Công an TPHCM với Hành trình 'đánh thức danh tính': Khi những phận người 'lãng quên' được trả lại tên

một giờ trướcBài gốc

Những kết quả ấn tượng từ một chủ trương giàu tính nhân văn

Giữa nhịp sống sôi động của TPHCM – đô thị lớn nhất, đầu tàu kinh tế của cả nước – vẫn còn những con người lặng lẽ tồn tại ngoài “vùng phủ sóng” của pháp lý. Họ không giấy khai sinh, không chứng minh nhân thân, không căn cước công dân... Đồng nghĩa với đó, họ gần như đứng ngoài nhiều quyền lợi thiết yếu: không tiếp cận đầy đủ dịch vụ y tế, không được thụ hưởng chính sách an sinh xã hội, con cái học hành gặp nhiều khó khăn...

Thế nhưng, suốt thời gian qua, bằng sự vào cuộc quyết liệt của lực lượng Công an TPHCM, trong đó Phòng Cảnh sát QLHC về TTXH (PC06) là chủ công, cùng các sở, ngành, một hành trình đặc biệt đã được triển khai – hành trình “trao lại danh tính” cho những phận người tưởng chừng đã vô danh. Và đằng sau hành trình ấy là những con số biết nói, những câu chuyện lay động và một tinh thần phục vụ nhân dân đầy trách nhiệm.

Các cán bộ, chiến sĩ Công an TP.HCM đến tận Trung tâm Bảo trợ xã hội thu nhận hồ sơ, cấp căn cước cho người khuyết tật

Sau hơn 2 năm triển khai thực hiện Kế hoạch số 1878/KH-BCĐ về thu thập dữ liệu dân cư, cấp định danh cá nhân và căn cước công dân (nay là căn cước) cho các trường hợp nhân khẩu đặc biệt, Công an TP.Hồ Chí Minh đã ghi nhận nhiều kết quả nổi bật.

Cụ thể, đã giải quyết 03 trường hợp không có quốc tịch Việt Nam nhưng được đăng ký thường trú, cấp căn cước; xử lý 639 trường hợp đã thôi, bị tước hoặc hủy quốc tịch nhưng chưa xóa đăng ký thường trú; giải quyết 23 trường hợp con lai chưa xác định quốc tịch; xử lý 170 trường hợp chưa xác định quốc tịch, chưa đăng ký cư trú; cấp định danh, giấy tờ cho 2.077 người không có giấy tờ tùy thân; cập nhật 5.884 người di cư tự do vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư;...

Những con số này là minh chứng rõ nét cho một chính sách mang đậm tính nhân văn, từng bước đưa những con người “không tên” trở lại với đầy đủ quyền công dân. Qua đó đã góp phần nêu cao tinh thần vì nhân dân phục vụ, tương thân tương ái của chính quyền Thành phố và mang lại ý nghĩa nhân văn sâu sắc, được dư luận quan tâm, đồng tình và ủng hộ.

Tuy nhiên, sau khi điều chỉnh địa giới hành chính và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, qua rà soát ban đầu, Công an Thành phố ghi nhận còn 6.052 trường hợp không có giấy tờ tùy thân, trong đó khu vực thuộc địa bàn tỉnh Bình Dương (cũ) và Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ) chiếm trên 95%. Đây là con số không nhỏ, đặt ra áp lực rất lớn cho lực lượng Công an trong việc đảm bảo mục tiêu 100% người dân cư trú hợp pháp đều có thông tin trên hệ thống dữ liệu quốc gia.

“Đi từng ngõ, gõ từng nhà”

Để tiếp tục phát huy kết quả đạt được và phấn đấu đạt chỉ tiêu rà soát, xử lý 100% nhân khẩu có hoàn cảnh đặc biệt trên địa bàn Thành phố, có thông tin cá nhân trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, góp phần đưa Đề án 06 gần hơn với thực tế và đời sống nhân dân. Thực hiện ý kiến chỉ đạo của đồng chí Giám đốc Công an Thành phố tại Hội nghị Giao ban công tác Công an Quý I năm 2026 vào ngày 06/4/2026 về quyết liệt thực hiện công tác thu thập thông tin dân cư, đăng ký cư trú, cấp Căn cước cho các nhân khẩu đặc biệt trên địa bàn Thành phố, Phòng PC06 đã ban hành kế hoạch thu thập thông tin dân cư, cấp căn cước cho các trường hợp nhân khẩu không có giấy tờ tùy thân, tổ chức triển khai đến lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH và Công an cấp xã tăng tốc thực hiện thu thập thông tin dân cư đối với các trường hợp nhân khẩu đặc biệt và người Việt Nam bị nước ngoài trục xuất, trao trả.

