'Cơn lốc' thu hẹp NIM: Lãnh đạo ngân hàng tiết lộ chiến lược 'vượt gió ngược' để giữ lợi nhuận

một giờ trướcBài gốc

Dự báo từ MBS cho thấy, NIM toàn ngành có thể giảm nhẹ trong nửa đầu năm 2026 và chỉ bắt đầu phục hồi vào nửa cuối năm khi các khoản vay trung và dài hạn bắt đầu hết thời gian ưu đãi và được thả nổi theo lãi suất thị trường.

Khi "biên lợi nhuận" không còn màu hồng

Sau một giai đoạn tăng trưởng nóng, biên lãi thuần (NIM) – chỉ số đo lường sự chênh lệch giữa lợi nhuận từ lãi và chi phí huy động vốn của ngành ngân hàng đang chứng kiến sự sụt giảm rõ rệt.

Báo cáo mới nhất từ FiinRatings cho thấy một con số đáng báo động, NIM toàn ngành đã rơi xuống mức 2,9% vào cuối năm 2025, giảm sâu so với mức 3,5% của năm 2024.

Chuyên gia dự báo NIM ngân hàng chỉ phục hồi từ nửa cuối năm 2026.

Sự suy giảm này không phải là hiện tượng nhất thời mà là hệ quả của một xu hướng kéo dài suốt 2-3 năm qua. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc chi phí vốn tăng nhanh hơn lợi suất tài sản sinh lời. Trong khi các ngân hàng phải duy trì lãi suất cho vay thấp để hỗ trợ nền kinh tế phục hồi theo định hướng của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước (NHNN), thì áp lực huy động vốn để đảm bảo thanh khoản lại ngày một lớn.

Báo cáo từ Vis Ratings cũng chỉ ra rằng, phần lớn các ngân hàng quy mô vừa đã "lỡ hẹn" với mục tiêu lợi nhuận năm 2025 do NIM bị thu hẹp. Việc chuyển dịch sang cho vay khách hàng doanh nghiệp – vốn có lãi suất thấp và cạnh tranh gay gắt, cùng với chi phí tín dụng gia tăng đã tạo thêm áp lực nặng nề lên bảng cân đối kế toán.

Tại Đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) thường niên năm 2026, ông Phan Đình Tuệ, Thành viên HĐQT Sacombank đã chia sẻ những con số thực tế đầy trăn trở. Năm 2025, dù doanh thu thu lãi thuần của Sacombank đạt gần 27.000 tỷ đồng (tăng 9%), nhưng tài sản sinh lời lại tăng tới 19%. Hệ quả là NIM của ngân hàng này đã giảm 0,34% so với năm trước, dừng ở mức 3,27%.

Ông Tuệ nhận định: “Trong khi NIM của Sacombank ở mức 3,27% thì NIM toàn ngành đã giảm mạnh 1,27%, về mức bình quân khoảng 2,73%. Có tới 23 ngân hàng đang nằm ở mức bình quân thấp này”.

Về kế hoạch cho năm 2026, ông Phan Đình Tuệ cho biết Sacombank phấn đấu duy trì NIM ở mức 3,3% để đạt mục tiêu lợi nhuận. Tuy nhiên, đây là một thách thức không nhỏ. “Để đảm bảo NIM thì phải tính toán câu chuyện lãi suất cho vay và huy động. Lãi suất cho vay hiện rất khó tăng vì trong bối cảnh kinh tế suy thoái, doanh nghiệp khó lòng hấp thụ được. Bên cạnh đó, NHNN cũng chỉ đạo quyết liệt việc giảm lãi suất để đồng hành cùng doanh nghiệp,” ông Tuệ phân tích.

Ngược lại với xu hướng giảm sâu của thị trường, VPBank vẫn duy trì được mức NIM cao nhất hệ thống, dù có sự điều chỉnh nhẹ. Ông Nguyễn Đức Vinh, Tổng Giám đốc VPBank dự báo NIM của ngân hàng trong năm nay sẽ quanh mức 4,4%, giảm nhẹ so với mức 4,53 - 4,6% của năm 2025.

Lý giải về việc “lội ngược dòng”, ông Vinh cho biết VPBank sở hữu một danh mục cho vay đa dạng, đặc biệt là sự đóng góp lớn từ các phân khúc có tỷ suất sinh lời cao như cho vay tín chấp cá nhân, hộ kinh doanh tiểu thương và doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs).

