Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết trình bày Chuyên đề “Những nội dung cơ bản của Quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng”. Ảnh: ST
Sáng 13/4, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu học tập quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, đồng chí Trịnh Văn Quyết - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương - đã trình bày Chuyên đề “Những nội dung cơ bản của Quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng”.
Bước nâng tầm chiến lược đối với công tác xây dựng Đảng
Theo Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã ban hành Quy định số 19-QĐ/TW ngày 08/4/2026 về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng (Quy định). Đây là lần đầu tiên, Đảng ta ban hành một quy định mang tính hệ thống, toàn diện, khẳng định bước phát triển mới về tư duy lý luận và quyết tâm chính trị rất cao trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng và nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng.
Quy định số 19-QĐ/TW là sự kết tinh và phát triển nhất quán tư duy lý luận của Đảng, cụ thể hóa tinh thần Đại hội XIV, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng tầm công tác chính trị, tư tưởng trước những biến động nhanh, phức tạp, khó lường của tình hình thế giới, khu vực và trong nước.
Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta xác định công tác chính trị, tư tưởng là nền tảng trong toàn bộ hoạt động lãnh đạo, quyết định sự vững mạnh của Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ; trực tiếp tác động vào nhận thức, niềm tin, lý tưởng của cán bộ, đảng viên và Nhân dân; yếu tố đảm bảo sự thống nhất ý chí và hành động; điều kiện tiên quyết để Đảng lãnh đạo thành công sự nghiệp cách mạng.
Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin đã khẳng định nhất quán vai trò đặc biệt quan trọng của công tác chính trị, tư tưởng đối với sự tồn tại, phát triển của một Đảng cách mạng. Kế thừa và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng công tác chính trị, tư tưởng và xem đây là nhiệm vụ hàng đầu của công tác xây dựng Đảng.
"Những luận điểm trên cho thấy một chân lý rất căn bản, sức mạnh của Đảng trước hết là sức mạnh của đường lối chính trị và công tác tư tưởng, của lý luận, của sự thống nhất về nhận thức, ý chí và hành động trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Yêu cầu đó không hề giảm đi, mà ngày càng trở nên cấp thiết trong giai đoạn hiện nay" - Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương khẳng định.
Quang cảnh Hội nghị. Ảnh: VPQH
Bên cạnh đó, trong suốt tiến trình lãnh đạo cách mạng của Đảng, công tác chính trị, tư tưởng không ngừng được bổ sung, phát triển qua các kỳ đại hội, nhất là trong thời kỳ đổi mới. Nhiệm kỳ Đại hội XIII đánh dấu bước phát triển quan trọng khi công tác chính trị, tư tưởng được cụ thể hóa bằng hệ thống nghị quyết, chỉ thị, kết luận, quy định đồng bộ; góp phần củng cố vững chắc "4 kiên định", nâng cao bản lĩnh chính trị, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng; đồng thời làm rõ hơn lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đặt ra yêu cầu nâng tầm công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng; nhấn mạnh kiên định nền tảng tư tưởng, chủ động đấu tranh bảo vệ Đảng trên mặt trận tư tưởng, lý luận, đổi mới mạnh mẽ phương thức công tác chính trị, tư tưởng trong môi trường số. Đồng thời, khẳng định mục tiêu chiến lược là giữ vững sự thống nhất trong Đảng về tư tưởng, hành động, củng cố niềm tin của Nhân dân với Đảng, Nhà nước và chế độ, tạo đồng thuận trong xã hội, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Theo đồng chí Trịnh Văn Quyết, trong bối cảnh mới với nhiều diễn biến nhanh, phức tạp, khó lường hiện nay, việc ban hành Quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng là yêu cầu khách quan, cấp thiết, có ý nghĩa chiến lược lâu dài nhằm thể chế hóa đầy đủ, đồng bộ, toàn diện các quan điểm của Đảng về công tác chính trị, tư tưởng trong tình hình mới; chuyển mạnh từ "định hướng" sang "quy định bắt buộc", từ "khuyến khích" sang "ràng buộc trách nhiệm"; xác lập rõ nguyên tắc, nội dung, chủ thể, phương thức và cơ chế kiểm tra, giám sát; khắc phục căn bản tình trạng hành chính hóa trong công tác tư tưởng; tạo cơ sở để lượng hóa, đánh giá thực chất hiệu quả công tác chính trị, tư tưởng.