Để 'giải bài toán khó', Phòng PC06 đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp quyết liệt. Thành lập 07 tổ công tác chuyên trách được thành lập, trực tiếp xuống cơ sở. Không chỉ làm việc tại trụ sở, cán bộ, chiến sĩ đã có mặt tại các khu nhà trọ, cơ sở bảo trợ xã hội, trung tâm cai nghiện ma túy, khu dân cư phức tạp,... Từng trường hợp được rà soát, lập hồ sơ, xác minh nhân thân. Có những hồ sơ phải truy vết qua nhiều địa phương, có trường hợp phải “lần theo ký ức” của chính đương sự – những ký ức rời rạc, mờ nhạt theo năm tháng. Một cái tên, một địa danh cũ, thậm chí chỉ là một chi tiết nhỏ cũng có thể trở thành “chìa khóa vàng” để CBCS mở ra thân phận của một con người.

CBCS Phòng PC06 - Công an TPHCM đến tận các cơ sở cai nghiện để thu nhận hồ sơ, làm thủ tục cấp căn cước cho các học viên

Một trong những điểm sáng của chiến dịch nhân văn này là việc ứng dụng công nghệ, đặc biệt là thiết bị sinh trắc học di động BKCA. Nhờ đó việc lấy vân tay, chụp ảnh, đối soát dữ liệu được thực hiện nhanh chóng, thời gian xác minh được rút ngắn từ hàng tháng xuống chỉ còn vài giờ, nâng cao độ chính xác, hạn chế sai sót. Đây được xem là bước tiến quan trọng, giúp công tác quản lý dân cư hiện đại, đồng thời tăng tốc đáng kể tiến độ thực hiện. Sự phối hợp nhịp nhàng đã giúp giải quyết nhiều hồ sơ tưởng chừng “bế tắc”, đặc biệt là các trường hợp không còn bất kỳ giấy tờ gốc nào.

Phân loại khoa học – xử lý hiệu quả

Phòng PC06 đã chỉ đạo CBCS trực tiếp phối hợp Ban Chỉ huy Công an cấp xã, lực lượng CSKV rà soát, lập danh sách các trường hợp thuộc nhóm nhân khẩu không có giấy tờ tùy thân, hoàn thành việc thu thập thông tin, tài liệu; tổ chức xác minh, làm rõ các thông tin liên quan đến nhân thân, quốc tịch, hộ tịch, thông tin lịch sử cư trú... của từng nhân khẩu đã đưa vào danh sách nhân khẩu đặc biệt (lập hồ sơ quản lý, theo dõi chế độ thực hiện theo từng nhân khẩu); Cảnh sát khu vực thực hiện thu thập, đồng bộ thông tin, cấp số định danh cho công dân lên hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đăng ký cư trú, cấp Căn cước theo quy định. Tham mưu đề xuất Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã chỉ đạo chuyên viên thực hiện công tác tư pháp, hộ tịch cùng tham gia, hỗ trợ lực lượng Công an hoàn thành việc cấp khai sinh cho công dân.

Kết quả, trong tổng số 6.052 trường hợp chưa có giấy tờ tùy thân thì có 2.688 trường hợp không phải là nhân khẩu đặc biệt (qua quá trình sàng lọc xác minh tàng thư các trường hợp trên đã có giấy tờ tùy thân xác định nhân thân, lai lịch công dân đang sử dụng); 3.364 trường hợp là nhân khẩu đặc biệt (chưa có giấy tờ tùy thân) cần tập trung thực hiện các bước xác minh, đề xuất cấp giấy khai sinh, thu thập dữ liệu dân cư, cấp căn cước cho công dân đang thực tế cư trú trên địa bàn.

Đối với 2688 trường hợp không phải là nhân khẩu đặc biệt, qua rà soát đã loại khỏi danh sách 1.281 trường hợp (309 trùng thông tin; 107 trường hợp chết/mất tích; 666 trường hợp không còn cư trú tại địa phương; 199 trường hợp nhân khẩu có yếu tố nước ngoài, chưa xác định được quốc tịch). Còn lại 1.407 trường hợp, trong đó đã thu thập dữ liệu dân cư và cấp định danh cho 1.142 trường hợp, đang xác minh để thu thập thông tin dân cư 265 trường hợp.

Đối với 3.364 trường hợp là nhân khẩu đặc biệt, các tổ công tác đã phối hợp hoàn thành cấp khai sinh và cấp định danh cho 2.066 trường hợp; chờ UBND xã cấp khai sinh cho 1.004 trường hợp; đang xác minh 294 trường hợp.

