Công dân số với những ý tưởng vì cộng đồng

2 giờ trướcBài gốc

Từ những nhu cầu thiết thực của gia đình

Ý tưởng thứ nhất của anh Tiệp là giải pháp giám sát, cảnh báo chống bỏ quên trẻ em trên xe ô tô bằng AI. Là một phụ huynh và chứng kiến những vụ việc đau lòng liên quan đến học sinh bị bỏ quên trên xe đưa đón, anh đề xuất xây dựng một hệ thống kết hợp thẻ nhận diện học sinh bằng sóng vô tuyến, camera thông minh ứng dụng trí tuệ nhân tạo và nền tảng dữ liệu thời gian thực để theo dõi quá trình học sinh lên - xuống xe.

Anh Hà Duy Tiệp ứng dụng công nghệ hiện đại để xây dựng bản đồ số về chất lượng không khí.

Theo thiết kế, hệ thống có thể ghi nhận tình trạng học sinh đã lên xe, uống xe; đồng thời phát hiện nguy cơ còn trẻ trên xe sau khi phương tiện tắt máy, khóa cửa. Khi phát hiện bất thường, cảnh báo sẽ được gửi đến tài xế, giáo viên phụ trách và phụ huynh qua nhiều kênh khác nhau.

Giá trị nổi bật của giải pháp này là hình thành cơ chế giám sát nhiều lớp. Trước đây, việc kiểm tra trên xe phần lớn phụ thuộc vào con người. Trong điều kiện công việc dồn dập, áp lực thời gian lớn hoặc chỉ một phút chủ quan, nguy cơ xảy ra sai sót vẫn có thể xuất hiện. Khi có công nghệ hỗ trợ, việc giám sát không chỉ dừng ở một người hay một khâu mà được phân bổ cho nhiều chủ thể cùng tham gia kiểm soát.

Nhờ vậy, giải pháp có thể mang đến lợi ích kép. Với nhà trường, hệ thống hỗ trợ chuẩn hóa quy trình đưa đón. Với phụ huynh, đây là thêm một kênh theo dõi, tăng sự yên tâm. Với đơn vị vận hành xe, giải pháp giúp nâng cao trách nhiệm, đồng thời hạn chế tối đa rủi ro có thể phát sinh.

Ý tưởng thứ 2 xuất phát từ thực tế người thân trong gia đình anh Tiệp mắc chứng phổi tắc nghẽn mãn tính, rất nhạy cảm với chất lượng không khí. Chỉ cần môi trường xấu hơn bình thường là đã có thể cảm thấy ngột ngạt, khó chịu, ảnh hưởng rõ tới sức khỏe. Trong khi đó, số lượng trạm đo hiện nay còn hạn chế, chưa phản ánh đầy đủ điều kiện không khí ở từng khu vực nhỏ.

Trên cơ sở nghiên cứu các công nghệ phổ biến, anh Tiệp xây dựng mô hình trạm quan trắc chi phí thấp sử dụng bộ vi điều khiển và cảm biến bụi mịn để thu thập dữ liệu, đồng bộ lên nền tảng số, hiển thị trực quan trên bản đồ, từ đó hỗ trợ cảnh báo và đưa ra khuyến nghị sức khỏe cho người dân. Với công nghệ này, người dân tiếp cận thông tin môi trường thuận tiện hơn, đồng thời có thể chia sẻ dữ liệu ô nhiễm cho nhau để chủ động bảo vệ sức khỏe và điều chỉnh sinh hoạt.

So với các hệ thống quan trắc quy mô lớn, chi phí cao, mô hình trạm đo chi phí thấp có ưu điểm là dễ triển khai, có thể nhân rộng, phù hợp với nhu cầu phổ cập thông tin đến cộng đồng. Nếu được kết nối thành mạng lưới và tích hợp trên bản đồ số, người dân có thể theo dõi chất lượng không khí theo từng khu vực, từng thời điểm, từ đó có cơ sở để lựa chọn thời gian vận động ngoài trời, bảo vệ người già, trẻ nhỏ hoặc người có bệnh nền về hô hấp.

Hiện nay, giải pháp đã hoàn thiện trạm đo mẫu với các bộ phận chính gồm thiết bị cảm biến bụi mịn có độ chính xác cao, bộ vi điều khiển truyền dữ liệu qua mạng không dây và mạng di động, cùng màn hình hiển thị thông số tại chỗ. Qua thử nghiệm, hệ thống vận hành ổn định, dữ liệu được truyền lên nền tảng trực tuyến và thể hiện trực quan trên bản đồ số.

Thiết bị đo chất lượng không khí do anh Hà Duy Tiệp cài đặt kết nối với máy tính.

Tận dụng AI để làm chủ công nghệ

Tại vòng Chung kết Cuộc thi Công dân số năm 2025 vừa qua, 2 giải pháp của anh Tiệp đều được đánh giá cao về ý nghĩa thực tiễn. Có thể thấy, điểm chung của cả hai giải pháp là đều lấy con người làm trung tâm và công nghệ trở thành công cụ hỗ trợ quản lý, tăng cường giám sát và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Mặc dù không phải là "dân" chuyên công nghệ song với tinh thần chủ động học hỏi, anh đã kiên trì nghiên cứu, từng bước xây dựng sản phẩm từ thiết kế hệ thống, lập trình phần mềm đến lắp ráp thiết bị và tính toán phương án ứng dụng.

Anh cho biết, trong quá trình triển khai, nhiều vấn đề phát sinh liên quan đến phần cứng, phần mềm, wifi, camera, nhận diện hình ảnh, xử lý dữ liệu để tối ưu độ chính xác của hệ thống. Mỗi khi gặp vướng mắc, anh đều tận dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo để tìm hiểu, phân tích và hỗ trợ xử lý. Anh chia sẻ: “Mắc ở đâu là tôi dùng AI ở đấy. AI đang mở ra cơ hội rất lớn cho những người không được học chuyên môn công nghệ có thể từng bước làm chủ công nghệ. Tôi cũng mong khi tham gia cuộc thi sẽ nhận được thêm ý kiến đóng góp từ các chuyên gia, sự kết nối với các tổ chức, cá nhân để tiếp tục hoàn thiện ý tưởng, phục vụ cộng đồng tốt hơn”.

Từ câu chuyện của anh Hà Duy Tiệp có thể thấy, nhiều giải pháp số có thể bắt đầu từ chính những vấn đề gần gũi nhất của đời sống. Vì vậy, AI cần được phổ biến rộng hơn trong cộng đồng, để ngày càng có nhiều sáng kiến phục vụ trực tiếp người dân và tạo ra những giá trị thiết thực, rõ ràng hơn cho xã hội.

Huyền Thương

Nguồn Bắc Ninh : https://baobacninhtv.vn/cong-dan-so-voi-nhung-y-tuong-vi-cong-dong-postid445110.bbg