Quy định là kết quả của quá trình chuẩn bị công phu, nghiêm túc, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và sự chỉ đạo trực tiếp, sâu sát của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đặc biệt là đồng chí Tổng Bí thư. Quá trình xây dựng được tiến hành bài bản, khoa học, bám sát Cương lĩnh, Điều lệ Đảng, các nghị quyết, kết luận của Trung ương; đồng thời kế thừa có chọn lọc những kết quả lý luận và tổng kết thực tiễn trong nhiều nhiệm kỳ, nhất là 40 năm đổi mới; ý kiến đóng góp sâu sắc, thực tiễn từ các Đảng bộ trực thuộc Trung ương.
Điểm nổi bật của Quy định là lần đầu tiên công tác chính trị, tư tưởng được tiếp cận như một hệ thống quản trị, có mục tiêu, tiêu chí, được lượng hóa, đo lường, có kiểm soát và quy định trách nhiệm rõ ràng.
"Đây không chỉ là một văn bản quy phạm nội bộ, mà là bước nâng tầm chiến lược đối với công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng; nền tảng để củng cố niềm tin, tăng cường sức mạnh nội sinh của đất nước, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc" - Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết khẳng định.
Chuẩn mực chính trị, tư tưởng của toàn Đảng trong kỷ nguyên mới
Khái quát về những nội dung cơ bản của Quy định, đồng chí Trịnh Văn Quyết cho biết, Quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng được kết cấu gồm 5 chương, 16 điều, hết sức chặt chẽ, khoa học, bao quát toàn diện các nội dung cốt lõi. Tinh thần xuyên suốt là chuẩn hóa, ràng buộc trách nhiệm, kiểm soát bằng kết quả, đo lường bằng hiệu quả thực chất.
Đảng bộ Kiểm toán nhà nước nghe quán triệt Chuyên đề “Những nội dung cơ bản của Quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng”. Ảnh: M. Thúy
Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng là toàn bộ các tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên trong Đảng, không có ngoại lệ, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong tổ chức thực hiện. Công tác chính trị, tư tưởng là nhiệm vụ bắt buộc, không có "khoảng trống", đối với mọi tổ chức đảng và mọi cán bộ, đảng viên.
Quy định hướng tới xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức và cán bộ; nâng cao nhận thức, trách nhiệm, bản lĩnh chính trị, trình độ, năng lực công tác và khả năng thích ứng của cán bộ, đảng viên trước những biến động, tình huống thực tiễn phức tạp; kiên định mục tiêu, lý tưởng cách mạng, chủ động phòng ngừa, ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa".
Quy định đặt ra yêu cầu phải tạo động lực cho sự đổi mới tư duy chiến lược, nâng cao năng lực hoạch định chủ trương, đường lối; xây dựng môi trường chính trị, tư tưởng, trong sáng, lành mạnh trong toàn Đảng; phát huy dân chủ gắn với tăng cường kỷ luật, kỷ cương, xây dựng văn hóa trong Đảng, đề cao trách nhiệm cá nhân, nhất là vai trò nêu gương của người đứng đầu; yêu cầu xây dựng hệ tiêu chí đánh giá, lượng hóa kết quả công tác chính trị, tư tưởng, lấy hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị và mức độ hài lòng của nhân dân làm thước đo để đánh giá hiệu quả lãnh đạo của tổ chức đảng và từng đảng viên.
Quy định xác lập hệ thống nguyên tắc: kiên định là bất biến, đổi mới là yêu cầu tất yếu, chủ động dẫn dắt là phương thức hành động, chi phối toàn bộ công tác chính trị, tư tưởng, nổi bật là giữ vững "bốn kiên định" như trong phát biểu kết luận bế mạc Hội nghị Trung ương 2 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; Kiên định đường lối đổi mới của Đảng; Kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng.