Đối với công dân bị trục xuất chưa được cấp giấy tờ tùy thân, tổng số là 167 trường hợp, trong đó không thực tế cư trú tại địa phương là 37 trường hợp (01 trường hợp chết, 04 thay đổi nơi cư trú ngoài TPHCM, 32 trường hợp đi đâu không rõ, đang tiến hành xác minh nơi ở hiện tại). Còn lại 130 trường hợp thì đã thực hiện thu thập dữ liệu dân cư 65 trường hợp, 65 trường hợp còn lại đang thực hiện (46 trường hợp chờ xác minh, 16 trường hợp chờ cấp giấy khai sinh, 03 đang trường hợp đang tiến hành thu thập dữ liệu dân cư).

Đằng sau sự miệt mài, bền bỉ của lực lượng các Tổ công tác là những con số, là câu chuyện đầy xúc động. Một trường hợp điển hình là chị Văn Thị Phương (sinh năm 1974), quê ở miền Trung, thất lạc gia đình hơn 30 năm. Không giấy tờ, không người thân, chị sống lay lắt với ký ức mơ hồ. Thế nhưng, bằng sự kiên trì xác minh, lực lượng Công an đã giúp chị tìm lại gia đình sau hàng chục năm xa cách. Hành trình ấy không chỉ là nghiệp vụ, mà còn là hành trình của lòng nhân ái.

Cần tiếp tục tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình thực hiện

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, quá trình triển khai vẫn đối mặt với không ít khó khăn như: Thiếu căn cứ pháp lý về hộ tịch; người dân không nhớ nhân thân, quê quán; nghi ngờ yếu tố nước ngoài; không thể thu thập sinh trắc học ở một số trường hợp; nguy cơ sai lệch thông tin pháp lý. Đặc biệt, nhiều trường hợp vừa phải xác minh, vừa “dựng lại” toàn bộ nhân thân – một nhiệm vụ chưa từng có tiền lệ.

Để phát huy tối đa vai trò tham mưu trong việc giải quyết quyền lợi cho người dân, Phòng PC06 kiến nghị tiếp tục giao Phòng PC06 làm đầu mối duy nhất để thẩm định kết quả xác minh nhân thân, là căn cứ pháp lý cao nhất để các cơ quan tư pháp thực hiện cấp Giấy khai sinh. Đối với các trường hợp qua xác minh nghiệp vụ khẳng định “không có thông tin trên toàn hệ thống”, Phòng PC06 sẽ tham mưu Ban Giám đốc CATP đề nghị UBND các cấp chỉ đạo Tư pháp hộ tịch thực hiện cấp Giấy khai sinh dựa trên biên bản xác minh của Phòng PC06, nhằm đảm bảo quyền con người và quyền công dân cho nhóm đối tượng đặc biệt này. Phối hợp với Sở Tư Pháp tham mưu UBND Thành phố kiến nghị, đề xuất Bộ Công an và Bộ Tư pháp cho phép sử dụng kết quả giám định gen (DNA) hoặc đối soát sinh trắc học chuyên sâu làm căn cứ pháp lý thay thế cho giấy tờ chứng sinh/nguồn gốc trong những trường hợp đặc biệt không thể xác minh bằng tờ khai truyền thống. Điều này sẽ tháo gỡ hoàn toàn “vòng lặp” không giấy tờ.

Ngoài ra, đề xuất Thành phố thành lập một hội đồng liên ngành thường trực (Công an - Tư pháp - Y tế - Lao động xã hội) do Phòng PC06 làm nòng cốt. Hội đồng này có thẩm quyền ra quyết định cuối cùng về việc cấp giấy tờ cho những trường hợp “vô danh” dựa trên hồ sơ xác minh nghiệp vụ của Công an.

Với những kết quả tích cực, ý nghĩa từ chiến dịch nhằm hướng đến một mục tiêu lớn, đó là mọi người dân đều có danh tính pháp lý, được thừa nhận và bảo vệ đầy đủ quyền công dân. Hành trình thu thập dữ liệu dân cư, cấp căn cước cho người không giấy tờ không chỉ là câu chuyện của quản lý hành chính, đó còn là hành trình của trách nhiệm, của lòng nhân ái và của niềm tin. Mỗi mã định danh được cấp là một cuộc đời được “đánh thức”, mỗi tấm căn cước trao đi là một cánh cửa mới mở ra cho người dân hòa nhập với xã hội. Và phía sau những kết quả ấy là hình ảnh người chiến sĩ Công an nhân dân kiên trì, tận tụy, gần dân, vì dân phục vụ. Đó là những hình ảnh đẹp, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với công an, chính quyền, với lực lượng thực thi pháp luật. Và hành trình ấy vẫn đang tiếp tục – để không một ai bị lãng quên giữa dòng chảy phát triển của Thành phố văn minh, nghĩa tình.

Mai Uyên

Nguồn CA TP.HCM : http://congan.com.vn/tin-chinh/cong-an-tphcm-voi-hanh-trinh-danh-thuc-danh-tinh-khi-nhung-phan-nguoi-lang-quen-duoc-tra-lai-ten_192168.html