Có thể phát sinh tình huống luật sư công là sếp của thẩm phán, kiểm sát viên, điều tra viên

4 giờ trướcBài gốc

Chiều 22-4, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công.

Trách xung đột lợi ích

Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Công Hoàng (Thái Nguyên) cho rằng nếu dự thảo không được thiết kế chặt chẽ, thì dễ xảy ra xung đột lợi ích khi luật sư công tham gia vào quá trình tố tụng.

Đại biểu dẫn khoản 1 Điều 2 dự thảo Nghị quyết quy định đối tượng được cấp thẻ hành nghề luật sư công gồm cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội nhân dân, sĩ quan Công an nhân dân và người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước, các nhà khoa học.

"Đây là những người đang công tác tại các cơ quan, nên mối quan hệ giữa luật sư công với thẩm phán, kiểm sát viên, điều tra viên khi tham gia xử lý các vụ việc có thể phát sinh tình huống nhạy cảm"- ông Hoàng lưu ý và nêu tình huống luật sư công là lãnh đạo của thẩm phán, kiểm sát viên hoặc điều tra viên; hoặc ngược lại, là cấp dưới.

Đại biểu Nguyễn Công Hoàng (Thái Nguyên). Ảnh: QH

"Khi đó, nếu luật sư công tham gia tranh tụng, liệu thẩm phán có bảo đảm tính công minh khi xem xét ý kiến của người là lãnh đạo mình hay không? Hoặc nếu luật sư công là cấp dưới, dù ý kiến đúng, liệu có dám tranh luận thẳng thắn với người là lãnh đạo của mình hay không? Chưa kể các mối quan hệ khác như gia đình, người thân…” – đại biểu nói.

Theo đó, đại biểu Hoàng đề cần có quy định, chế định hết sức cụ thể để xử lý những tình huống này, nhằm bảo đảm luật sư công thực hiện tốt vai trò của mình và bảo đảm công bằng.

Ngoài ra, đại biểu Hoàng tán thành cần chế độ phù hợp đối với luật sư công, nhưng không nên quy định cứng nhắc.

“Cần có cơ chế linh hoạt hơn, có thể quy định mức trần, đồng thời cho phép áp dụng cơ chế đặc thù trong một số trường hợp đặc biệt để bảo đảm việc chi trả phù hợp” – đại biểu Hoàng nói.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp). Ảnh: QH

Về nội dung này, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cho rằng nếu áp dụng cơ chế như dự thảo, luật sư công được hưởng 100% lương và các chế độ như cán bộ chuyên trách, đồng thời khi tham gia vụ việc còn được bồi dưỡng thêm (0,5 mức lương cơ sở cho một buổi làm việc), thì có thể phát sinh bất cập.

“Có những trường hợp trong một tháng không phát sinh vụ việc nào nhưng vẫn hưởng đầy đủ chế độ, trong khi tham gia vụ việc lại được hưởng thêm bồi dưỡng” – đại biểu Hòa nêu.

Từ đó, ông đề nghị nghiên cứu lại dự thảo và quy định theo hướng vẫn có chế độ bồi dưỡng nhưng gắn với số lượng, tính chất vụ việc thực tế tham gia. Riêng chế độ lương thường xuyên cần cân nhắc để bảo đảm hợp lý, tránh tình trạng không có việc vẫn hưởng đủ chế độ.

“Như vậy sẽ vừa tạo động lực, vừa bảo đảm sử dụng hiệu quả ngân sách nhà nước”, đại biểu Hòa nhấn mạnh.

Không thể hạ thấp tiêu chuẩn luật sư công

Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) bày tỏ băn khoăn về thiết kế luật sư công vừa là cán bộ, công chức, viên chức, vừa phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn như luật sư theo quy định của Luật Luật sư hiện hành. Theo bà, quy định này sẽ gây khó trong triển khai, đặc biệt là yêu cầu tập sự hành nghề luật sư.

“Cán bộ, công chức, viên chức muốn trở thành luật sư công phải tập sự tại các tổ chức hành nghề luật sư trong thời gian ít nhất 6 tháng. Vậy họ sẽ tập sự ở đâu, cơ chế quản lý ra sao khi vẫn phải thực hiện nhiệm vụ chuyên môn tại cơ quan?” – bà Dung đặt vấn đề.

Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh). Ảnh: QH

Đại biểu phân tích trong khi luật sư hành nghề theo cơ chế hợp đồng, phục vụ quyền lợi khách hàng, cán bộ, công chức, viên chức lại thực hiện nhiệm vụ công vụ. Sự khác biệt này khiến việc tập sự khó phù hợp với mục tiêu của luật sư công là bảo vệ lợi ích của Nhà nước.

Từ đó, bà đề xuất không quy định thời gian tập sự; chỉ cần hoàn thành đào tạo luật sư và đáp ứng tiêu chuẩn là đủ điều kiện công nhận luật sư công.

Vấn đề khác được đại biểu đề cập là quy định luật sư công phải tham gia đoàn luật sư. Theo bà, điều này có thể dẫn đến tình trạng “hai vai”, chịu sự quản lý song song của cơ quan nhà nước và tổ chức xã hội – nghề nghiệp, dễ phát sinh chồng chéo, mâu thuẫn trong kỷ luật, quản lý.

