Bệnh zona thần kinh có thể gây phát ban khó chịu, đau đớn ở một bên cơ thể. Ảnh: Shutterstock.
Trong cuộc đối thoại với bệnh nhân do China News Weekly tổ chức, người đàn ông họ Phan (tên đã thay đổi) và vợ đã chia sẻ chân thực cuộc sống "như địa ngục" mà người mắc zona thần kinh phải chịu đựng mỗi ngày.
Theo lời ông Phan, vợ ông được chẩn đoán mắc bệnh zona thần kinh ở tuổi 56. Những vùng da nổi mụn nước phồng rộp gần như không thể chạm vào, mỗi cơn đau như "dao cắt, kim châm". Thậm chí khi ngủ, chỉ cần khẽ chạm vào chăn cũng khiến bà đau đớn không chịu nổi.
Tình trạng thiếu ngủ hàng ngày cộng với sự hành hạ về thể xác, vợ ông ngày càng dễ suy sụp tinh thần, trở nên cáu gắt, nhạy cảm. Chỉ cần không vừa ý, bà có thể hét lên trong đau đớn. Vì vợ gần như không thể sinh hoạt bình thường, ông Phan phải vừa đi làm vừa chăm sóc gia đình, lo toan mọi việc. Áp lực kéo dài khiến sức khỏe của ông cũng bị sụt giảm.
Với ông Phan, căn bệnh này gói gọn trong hai chữ: Khổ sở. Nó không chỉ hành hạ vợ ông mà còn kéo cả gia đình vào vòng xoáy mệt mỏi. Điều khiến ông đau lòng nhất là sự thay đổi tâm tính của bạn đời: Từ một người vợ hiền lành, bà bỗng trở nên nhạy cảm, dễ cáu gắt và xa lạ trong chính ngôi nhà của mình.
Căn bệnh nhiễm một lần, virus "theo" cả đời
Theo Sohu, nhắc đến zona thần kinh, không thể không nói tới bệnh thủy đậu. Cả hai đều do cùng một loại virus gây ra, virus varicella-zoster. Nhiều người từng mắc thủy đậu khi còn nhỏ và nghĩ rằng khỏi bệnh là virus đã biến mất hoàn toàn. Nhưng thực tế không phải vậy.
Một phần virus còn sót lại vẫn âm thầm nằm im trong các hạch thần kinh, giống một "quả bom hẹn giờ". Khi tuổi tác tăng lên, áp lực cuộc sống hoặc mắc các bệnh mạn tính khiến hệ miễn dịch suy yếu, virus sẽ được kích hoạt, lan theo dây thần kinh đến da và hình thành các dải mụn nước, gây ra bệnh zona thần kinh.
Sở dĩ bệnh gây đau đớn dữ dội là vì virus phá hủy cấu trúc dây thần kinh cảm giác đau, khiến người bệnh phải chịu những cơn đau thần kinh như bị dao cắt, bỏng rát hay kim châm, thậm chí còn kinh khủng hơn cả sinh con.
Điều đáng nói là ngay cả khi tổn thương da đã lành, nhiều người vẫn bị đau kéo dài. Trong một số trường hợp, cơn đau kéo dài tới 40 năm.
Đặc điểm nốt mụn nước phồng rộp do zona thần kinh gây ra. Ảnh: Sohu.
Ai dễ mắc zona thần kinh?
Không phải ai mang virus cũng phát bệnh. Yếu tố quyết định nằm ở hệ miễn dịch. Khi miễn dịch suy giảm, "quả bom" virus sẽ có cơ hội phát nổ. Những nhóm sau có nguy cơ cao hơn:
Người trên 50 tuổi
Tuổi tác là yếu tố nguy cơ lớn nhất vì khi chúng ta già đi, hệ miễn dịch càng suy yếu, khả năng chống lại virus giảm, nguy cơ mắc bệnh tăng rõ rệt.
Người mắc bệnh mạn tính
Bệnh nhân mắc tiểu đường, ung thư hoặc bệnh tự miễn khiến có hệ miễn dịch suy giảm do dùng thuốc lâu dài hoặc chính bệnh gây ra, khiến họ dễ nhiễm virus hơn.
Chẳng hạn, sự dao động đường huyết ở bệnh nhân tiểu đường có thể ức chế chức năng bạch cầu và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Trong khi đó, sau hóa trị, hệ miễn dịch của bệnh nhân ung thư bị ức chế, tạo điều kiện cho virus sinh sôi và phát triển.
Người chịu áp lực kéo dài
Căng thẳng, lo âu, trầm cảm... ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của tế bào miễn dịch, khiến cơ thể dễ bị virus "tấn công".
Những người có sức khỏe kém
Những người có sức khỏe kém thường xuyên mệt mỏi, mất ngủ, chán ăn dù chưa mắc bệnh rõ ràng. Tuy nhiên, điều này là do cơ thể của họ đã mất cân bằng, miễn dịch đang tổn thương âm thầm, dẫn đến khả năng chống lại virus bị suy giảm.
Bệnh zona thần kinh có lây không? Có tái phát không?
Trong giai đoạn đầu hoặc cấp tính của bệnh zona thần kinh, dịch trong mụn nước chứa nhiều virus nên có khả năng lây nhiễm ở mức độ nhất định. Tuy nhiên, khi bước sang giai đoạn đau thần kinh sau zona, bệnh hầu như không còn khả năng lây nhiễm.
Ngoài ra, zona có thể tái phát, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc có hệ miễn dịch kém. Các chuyên gia nhấn mạnh sau khi phát bệnh, 72 giờ đầu tiên là "thời điểm vàng" để điều trị. Sử dụng thuốc kháng virus kịp thời trong giai đoạn này không chỉ giúp kiểm soát bệnh nhanh mà còn giảm đáng kể nguy cơ biến chứng lâu dài.
Zona thần kinh có thể gây đau đớn kéo dài, vì vậy phòng ngừa là quan trọng nhất:
Tiêm vaccine: Người trên 50 tuổi nên tiêm đủ 2 liều để tăng kháng thể và giảm nguy cơ mắc bệnh.
Tăng cường miễn dịch: Đảm bảo chế độ ăn uống cân bằng; tập thể dục vừa phải ít nhất 30 phút trở lên, ít nhất 3 lần/tuần; ngủ ít nhất 7 tiếng mỗi ngày và tránh thức khuya.
Giảm căng thẳng, duy trì tâm lý tích cực, chia sẻ với gia đình và bạn bè giúp cải thiện sức khỏe tổng thể.
Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người đang mắc bệnh, đặc biệt là phụ nữ mang thai, trẻ em, người cao tuổi và những người có hệ miễn dịch yếu hoặc chưa từng mắc bệnh thủy đậu.
Mai Phương