Công an kiểm tra hành chính, ngăn chặn một vụ thanh thiếu niên tụ tập gây rối trật tự công cộng về đêm
Một hành vi, hai tội danh
Theo Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ số 42/2024/QH15 (có hiệu lực từ ngày 1/1/2025), các loại dao sắc, dao nhọn thuộc danh mục do Bộ Công an ban hành, nếu được sử dụng với mục đích xâm phạm tính mạng, sức khỏe người khác thì được xem là vũ khí quân dụng. Danh mục chi tiết này đã được quy định tại Thông tư số 75/2024/TT-BCA, có hiệu lực cùng thời điểm.
Điều này đồng nghĩa, kể từ ngày 1/1/2025, người sử dụng dao có tính sát thương cao để gây án không chỉ bị xử lý tội danh cố ý gây thương tích hay giết người, mà còn phải đối mặt với tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng theo Điều 304 Bộ luật Hình sự. Đây là bước chuyển rất mạnh mẽ trong chính sách xử lý nhằm phòng ngừa từ sớm, từ xa các hành vi bạo lực.
Điểm đáng chú ý nhất trong hướng dẫn của TAND Tối cao là cách xác định tội danh đối với hành vi dùng dao gây thương tích. Theo đó, nếu người dùng dao có tính sát thương cao gây thương tích dưới 11% thì chỉ bị truy cứu tội danh theo Điều 304, không xử thêm tội cố ý gây thương tích theo Khoản 1, Điều 134 BLHS. Nếu hậu quả trên 11% thì sẽ bị truy cứu cùng lúc hai tội: sử dụng trái phép vũ khí quân dụng (Điều 304) và tội cố ý gây thương tích (Điều 134). Cơ quan tố tụng cũng lưu ý không xem việc sử dụng dao có tính sát thương cao là tình tiết “dùng vũ khí” để định khung tăng nặng tại Điều 134, nhằm tránh “phạt chồng” không phù hợp bản chất hành vi.
Chuẩn bị dao để gây án cũng đã phạm tội
Theo Luật sư Đỗ Minh Trúc - Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Lâm Đồng, Trưởng Văn phòng Luật sư Phan Thiết, một điểm quan trọng khác là hành vi chuẩn bị sẵn dao có tính sát thương cao với mục đích gây thương tích cũng đã đủ yếu tố để cấu thành tội danh theo Điều 304. Dù chưa gây hậu quả thực tế, người chuẩn bị đã bị xem là có hành vi chuẩn bị phạm tội về vũ khí quân dụng và vẫn bị truy cứu theo luật.
Điều này thể hiện sự cứng rắn của luật pháp trước thực trạng thanh thiếu niên mang theo dao dưới cốp xe, phòng thân nhưng thực chất tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm, đâm chém chỉ vì mâu thuẫn nhỏ.
Thời gian qua, nhiều vụ án mạng xuất phát từ việc mang theo dao khi ra đường: từ va quệt giao thông, xích mích trong lúc nhậu, đến mâu thuẫn bộc phát. Trước đây, việc xử lý gặp nhiều lúng túng vì dao là vật dụng thường dùng trong đời sống, khó xác định mục đích. Nay, với khung pháp lý mới, chỉ cần chứng minh người mang dao có tính sát thương cao với mục đích tấn công người khác hoặc chuẩn bị để gây thương tích thì đã đủ căn cứ pháp lý để xử lý như hành vi sử dụng vũ khí quân dụng. “Đây là cảnh báo mạnh mẽ cho những người có thói quen để dao dưới cốp xe cho tiện hoặc để phòng thân”, Luật sư Trúc nhấn mạnh thêm.
Giảm nhẹ hình phạt khi tự nguyện khắc phục hậu quả
TAND Tối cao cũng hướng dẫn rõ rằng, trong trường hợp người gây thương tích đã tự nguyện bồi thường, hỗ trợ chữa trị cho nạn nhân thì được áp dụng tình tiết giảm nhẹ theo Điểm b, Khoản 1, Điều 51 BLHS. Nạn nhân trong trường hợp thương tích dưới 11% được xác định là nguyên đơn dân sự, không phải bị hại của tội cố ý gây thương tích. Điểm này giúp bảo đảm quyền lợi dân sự cho nạn nhân và tạo điều kiện để các bên thỏa thuận, khắc phục hậu quả.
Có thể nói, hướng dẫn của TAND Tối cao là lời nhắc nhở mạnh mẽ về hành vi mang theo dao có tính sát thương cao khi ra đường không còn là chuyện nhỏ. Dù chưa gây thương tích, chỉ cần bị phát hiện đang chuẩn bị sử dụng dao vào mục đích xâm hại người khác, người mang dao đã có thể bị xử lý hình sự. Đây là biện pháp răn đe cần thiết trong bối cảnh bạo lực đường phố có xu hướng gia tăng. Do vậy, người thân và gia đình nhắc nhở con em mình hãy từ bỏ thói quen mang dao trong cốp xe. Hãy bảo vệ bản thân bằng ý thức, chứ không phải bằng hung khí.
Phúc Sinh .