Cảnh quen thuộc mỗi sáng ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM là: Hàng vạn chiếc xe nổ máy cùng lúc, chen nhau trên những con đường chật kín. Người ta rời nhà từ 7h, nhích từng mét giữa dòng xe đặc quánh để kịp có mặt ở văn phòng lúc 8h.
Trong dòng người ấy có không ít người đến công ty, bật laptop lên… rồi tham gia một cuộc họp trực tuyến.
Nghịch lý ấy đã tồn tại khá lâu, nhưng chỉ khi thị trường năng lượng toàn cầu chịu sức ép từ những bất ổn địa chính trị, câu chuyện mới được nhìn lại một cách nghiêm túc. Khuyến nghị gần đây của Bộ Công Thương, đề nghị doanh nghiệp cân nhắc cho nhân viên làm việc từ xa khi có thể để giảm nhu cầu đi lại – không chỉ là lời nhắc về tiết kiệm nhiên liệu, mà còn là lời gợi mở về một cách tổ chức công việc hợp lý hơn.
Đôi khi, chỉ cần một cái gật đầu của người sếp, xã hội có thể tiết kiệm được hàng nghìn lít xăng.
Những chuyến đi làm không thật sự cần thiết
Bạn tôi - nhân viên marketing cho một công ty công nghệ ở Hà Nội - kể rằng có những ngày công việc của anh chỉ xoay quanh ba thứ: Trả lời email, chỉnh sửa bản kế hoạch và họp online với nhóm thiết kế ở TP.HCM. “Cả ngày tôi không rời khỏi màn hình máy tính, nhưng buổi sáng vẫn phải chạy xe gần 10km đến công ty, chiều lại chạy 10km về nhà”, anh nói.
Nếu được làm việc tại nhà, mỗi ngày bạn tôi có thể tiết kiệm gần 1 lít xăng và hơn 1 tiếng đồng hồ đi lại; không chỉ đỡ tốn xăng, mà còn đỡ mệt.
Câu chuyện của anh không hiếm. Trong nhiều văn phòng hiện nay, không ít người phải di chuyển hàng chục cây số mỗi ngày chỉ để làm những công việc hoàn toàn có thể thực hiện qua mạng. Một nhân viên kế toán có thể xử lý bảng biểu trên hệ thống online. Một biên tập viên có thể viết và gửi bài từ máy tính cá nhân. Một nhóm dự án có thể họp qua nền tảng trực tuyến.
Vậy nhưng thói quen “đến văn phòng cho đủ mặt” vẫn tồn tại, khiến hàng nghìn chuyến xe phải lăn bánh mỗi ngày.
1 ngày làm việc tại nhà, đường phố đã khác
Thời điểm dịch bệnh COVID-19 bùng phát mấy năm trước từng cho thấy một điều thú vị: Khi nhiều công ty chuyển sang làm việc từ xa, đường phố bỗng nhiên thông thoáng hơn. Nhiều người còn nhớ cảm giác lái xe trên những tuyến đường vốn luôn đông nghịt bỗng trở nên dễ chịu. Không khí bớt khói xe, tiếng còi cũng thưa hơn.
Điều đó cho thấy một sự thật đơn giản: Mỗi chiếc xe không ra đường là thêm một phần năng lượng được tiết kiệm.
Hãy thử làm phép tính rất đời thường ở một công ty nhỏ có 50 nhân viên. Mỗi người đi làm bằng xe máy tiêu thụ khoảng nửa lít xăng một ngày cho quãng đường đi - về. Chỉ cần công ty cho phép làm việc từ xa một ngày mỗi tuần, lượng nhiên liệu tiết kiệm được đã lên tới 1.300 lít mỗi năm.
Với những công ty, đơn vị có hàng nghìn nhân viên, bao gồm những người đi ô tô, lượng xăng tiết kiệm được càng khổng lồ, khi nhân lên với con số hàng nghìn doanh nghiệp ở các thành phố lớn, chúng ta sẽ thấy rõ tác động của sự thay đổi tưởng là nhỏ.