Bên cạnh đó, thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình. Kết hợp chặt chẽ giữa "xây" và "chống", trong đó, "xây" là cơ bản, lâu dài, "chống" là cấp bách, thường xuyên.
Quy định nhấn mạnh tính hệ thống và liên thông của công tác chính trị, tư tưởng với toàn bộ công tác xây dựng Đảng, gồm: tổ chức, cán bộ, kiểm tra, giám sát và dân vận; bảo đảm công tác chính trị, tư tưởng không tồn tại độc lập, mà phải chủ động đi trước một bước, thấm sâu, chi phối và dẫn dắt toàn bộ các mặt công tác xây dựng Đảng.
Các đại biểu dự Hội nghị tại Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội. Ảnh: VPQH
Về nội dung công tác chính trị, tư tưởng, Quy định mở rộng và nâng tầm nội hàm công tác chính trị, tư tưởng, chuyển từ "tuyên truyền một chiều" sang "quản trị, dẫn dắt và định hình nhận thức trong kỷ nguyên số"; làm rõ chỉnh thể thống nhất gồm hai cấu phần, gồm: Công tác chính trị, tập trung vào giữ vững định hướng chính trị trong toàn bộ hoạt động của Đảng; mọi chủ trương, quyết sách phải xuất phát từ lợi ích quốc gia, dân tộc; gắn chặt với nhiệm vụ xây dựng Đảng, phòng chống suy thoái về chính trị, tư tưởng, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ. Công tác tư tưởng tập trung vào đổi mới phương thức giáo dục lý luận chính trị, tạo thống nhất nhận thức và hành động; tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận; xây dựng văn hóa Đảng, đạo đức, lối sống; nắm, định hướng và dẫn dắt dư luận xã hội; đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Quy định nhấn mạnh yêu cầu ứng dụng mạnh mẽ khoa học, công nghệ hiện đại, chuyển đổi số, xây dựng hệ thống dữ liệu về công tác chính trị, tư tưởng... Ngoài ra, Quy định cũng nêu rõ trách nhiệm của cấp ủy, người đứng đầu và cán bộ, đảng viên và công tác kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm và khen thưởng.
Theo Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, nội dung Quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng đã bao quát đầy đủ những vấn đề cốt lõi, vừa mang tính nguyên tắc, vừa có tính cụ thể, khả thi; tạo cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác chính trị, tư tưởng trong toàn Đảng, đáp ứng yêu cầu xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện.
"Đây không chỉ là "chuẩn mực chính trị, tư tưởng của toàn Đảng trong kỷ nguyên mới", mà còn là nền tảng tinh thần, thể chế quan trọng để xây dựng Đảng thực sự vững mạnh từ gốc rễ, đủ sức lãnh đạo đất nước bước vào giai đoạn phát triển với những tầm cao và khát vọng mới" - Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương khẳng định.
Tại Hội nghị, đồng chí Trịnh Văn Quyết cũng quán triệt 7 yêu cầu tổ chức triển khai thực hiện đồng thời nhấn mạnh, điều kiện tiên quyết là phải xây dựng được bộ tiêu chí và quy trình đánh giá khoa học, định lượng cụ thể, rõ ràng, có thể lượng hóa, gắn trực tiếp với mức độ chuyển biến về nhận thức, tư tưởng và hành động của tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên. Nguyên tắc xuyên suốt là phải đo được, thì mới kiểm soát được; phải đánh giá thực chất, thì mới tạo chuyển biến thực chất.
Mục tiêu cao nhất là phải làm cho công tác chính trị, tư tưởng thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, động lực phát triển và là nét văn hóa trong lãnh đạo của Đảng; để mỗi tổ chức đảng thực sự vững mạnh từ gốc, từ tư tưởng; mỗi cán bộ, đảng viên thực sự tiên phong, gương mẫu trong nhận thức và hành động./.
PHÚ THÀNH