Công nghệ chiến lược: Dồn lực cho 'mũi nhọn' quốc gia

3 giờ trướcBài gốc

Bộ KH&CN vừa có văn bản đề nghị các bộ, ngành, địa phương và các tổ chức liên quan rà soát để đề xuất sửa đổi, bổ sung công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược được Thủ tướng Chính phủ ban hành tại Quyết định số1131/QĐ-TTg ngày 12.6.2025.

Công nghệ vũ trụ tầm thấp là một trong những ưu tiên hàng đầu trong nhóm động lực tương lai - Ảnh minh họa

Động thái này nhằm thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc tập trung nguồn lực, kiên quyết khắc phục tình trạng đầu tư manh mún, lãng phí.

Nhận diện "điểm nghẽn" và yêu cầu thực tiễn

Tại phiên họp chuyên đề của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương diễn ra vào giữa tháng 3.2026, lãnh đạo Đảng và Nhà nước đã thẳng thắn nhìn nhận những tồn tại trong việc phát triển công nghệ thời gian qua. Dù Việt Nam đã có danh mục 11 nhóm với 35 sản phẩm công nghệ chiến lược, nhưng khâu thực thi vẫn còn lúng túng.

Ba "điểm nghẽn" lớn nhất được chỉ ra là: Công nghệ chưa gắn chặt với cấu trúc công nghiệp và nhu cầu thực tế của nền kinh tế; thiếu sự điều phối liên ngành đủ mạnh; và vai trò của doanh nghiệp chưa được phát huy đầy đủ. Do đó, việc rà soát lần này không chỉ là thay đổi tên gọi các loại công nghệ, mà là thay đổi tư duy quản lý.

Bộ KH&CN nhấn mạnh, danh mục mới phải bám sát Luật Công nghệ cao 2025, hướng tới mục tiêu nâng cao năng suất và bảo đảm tự chủ trong những lĩnh vực then chốt.

Phân nhóm chiến lược: Ngắn hạn và Dài hạn

Danh mục công nghệ chiến lược điều chỉnh sẽ được định hướng theo hai nhóm chủ đạo để đảm bảo tính cân bằng giữa kinh tế và an ninh:

Sản xuất linh kiện bán dẫn và trí tuệ nhân tạo sẽ là mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị toàn cầu mà Việt Nam hướng tới - Ảnh minh họa

Nhóm tạo tác động tức thời: Tập trung vào các công nghệ đã có thị trường, có thể giúp các ngành chủ lực như nông - lâm - thủy sản, công nghiệp chế biến, năng lượng, dệt may bứt phá về năng suất. Đây là những "cú hích" để củng cố sức mạnh nội tại của nền kinh tế trong ngắn hạn.

Nhóm động lực tương lai: Đây là những lĩnh vực đòi hỏi hàm lượng chất xám cao và đầu tư bài bản để đảm bảo chủ quyền quốc gia. Các công nghệ như: đường sắt tốc độ cao, công nghệ lượng tử, lò phản ứng hạt nhân quy mô nhỏ, hay công nghệ không gian tầm thấp (vệ tinh nhỏ, UAV) sẽ được ưu tiên để Việt Nam không bị lạc hậu trong kỷ nguyên số.

Đáng chú ý, mỗi đề xuất hiện nay đều phải đi kèm với "địa chỉ" ứng dụng cụ thể. Bộ KH&CN yêu cầu phải xác định rõ doanh nghiệp dẫn dắt, nhu cầu về hạ tầng dữ liệu và khả năng cạnh tranh với đối thủ quốc tế.

Thời gian không còn nhiều cho những dự án "nằm trên giấy". Bộ KH&CN đề nghị các bộ, ngành và địa phương hoàn thành việc rà soát và gửi đề xuất về Bộ KH&CN trước ngày 5.4.2026. Sau khi tổng hợp và báo cáo Thường trực Ban Chỉ đạo, danh mục tinh gọn nhất sẽ được trình Thủ tướng Chính phủ ban hành ngay trong tháng 4.2026.

Việc xác định đúng trọng tâm công nghệ không chỉ giúp tối ưu hóa ngân sách nhà nước mà còn mở đường cho các doanh nghiệp công nghệ trong nước tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Khi những "mũi nhọn" công nghệ được xác định đúng và trúng, Việt Nam sẽ có đủ điểm tựa để tiến vào kỷ nguyên phát triển mới với tâm thế tự chủ và sáng tạo.

Nam Phong

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/cong-nghe-chien-luoc-don-luc-cho-mui-nhon-quoc-gia-249258.html