Trong rất nhiều trường hợp, chỉ một cái gật đầu của người sếp cho làm việc online cũng đủ để tiết kiệm cho xã hội hàng nghìn lít xăng.
Làm việc từ xa không chỉ giúp giảm lượng nhiên liệu tiêu thụ. Một người bạn khác của tôi, là nhân viên thiết kế đồ họa, kể rằng trước đây chị mất gần 45 phút để đi làm mỗi sáng; ngày nào cũng phải chen qua hai nút giao thông rất đông. Khi công ty áp dụng mô hình làm việc linh hoạt – 3 ngày đến văn phòng, 2 ngày làm việc tại nhà – chị nhận ra mình có thêm gần hai tiếng mỗi ngày.
“Thời gian đó mình có thể ăn sáng cùng con, hoặc tập thể dục một chút. Đỡ căng thẳng hơn rất nhiều”, chị chia sẻ.
Ít xe hơn trên đường cũng đồng nghĩa với việc giảm khí thải, giảm ùn tắc và giảm áp lực lên hạ tầng giao thông. Những lợi ích ấy không phải lúc nào cũng nhìn thấy ngay, nhưng tích lũy lại sẽ tạo ra sự thay đổi lớn cho các đô thị.
Dĩ nhiên, không phải công việc nào cũng có thể làm từ xa. Những ngành nghề liên quan đến sản xuất, dịch vụ trực tiếp hay vận hành hệ thống vẫn cần sự hiện diện tại chỗ. Nhưng với nhiều lĩnh vực văn phòng, công nghệ, truyền thông hay tài chính, làm việc trực tuyến hoàn toàn có thể áp dụng ở mức độ nhất định.
Rào cản lớn nhất đôi khi không phải là công nghệ, mà là thói quen quản lý. Không ít lãnh đạo vẫn cảm thấy yên tâm hơn khi nhìn thấy nhân viên ngồi đầy đủ trong văn phòng. Nhưng sự hiện diện không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với hiệu quả.
Một nhân viên có thể ngồi 8 tiếng ở công ty nhưng phần lớn thời gian lại bị tiêu tốn vào việc di chuyển, trò chuyện hay chờ đợi cuộc họp. Trong khi đó, khi làm việc từ xa, nhiều người lại tập trung hơn vì không bị phân tán. Vì vậy, đôi khi sự thay đổi chỉ bắt đầu bằng một điều rất đơn giản: Người quản lý sẵn sàng thử một cách làm mới.
Tiết kiệm năng lượng bắt đầu từ những điều nhỏ
Thế giới đang bước vào giai đoạn mà năng lượng ngày càng trở thành nguồn lực chiến lược. Khi nguồn cung chịu tác động từ những biến động bên ngoài, việc sử dụng tiết kiệm và hiệu quả càng trở nên quan trọng.
Nhà nước có thể đưa ra chính sách, các cơ quan quản lý có thể khuyến nghị, nhưng sự thay đổi thực sự chỉ xảy ra khi từng doanh nghiệp và từng cá nhân cùng tham gia.
Một công ty cho nhân viên làm việc từ xa một vài ngày mỗi tháng. Một nhóm đồng nghiệp rủ nhau đi chung xe. Một gia đình hạn chế những chuyến đi không cần thiết. Những việc tưởng như nhỏ ấy khi cộng lại sẽ tạo ra tác động lớn.
Và biết đâu, trong rất nhiều trường hợp, chỉ một cái gật đầu của người sếp cho làm việc online cũng đủ để tiết kiệm cho xã hội hàng nghìn lít xăng – cùng với đó là bớt đi những giờ kẹt xe, bớt khói bụi và thêm một chút bình yên cho những con đường mỗi sáng.
Hoàng Long