“VPBank chấp nhận tỷ lệ nợ xấu cao hơn trung bình thị trường ở một số phân khúc để đi sâu vào tính hiệu quả, song hành với kiểm soát rủi ro trong ngưỡng cho phép. Trong quý I vừa qua, các chỉ số của chúng tôi rất tốt. Dù áp lực vĩ mô khiến NIM thị trường đi ngang hoặc đi xuống, VPBank kỳ vọng sự hỗn hợp ổn định của các sản phẩm sẽ giúp chúng tôi giữ vững biên lợi nhuận”, Tổng Giám đốc VPBank khẳng định.

Lối thoát nào cho các ngân hàng?

Không chỉ Sacombank hay VPBank, lãnh đạo nhiều nhà băng khác cũng có cái nhìn thận trọng về triển vọng NIM trong năm 2026. Ông Phạm Như Ánh, Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) dự báo NIM toàn ngành sẽ tiếp tục thu hẹp.

“Đầu vào huy động có thời điểm lên tới 8-9%/năm, trong khi đầu ra không thể tăng vọt lên mười mấy phần trăm được vì khách hàng không chịu nổi. Nếu tăng lãi suất ngay lập tức, nợ xấu sẽ bùng phát. Do đó, NIM vẫn sẽ hẹp lại,” ông Ánh phân tích và nhấn mạnh rằng NIM năm 2026 chỉ có thể đi ngang hoặc giảm so với năm 2025.

Trong khi đó, ông Trần Hùng Huy, Chủ tịch HĐQT ACB lại nhìn nhận đây là cơ hội để tái cơ cấu. ACB đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng khoảng 16% (thấp hơn mức 18,3% của năm trước) để tập trung vào các khoản vay có hiệu quả cao hơn, từ đó cải thiện NIM và đảm bảo an toàn nợ xấu.

Cùng quan điểm, ông Phạm Hồng Hải, Tổng Giám đốc OCB cho biết ngân hàng sẽ đẩy mạnh các sản phẩm có lợi suất cao đi kèm rủi ro có thể kiểm soát, thay vì chạy theo quy mô thuần túy.

Dưới góc nhìn chuyên gia, ông Nguyễn Minh Hạnh, Giám đốc Trung tâm Phân tích, Công ty Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS) nhận định: NIM sụt giảm không chỉ là câu chuyện của Việt Nam mà là xu hướng toàn cầu khi nền kinh tế tiến gần đến ngưỡng thu nhập trung bình cao. Tại nhiều nước phát triển, NIM thường chỉ dao động từ 1-3%.

Ông Hạnh cảnh báo: “Dòng tín dụng sắp tới sẽ hướng mạnh vào đầu tư công và hạ tầng (PPP) – những dự án có thời gian hoàn vốn dài, khiến NIM tiếp tục chịu sức ép. Các ngân hàng cần đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn thu, giảm sự phụ thuộc vào tín dụng truyền thống.”

Để ứng phó, các chuyên gia và lãnh đạo ngân hàng đều cho rằng cần thúc đẩy thu nhập ngoài lãi như tăng doanh thu từ phí dịch vụ, bảo hiểm, thanh toán. Chủ tịch VIB Đặng Khắc Vỹ cho biết ngân hàng này đang cá thể hóa giải pháp tài chính để gia tăng phí dịch vụ nhằm bù đắp cho sự biến động của lãi suất liên ngân hàng.

Theo lãnh đạo Sacombank, chìa khóa nằm ở việc tiết giảm chi phí huy động và quản trị vận hành để có mức lãi suất đầu vào hợp lý nhất, từ đó mới có dư địa để duy trì NIM.

Bên cạnh đó, tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cao là "vốn rẻ" giúp giảm chi phí đầu vào. Đây là lợi thế cạnh tranh cốt tử trong cuộc đua NIM. Đồng thời, ứng dụng công nghệ để tối ưu chi phí vận hành (CIR), từ đó cải thiện lợi nhuận ròng ngay cả khi biên lãi thuần bị thu hẹp.

Huyền Anh

Nguồn Vnbusiness : https://vnbusiness.vn/con-loc-thu-hep-nim-lanh-dao-ngan-hang-tiet-lo-chien-luoc-vuot-gio-nguoc-de-giu-loi-nhuan.html