Hàng Trung Quốc xuất khẩu sang EU với số lượng lớn.
Khái niệm “cú sốc Trung Quốc” dùng để chỉ giai đoạn đầu những năm 2000, khi hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc tràn vào Mỹ sau khi nước này gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Làn sóng nhập khẩu này khiến nhiều ngành sản xuất Mỹ suy giảm và hàng triệu lao động mất việc. Hiện nay, nhiều chuyên gia cho rằng châu Âu có thể đang đối mặt tình cảnh tương tự.
Theo ông Jens Eskelund – Chủ tịch Phòng Thương mại châu Âu tại Bắc Kinh, các nhà máy châu Âu ngày càng phụ thuộc vào linh kiện nhập khẩu từ Trung Quốc. Ông cho rằng EU đang phụ thuộc vào Trung Quốc nhiều hơn trước thay vì giảm bớt phụ thuộc như mục tiêu đề ra.
Các doanh nghiệp châu Âu cho biết hàng hóa Trung Quốc rẻ hơn đáng kể nhờ được chính phủ trợ cấp và hưởng lợi từ tỷ giá. Một số chuyên gia Đức cho rằng đồng nhân dân tệ đang bị định giá thấp hơn khoảng 40% so với euro, giúp sản phẩm Trung Quốc có lợi thế cạnh tranh lớn. Vì vậy, nhiều doanh nghiệp châu Âu vẫn chọn linh kiện từ Trung Quốc do giá rẻ hơn 30-50%, dù chất lượng thấp hơn hàng châu Âu.
Điều này khiến nhiều ngành sản xuất tại châu Âu chịu áp lực lớn. Riêng ngành chế tạo máy móc của Đức đã mất khoảng 22.000 việc làm trong năm qua. Từ năm 2019, Đức được cho là đã mất khoảng 250.000 việc làm công nghiệp, trong đó ngành ô tô bị ảnh hưởng nặng nhất.
Một số số liệu cho thấy EU đang phụ thuộc rất lớn vào nguyên liệu từ Trung Quốc. Chẳng hạn, 88% lượng axit amin nhập khẩu của EU đến từ Trung Quốc. Với polyhydric alcohols (nguyên liệu dùng trong nhựa, mỹ phẩm, sơn và chất chống đông) tỷ lệ này lên tới 96%.
Trước tình hình này, EU đang xem xét nhiều biện pháp để bảo vệ ngành công nghiệp nội khối, như yêu cầu doanh nghiệp đa dạng nguồn cung linh kiện thay vì phụ thuộc vào Trung Quốc. Brussels cũng thúc đẩy các chính sách ưu tiên hàng sản xuất tại EU và siết quy định an ninh với thiết bị Trung Quốc, nhưng sớm nhất phải đến năm 2027 mới có hiệu lực.
Trong khi đó, nhiều chuyên gia cho rằng mức thuế EU áp lên xe điện Trung Quốc từ năm 2024 chưa đủ để giảm mất cân bằng thương mại. Trung Quốc hiện đã vượt Mỹ để trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Đức, còn thặng dư thương mại với EU tiếp tục tăng mạnh.
Tuệ An