trò, Trung tâm sẽ giúp Hà Nội chuyển từ cách làm dự án rời rạc sang cách làm dựa trên bài toán và kết quả, nơi mỗi sáng kiến đều phải trả lời được câu hỏi rất cụ thể: giảm bao nhiêu thời gian xử lý, giảm bao nhiêu chi phí vận hành, cải thiện ra sao chất lượng sống, và đóng góp thế nào cho năng lực cạnh tranh của đô thị. Khi đó, mô hình thành phố thông minh gắn với bản sắc của Hà Nội sẽ không chỉ dừng lại ở mức khẩu hiệu, mà trở thành một chuỗi hành động có điểm bắt đầu, có cơ chế thực thi và có kết quả để xã hội cùng giám sát.

Thông tin về định hướng hoạt động trong thời gian tới, ông Trần Quang Hưng, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội cho biết, Trung tâm hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên biệt liên quan đến hoạt động đổi mới sáng tạo. Trong đó, Trung tâm được giao phát triển, vận hành hệ thống dữ liệu đô thị, nền tảng đô thị thông minh và việc xây dựng, phát triển, vận hành các cơ sở dữ liệu này sẽ giúp các startup, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo có thể tiếp cận đối với các dữ liệu mở để phục vụ quá trình thử nghiệm (sandbox).

Trung tâm cũng sẽ triển khai cơ chế "sandbox" thử nghiệm chính sách phát triển mới, là “phòng thí nghiệm thể chế của Thủ đô” nhằm tháo gỡ các rào cản pháp lý và thúc đẩy các ý tưởng mới đi vào thực tiễn giải quyết từng phần các bài toán đô thị của Hà Nội…

Hà Nội đang bước vào giai đoạn mà chuyển đổi số không còn là chuyện bổ sung vài ứng dụng hay gắn thêm thiết bị thông minh, mà là bài toán năng lực điều hành đô thị dựa trên dữ liệu. Do vậy việc ra đời Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội sẽ giúp kết nối dữ liệu, nguồn lực và chính sách.

Thanh Hà

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/co-hoi-cho-ha-noi-vuon-tam-cac-thanh-pho-thong-minh-chau-a-735335.html