Công nghệ chiến lược: 'Đơn hàng' nghìn tỉ từ Nhà nước?

3 giờ trướcBài gốc

Vụ Khoa học kỹ thuật và Công nghệ (Bộ KH&CN) cho biết, Chính phủ đã chính thức phê duyệt danh mục ưu tiên phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược theo Quyết định số 2815/QĐ-TTg. Đây là bước đi đột phá nhằm chuyển dịch từ hỗ trợ nghiên cứu thuần túy sang cơ chế đặt hàng trực tiếp gắn với địa chỉ ứng dụng cụ thể. Hiện nay, các "đơn hàng" đầu tiên đã chính thức lộ diện, tạo ra làn sóng quan tâm lớn trong cộng đồng công nghệ Việt Nam.

Trong lĩnh vực thiết bị bay không người lái (UAV) - một trong những sản phẩm công nghệ chiến lược, các nhiệm vụ đã được giao cho Bộ Quốc phòng và Bộ Nông nghiệp

Đối với lĩnh vực AI camera, Nhà nước đã có các đơn đặt hàng phục vụ mục đích giám sát cho Bộ Công an. Các đơn vị khác như Bộ Xây dựng cũng đặt hàng phục vụ quản lý giao thông. Trong lĩnh vực thiết bị bay không người lái (UAV), các nhiệm vụ đã được giao cho Bộ Quốc phòng và Bộ Nông nghiệp. Riêng với Robot di động tự hành, đơn đặt hàng tập trung vào Bộ Công Thương để tối ưu hóa logistics. Vụ Khoa học kỹ thuật và Công nghệ nhấn mạnh rằng các nhiệm vụ này yêu cầu sản phẩm phải có lộ trình thương mại hóa rõ ràng.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ KH&CN đã ban hành Công văn số 1386/BKHCN-CN ngày 13.3.2026 hướng dẫn thực hiện. Dự kiến, sau khi hành lang pháp lý về mua sắm công hoàn tất, việc đặt hàng trực tiếp sẽ được triển khai trên toàn quốc. Đây là cơ hội vàng để các doanh nghiệp công nghệ trong nước khẳng định vị thế. Nhà nước chấp nhận rủi ro để làm khách hàng đầu tiên, tạo ra một thị trường ổn định giúp doanh nghiệp có đủ nguồn lực tái đầu tư.

Tiêu chuẩn khắt khe cho sản phẩm công nghệ chiến lược

Để có thể tham gia vào chuỗi giá trị này, doanh nghiệp phải đáp ứng những yêu cầu về năng lực vô cùng khắt khe. Theo Vụ Khoa học kỹ thuật và Công nghệ, tiêu chí then chốt là doanh nghiệp phải làm chủ tối thiểu 80% công nghệ lõi. Điều này đảm bảo tính tự chủ quốc gia trong các lĩnh vực trọng yếu. Các sản phẩm công nghệ chiến lược này bắt buộc phải có tính năng kỹ thuật tương đương với các nước tiên tiến trên thế giới.

Yêu cầu về tỷ lệ nội địa hóa và sở hữu trí tuệ:Về tỷ lệ nội địa hóa, giá trị gia tăng nội địa phải đạt tối thiểu 60% trong giá bán sản phẩm. Điều này bắt buộc doanh nghiệp phải đầu tư sâu vào nghiên cứu và sản xuất thay vì chỉ lắp ráp đơn thuần. Bên cạnh đó, ít nhất 60% nhiệm vụ nghiên cứu phải có đơn đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ được chấp nhận. 100% kết quả nghiên cứu cần được công bố trên các tạp chí khoa học uy tín.

Khả năng chiếm lĩnh thị trường nội địa: Mục tiêu cụ thể là sản phẩm phải đáp ứng tối thiểu 30% nhu cầu thị trường trong nước. Việc thay thế hàng nhập khẩu không chỉ giúp tiết kiệm ngân sách mà còn bảo vệ an ninh dữ liệu quốc gia. Doanh nghiệp cần chứng minh được khả năng thương mại hóa sản phẩm trong chuỗi giá trị toàn cầu. Các tiêu chuẩn này nhằm sàng lọc những đơn vị có tiềm lực thực sự để trở thành doanh nghiệp dẫn dắt.

Mục tiêu cụ thể là sản phẩm phải đáp ứng tối thiểu 30% nhu cầu thị trường trong nước. Việc thay thế hàng nhập khẩu không chỉ giúp tiết kiệm ngân sách mà còn bảo vệ an ninh dữ liệu quốc gia. Doanh nghiệp cần chứng minh được khả năng thương mại hóa sản phẩm trong chuỗi giá trị toàn cầu. Các tiêu chuẩn này nhằm sàng lọc những đơn vị có tiềm lực thực sự để trở thành doanh nghiệp dẫn dắt.

