Không chỉ dừng ở cơ giới hóa, UAV còn là nền tảng quan trọng của nông nghiệp chính xác, giúp tối ưu chi phí, nâng cao năng suất và giảm phát thải.
UAV trên đồng ruộng vùng ĐBSCL - Ảnh: P.V.H
UAV – lời giải cho bài toán sản xuất hiện đại
Thực tế triển khai tại ĐBSCL cho thấy, UAV có thể thay thế phần lớn lao động thủ công trong các công đoạn như gieo sạ, bón phân và phun thuốc bảo vệ thực vật. Trung bình, một thiết bị có thể xử lý hàng chục ha mỗi ngày, với thời gian phun chỉ khoảng 10–15 phút/ha, nhanh hơn nhiều lần so với phương pháp truyền thống.
Hiệu quả kinh tế cũng được chứng minh rõ rệt. Việc sử dụng UAV giúp giảm 20–30% lượng thuốc bảo vệ thực vật, giảm chi phí đầu vào và tăng lợi nhuận cho nông dân. Một số mô hình ghi nhận lợi nhuận tăng từ 6,77 lên 7,64 triệu đồng/ha.
Không chỉ tiết kiệm chi phí, UAV còn giúp giảm lượng giống gieo sạ xuống còn khoảng 120kg/ha (so với 150–200kg/ha trước đây), góp phần nâng cao chất lượng cây trồng và giảm phát thải khí nhà kính. Đồng thời, nông dân không còn phải tiếp xúc trực tiếp với hóa chất độc hại, giảm đáng kể rủi ro sức khỏe.
Vai trò của công nghệ vi mạch và UAV
Trong xu thế này, công nghệ điện tử – vi mạch trở thành “trái tim” của các hệ thống UAV. Việc làm chủ công nghệ lõi không chỉ giúp giảm phụ thuộc nhập khẩu mà còn mở ra khả năng tùy biến thiết bị phù hợp điều kiện canh tác đặc thù của ĐBSCL.
Công ty CT UAV - thành viên của tập đoàn CT Group - là một trong những đơn vị tiên phong trong lĩnh vực này khi phát triển hệ sinh thái UAV tích hợp vi mạch, trí tuệ nhân tạo (AI) và nền tảng số.
Các thiết bị do CT UAV phát triển có khả năng thu thập dữ liệu không gian, xây dựng bản đồ số hóa ruộng đất, theo dõi sinh trưởng cây trồng và dự báo sâu bệnh.
Ông Phan Văn Hán - đại diện trung tâm hỗ trợ kỹ thuật toàn cầu CT UAV - cho biết, việc ứng dụng UAV không chỉ dừng lại ở cơ giới hóa mà còn hướng đến quản trị nông nghiệp bằng dữ liệu. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển nông nghiệp chính xác và nông nghiệp xanh.
Người nông dân điều khiển UAV - Ảnh: C.T.U
Gắn với Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao
Việc ứng dụng UAV đang gắn chặt với Đề án phát triển 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại ĐBSCL. Trong mô hình này, công nghệ đóng vai trò then chốt để giảm lượng giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, từ đó giảm phát thải khí nhà kính.
Ông Phạm Thái Hùng - Giám đốc Hợp tác xã Đồng An Lợi (xã Thạnh An, TP. Cần Thơ) - cho biết: “HTX có 100 ha với 29 thành viên. Chúng tôi canh tác theo hướng xanh nên sử dụng UAV thuê để gieo sạ, rải phân và phun thuốc sinh học. Do chi phí đầu tư còn cao nên hình thức dịch vụ là phù hợp".
Theo ước tính của ngành nông nghiệp TP.Cần Thơ, hiện có khoảng 30–40% nông dân đã tiếp cận và sử dụng dịch vụ UAV trong sản xuất lúa, đặc biệt tại các hợp tác xã và mô hình nông nghiệp công nghệ cao.
Ruộng manh mún và tâm lý ngại thay đổi cản trở nông nghiệp hiện đại - Ảnh: T.L
Doanh nghiệp đồng hành và hệ sinh thái UAV
Bên cạnh CT UAV, nhiều doanh nghiệp cũng tham gia thúc đẩy ứng dụng UAV, tiêu biểu như Công ty Trường Thịnh TDT (TT Drone). Với mạng lưới rộng khắp ĐBSCL, doanh nghiệp này đã góp phần phổ cập drone nông nghiệp thông qua các dịch vụ “3 trong 1”: gieo sạ, bón phân và phun thuốc.
Ngoài cung cấp thiết bị, các doanh nghiệp còn tổ chức đào tạo “phi công nông nghiệp”, xây dựng hệ sinh thái dịch vụ và bảo trì tại địa phương, góp phần tạo việc làm mới cho lao động nông thôn.
Thuận lợi và điểm nghẽn
ĐBSCL có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển UAV như địa hình đồng ruộng rộng, bằng phẳng; nhu cầu chuyển đổi sản xuất lớn; và sự hỗ trợ từ các chính sách quốc gia như Đề án 1 triệu ha lúa.
Tuy nhiên, vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần tháo gỡ. Trước hết là chi phí đầu tư ban đầu cao, từ 150–300 triệu đồng/thiết bị, gây khó khăn cho nông hộ nhỏ lẻ. Thứ hai là hạ tầng kỹ thuật như trạm định vị RTK chưa phủ rộng, ảnh hưởng đến độ chính xác vận hành.
Bên cạnh đó, nguồn nhân lực vận hành UAV còn thiếu. Việc đào tạo kỹ thuật, đảm bảo an toàn bay và sử dụng hiệu quả thiết bị vẫn là khâu yếu. Ngoài ra, quy định pháp lý liên quan đến quản lý vùng bay cũng cần được hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn sản xuất.
ĐBSCL đang hướng đến nền nông nghiệp công nghệ cao - Ảnh: C.T.U
Theo bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Cần Thơ, UAV đang được sử dụng ngày càng phổ biến trong sản xuất lúa. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, cần tăng cường đào tạo và hướng dẫn nông dân sử dụng an toàn, đúng kỹ thuật.
Trong thời gian tới, việc phát triển UAV cần gắn với xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp số, bao gồm dữ liệu lớn, cảm biến IoT và trí tuệ nhân tạo. Đồng thời, cần thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp – nhà khoa học – nông dân để chuyển giao công nghệ hiệu quả.
Công nghệ vi mạch, UAV và AI không chỉ là công cụ sản xuất mà còn là động lực tái cấu trúc ngành nông nghiệp ĐBSCL theo hướng hiện đại, xanh và bền vững. Với sự tham gia của các doanh nghiệp như CT UAV cùng chính sách phù hợp, “cánh đồng thông minh” sẽ ngày càng hiện hữu rõ nét trên vùng đất chín rồng, góp phần nâng tầm hạt gạo Việt Nam trên thị trường toàn cầu.
Văn Kim Khanh