Công nghệ đang cứu loài voọc quý hiếm hơn cả gấu trúc

2 giờ trướcBài gốc

Đó là voọc đầu trắng, một loài linh trưởng chỉ sống tại khu vực Sùng Tả (Chongzuo), được Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) xếp vào nhóm “Cực kỳ nguy cấp”. Theo các nhà nghiên cứu, loài này thậm chí còn hiếm hơn gấu trúc lớn.

Một con voọc đầu trắng tại khu bảo tồn thiên nhiên Quảng Tây.

Nhưng thay vì chỉ dựa vào các cuộc tuần tra của các kiểm lâm như trước đây, khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia voọc đầu trắng Quảng Tây đã bắt đầu sử dụng AI, dữ liệu lớn và nền tảng giám sát thông minh để theo dõi sự phục hồi của loài linh trưởng quý hiếm này.

AI giúp theo dõi voọc trong địa hình “bất khả thi”

Voọc đầu trắng sống trong hệ sinh thái núi đá karst, dạng địa hình đặc trưng với những vách đá dựng đứng, hang động sâu và rừng bị chia cắt mạnh. Đây là môi trường cực kỳ khó tiếp cận, khiến việc quan sát và bảo tồn bằng phương pháp truyền thống gặp nhiều hạn chế.

Để giải quyết bài toán này, khu bảo tồn đã hợp tác với Huawei và Trung tâm Hợp tác Ứng dụng AI Trung Quốc - ASEAN xây dựng một nền tảng giám sát thông minh sử dụng AI computing. Hệ thống camera theo dõi động vật được lắp đặt dọc theo các vách núi để ghi nhận dữ liệu thời gian thực về sự phân bố, môi trường sống và tập tính hoạt động của voọc đầu trắng.

Thay vì phải mất nhiều ngày tuần tra trong địa hình hiểm trở, AI giờ đây có thể tự động nhận diện, gắn nhãn và phân tích dữ liệu hình ảnh. Các nhà nghiên cứu có thể theo dõi hoạt động của đàn voọc thông qua bảng điều khiển trực quan, giúp việc truy xuất và phân tích dữ liệu nhanh hơn đáng kể.

Tính đến nay, hệ thống đã ghi nhận hơn 37.200 lần xuất hiện và hoạt động của voọc đầu trắng, lượng dữ liệu chưa từng có trước đây. Những thông tin này giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về hành vi, khu vực sinh sống và khả năng thích nghi của loài linh trưởng quý hiếm này.

Công nghệ là công cụ đắc lực hỗ trợ việc bảo tồn

Dù AI đóng vai trò quan trọng, các chuyên gia cho rằng công nghệ chỉ là một phần trong chiến lược bảo tồn tổng thể. Song song với nền tảng giám sát thông minh, Trung Quốc cũng triển khai nhiều giải pháp pháp lý và phục hồi sinh thái.

Khu vực Sùng Tả đã ban hành bộ quy định bảo vệ môi trường sống của voọc đầu trắng, được xem là bộ quy định đầu tiên kiểu này tại Trung Quốc.

Theo khuôn khổ bảo tồn mới, hơn 77,6 hecta sinh cảnh đã được phục hồi. Hai nguồn nước uống và 18 điểm cấp nước dành riêng cho voọc được xây dựng. Ngoài ra, hai hành lang sinh thái cũng được hình thành nhằm kết nối các khu vực sống bị chia cắt.

Kết quả bước đầu cho thấy mô hình này đang phát huy hiệu quả. Từ một loài bên bờ tuyệt chủng, quần thể voọc đầu trắng hiện đã tăng lên hơn 1.400 cá thể, chia thành khoảng 130 đàn.

Ông Nong Dengpan, Giám đốc Trung tâm Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia voọc đầu trắng Quảng Tây, cho biết sự phục hồi của loài này đến từ sự kết hợp giữa công nghệ, luật pháp và phục hồi hệ sinh thái.

“Công nghệ số cho phép chúng tôi quan sát voọc đầu trắng chính xác hơn và quản lý môi trường sống hiệu quả hơn. Mô hình bảo tồn tích hợp này có thể trở thành tham chiếu cho việc phục hồi các loài linh trưởng nguy cấp khác ở Đông Nam Á”, ông nói.

Khi AI trở thành công cụ bảo vệ đa dạng sinh học

Các nhà khoa học cho rằng voọc đầu trắng là “loài ô dù” của hệ sinh thái karst địa phương. Điều đó có nghĩa là nếu quần thể voọc phục hồi, nhiều loài động thực vật khác trong cùng hệ sinh thái cũng có cơ hội hồi sinh.

Năm 2024, khu bảo tồn lần đầu ghi nhận sự xuất hiện của một loài rau dại quý hiếm được bảo vệ cấp II tại Trung Quốc, dấu hiệu cho thấy hệ sinh thái địa phương đang dần phục hồi.

Công nghệ góp phần quan trọng trong nỗ lực bảo tồn loài voọc đầu trắng.

Huawei cho biết dự án này là một phần trong chiến lược ứng dụng công nghệ số vào bảo vệ môi trường. Công ty đang sử dụng 5G, điện toán đám mây và AI để hỗ trợ bảo tồn sinh thái tại nhiều quốc gia.

Ông Tian Yongsheng, Phó tổng giám đốc Huawei Quảng Tây, nhận định AI đặc biệt hiệu quả trong việc xử lý dữ liệu địa lý phức tạp và lượng dữ liệu khổng lồ về động vật hoang dã.

“Chúng tôi sẽ tiếp tục ứng dụng công nghệ đổi mới để bảo vệ đa dạng sinh học và thúc đẩy sự chung sống hài hòa giữa con người với thiên nhiên”, ông nói với phóng viên AI Magazine.

Tính đến cuối năm ngoái, các dự án bảo vệ môi trường bằng công nghệ số của Huawei đã được triển khai tại 65 khu bảo tồn trên toàn thế giới.

Trong bối cảnh AI thường được nhắc đến với chatbot, tạo ảnh hay tự động hóa công việc, câu chuyện của voọc đầu trắng cho thấy một hướng đi khác: công nghệ không chỉ phục vụ con người, mà còn có thể trở thành công cụ giúp cứu lấy những hệ sinh thái mong manh của hành tinh.

Nhật Hạ

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/cong-nghe-dang-cuu-loai-vooc-quy-hiem-hon-ca-gau-truc-251367.html