“Luật sư công không hoạt động theo cơ chế thị trường, không ký hợp đồng dịch vụ pháp lý với khách hàng, nên việc tham gia đoàn luật sư mang tính hình thức, chưa thực sự phù hợp” – bà nói, đồng thời cho rằng quy định ngân sách chi trả các khoản phí liên quan cũng chưa hợp lý.

Đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc (Đà Nẵng). Ảnh: QH

Đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc (Đà Nẵng) đánh giá việc hình thành đội ngũ luật sư công trong bối cảnh hiện nay là cần thiết, nhằm hỗ trợ cơ quan nhà nước xử lý các vấn đề pháp lý phức tạp, kể cả tại các doanh nghiệp nhà nước lớn.

Tuy nhiên, ông cho rằng cách tiếp cận trong dự thảo cần thay đổi theo hướng chuyên nghiệp hơn.

“Luật sư công không nên chỉ là một chức danh bổ sung cho công chức, mà phải là lực lượng mà nhiệm vụ làm luật sư là chủ yếu” - ông Ngọc nói và cho rằng nếu vẫn coi luật sư công là công chức làm hành chính là chính thì khó hình thành đội ngũ đủ năng lực, thậm chí gây lãng phí nguồn lực.

Về tổ chức thực hiện, đại biểu Ngọc lưu ý khối lượng công việc pháp lý giữa các bộ, ngành và địa phương không đồng đều. Do đó, cần có một đầu mối chung để điều phối, sử dụng hiệu quả đội ngũ luật sư công, tránh nơi thừa, nơi thiếu. Ông đề xuất Bộ Tư pháp đảm nhận vai trò này, đồng thời tăng cường cơ chế phối hợp giữa các cơ quan.

Đáng chú ý, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu giữ nguyên tiêu chuẩn luật sư đối với luật sư công. “Nếu hạ thấp tiêu chuẩn thì sẽ rất khó tham gia tranh tụng và xử lý các vụ việc ngang tầm với đối tác” - ông nói.

Luật sư công trước hết phải đáp ứng tiêu chuẩn của luật sư

Giải trình, làm rõ ý kiến các đại biểu nêu, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết cơ quan soạn thảo trân trọng tiếp thu 11 ý kiến phát biểu tại hội trường, 58 ý kiến thảo luận và 2 ý kiến bằng văn bản về dự thảo Nghị quyết thí điểm chế định luật sư công.

"Đây là vấn đề mới, chưa có tiền lệ nên việc hoàn thiện dự thảo trong thời gian rất gấp là thách thức lớn"- ông Tùng nói.

Về cách tiếp cận, Bộ trưởng nhấn mạnh không nên quy định quá chi tiết trong nghị quyết. Những nội dung đã rõ, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu, còn các vấn đề cụ thể giao Chính phủ hướng dẫn để bảo đảm linh hoạt khi triển khai thí điểm. Điều này phù hợp với yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp.

Liên quan phạm vi thí điểm dự kiến áp dụng tại 8 bộ và 10 địa phương, Bộ trưởng cho biết việc lựa chọn đã được cân nhắc kỹ, bảo đảm tính đại diện. Các bộ đều quản lý lĩnh vực rộng, phát sinh nhiều vụ việc phức tạp; các địa phương được chọn có mức độ phát triển cao, nhiều tranh chấp dân sự, kinh tế, khiếu kiện hành chính. Do đó, đây là cơ sở để đánh giá thực chất hiệu quả mô hình.

Về thời gian thí điểm 2 năm, Bộ trưởng cho rằng cơ bản đủ để đánh giá; nếu cần thiết có thể đề xuất kéo dài sau.

Về tiêu chuẩn luật sư công, Bộ trưởng khẳng định trước hết phải đáp ứng tiêu chuẩn luật sư, nhất là trong các vụ việc quốc tế. Tuy nhiên, việc áp dụng toàn bộ tiêu chuẩn của luật sư sẽ tiếp tục được nghiên cứu để điều chỉnh phù hợp với đặc thù. Nghị quyết sẽ quy định ở mức khái quát, còn chi tiết do Chính phủ hướng dẫn.

Đối với việc phân công nhiệm vụ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho rằng không nên quy định cứng tỷ lệ thời gian giữa công chức và luật sư công vì phụ thuộc khối lượng công việc từng cơ quan. Thủ trưởng đơn vị sẽ chịu trách nhiệm bố trí phù hợp.

Về chế độ, chính sách đối với luật sư công, theo Bộ trưởng, đa số ý kiến đồng tình cần cơ chế đủ hấp dẫn để thu hút nhân lực chất lượng cao.

Các đề xuất như linh hoạt mức bồi dưỡng theo vụ việc, bổ sung cơ chế khen thưởng, Bộ trưởng Tư pháp khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu, tiếp thu để hoàn thiện dự thảo trình Quốc hội.

NHÓM PHÓNG VIÊN

Nguồn PLO : https://plo.vn/co-the-phat-sinh-tinh-huong-luat-su-cong-la-sep-cua-tham-phan-kiem-sat-vien-dieu-tra-vien-post905415.html