Cơ chế hỗ trợ bứt phá cho doanh nghiệp dẫn dắt:Đi kèm với yêu cầu khắt khe là những chính sách hỗ trợ đột phá từ Chính phủ. Kinh phí thực hiện các dự án được bảo đảm từ ngân sách nhà nước, ưu tiên từ 15% tổng chi ngân sách cho khoa học công nghệ. Doanh nghiệp còn được nhận hỗ trợ thông qua lãi suất vay ưu đãi và các loại voucher cho hoạt động đổi mới. Nhà nước cũng tạo điều kiện khai thác kho dữ liệu dùng chung từ Trung tâm Dữ liệu quốc gia.

Hỗ trợ hạ tầng tính toán và phòng thí nghiệm: Doanh nghiệp phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược sẽ được sử dụng hạ tầng tính toán hiệu năng cao (HPC). Các hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm và trung tâm thử nghiệm quốc gia cũng được mở cửa dùng chung. Điều này giúp các tập đoàn công nghệ giảm bớt gánh nặng chi phí đầu tư thiết bị ban đầu. Đây là sự hỗ trợ thiết thực để đẩy nhanh quá trình thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm thương mại.

Đào tạo và sử dụng nhân lực chất lượng cao: Nhà nước hỗ trợ doanh nghiệp tuyển chọn đội ngũ tổng công trình sư và kiến trúc sư trưởng dẫn dắt nhiệm vụ. Các chương trình đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ chuyên sâu cũng được thiết kế phục vụ trực tiếp cho dự án. Nhân tài sẽ là yếu tố cốt lõi giúp Việt Nam làm chủ các công nghệ phức tạp như AI hay UAV. Sự kết hợp giữa nguồn lực tài chính và con người sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp cho doanh nghiệp.

Nhà nước hỗ trợ doanh nghiệp tuyển chọn đội ngũ tổng công trình sư và kiến trúc sư trưởng dẫn dắt nhiệm vụ. Các chương trình đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ chuyên sâu cũng được thiết kế phục vụ trực tiếp cho dự án. Nhân tài sẽ là yếu tố cốt lõi giúp Việt Nam làm chủ các công nghệ phức tạp như AI hay UAV. Sự kết hợp giữa nguồn lực tài chính và con người sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp cho doanh nghiệp.

Lộ trình mua sắm công và tiềm năng tương lai

Câu hỏi lớn nhất hiện nay là khi nào doanh nghiệp có thể nhận được các đơn hàng mua sắm trực tiếp. Vụ Khoa học kỹ thuật và Công nghệ cho biết lộ trình đang được triển khai rất khẩn trương. Các bộ ngành liên quan đang rà soát vướng mắc để đề xuất cơ chế mua sắm công phù hợp. Điều này có nghĩa là khi hành lang pháp lý hoàn tất, Nhà nước sẽ trở thành khách hàng thực thụ mua sắm sản phẩm.

Cơ chế thử nghiệm sandbox cho công nghệ mới:

Nhà nước đang xây dựng các đề án triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox). Cơ chế này đặc biệt quan trọng đối với các sản phẩm công nghệ chiến lược mới như LLM tiếng Việt hay Blockchain. Sandbox giúp tháo gỡ các rào cản pháp lý khi công nghệ phát triển nhanh hơn quy định hiện hành. Doanh nghiệp có thể yên tâm thử nghiệm các giải pháp sáng tạo trong một môi trường an toàn và được bảo vệ.

Mục tiêu hình thành hệ sinh thái công nghệ 2030:

Chương trình đặt mục tiêu hình thành ít nhất 30 doanh nghiệp dẫn dắt và 100 doanh nghiệp phụ trợ vào năm 2030. Đây sẽ là nòng cốt của nền kinh tế số Việt Nam trong tương lai. Sự đồng hành của Chính phủ giúp doanh nghiệp thoát khỏi cái bóng gia công để tiến lên làm chủ chuỗi giá trị. Việc Nhà nước làm khách hàng đầu tiên là cam kết mạnh mẽ nhất cho sự phát triển của công nghệ nội địa.

Năm 2026 đánh dấu bước ngoặt lớn với sự chỉ đạo sát sao từ Bộ Khoa học và Công nghệ. Doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe và nắm bắt vận hội mới. Sự thành công của các sản phẩm công nghệ chiến lược sẽ khẳng định vị thế trí tuệ Việt Nam trên bản đồ thế giới. Đây không chỉ là câu chuyện của doanh nghiệp, mà là khát vọng tự cường của cả dân tộc.

Nam Phong

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/cong-nghe-chien-luoc-don-hang-nghin-ti-tu-nha-nuoc-249660.html