Công ty Trung Quốc triển khai mô hình AI lên vệ tinh

2 giờ trướcBài gốc

Ada Space chuyên cung cấp dịch vụ vệ tinh thương mại toàn cầu. Phó chủ tịch công ty, ông Vương Á Ba cho biết: “Đây là lần triển khai mô hình AI đa dụng quy mô lớn từ trạm điều khiển mặt đất lên một chòm vệ tinh hoạt động trên quỹ đạo đầu tiên trên thế giới”.

Tháng 5 năm ngoái Trung Quốc phóng 12 vệ tinh điện toán không gian mới, trong đó cụm đầu tiên thuộc dự án của Ada Space.

Trong dự án, Qwen 3 đã hoàn thành nhiều thử nghiệm. Câu hỏi thường được truyền từ Trái đất, xử lý ngay trên vệ tinh rồi kết quả được truyền về trạm điều khiển. Toàn bộ quá trình chỉ mất khoảng 2 phút.

1 trong 12 vệ tinh điện toán được Trung Quốc phóng lên vào tháng 5.2025 - Ảnh: Ada Space

Ada Space không dừng lại ở một chòm vệ tinh. Công ty đặt mục tiêu đến năm 2035 thiết lập thành công mạng lưới 2.800 vệ tinh điện toán chuyên dụng (2.400 vệ tinh biết suy luận cùng 400 vệ tinh phục vụ công tác đào tạo). Chúng sẽ được triển khai ở quỹ đạo đồng bộ mặt trời thường cao dưới 1.000 km, quỹ đạo bình minh - hoàng hôn cao khoảng 700 - 800 km, quỹ đạo độ nghiêng thấp cao hơn 500 km. Mạng lưới dự kiến sử dụng kết nối bằng laser nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc truyền dữ liệu tốc độ cao, hướng đến mục tiêu cung cấp 100.000 petaflop tính toán suy luận và 1 triệu petaflops tính toán đào tạo trên toàn thế giới.

Theo ông Vương, cụm vệ tinh thứ hai và thứ ba sắp được triển khai trong năm nay. Đến năm 2030 công ty phóng được 1.000 vệ tinh.

Qwen 3 là LLM mới nhất từ tập đoàn Alibaba, ra mắt cuối tháng 4.2025. Mô hình có khả năng chuyển đổi linh hoạt giữa Thinking mode để giải toán, lập trình, tư duy logic sâu với Non-thinking mode cho hội thoại thông thường, hỗ trợ đến 119 ngôn ngữ cùng phương ngữ, kiến trúc linh hoạt giúp tối ưu hóa hiệu suất lẫn chi phí tính toán tùy theo nhu cầu người dùng. Alibaba phát hành Qwen 3 mã nguồn mở cho phép cộng đồng nhà phát triển tự do tải về và tinh chỉnh.

Cuộc đua AI bên ngoài Trái đất

Động thái triển khai Qwen 3 lên vệ tinh là diễn biến mới nhất trong cuộc đua đưa AI ra ngoài không gian – nơi có nguồn năng lượng mặt trời gần như vô tận, khả năng làm mát tự nhiên cùng lợi thế chiến lược dài hạn.

Trung Quốc có những bước đi rất sớm. Từ năm 2022, công ty Comospace đã đưa máy tính vũ trụ lên vệ tinh Cát Lâm 1 và duy trì vận hành ổn định hơn 1.000 ngày. Cuối tháng 11.2025, quốc gia tỷ dân công bố kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu không gian tập trung công suất trên 1 gigawatt, hướng đến hoàn thiện quy mô megawatt vào năm 2035.

Tất nhiên Mỹ không chấp nhận đứng ngoài cuộc. Công ty SpaceX lên kế hoạch mở rộng mạng lưới vệ tinh Starlink thế hệ thứ ba để triển khai trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo. Tập đoàn Google cũng công bố dự án Suncatcher, thử nghiệm trung tâm dữ liệu AI ngoài Trái đất từ năm 2027 bằng các chip TPU chuyên dụng. Công ty khởi nghiệp Starcloud phóng vệ tinh mang GPU NVIDIA H100 nhằm thử nghiệm xử lý dữ liệu và LLM ngay trên vũ trụ.

Tuy giải quyết được 2 vấn đề lớn là nguồn năng lượng và khả năng làm mát, đưa AI ra ngoài không gian cũng đối mặt với không ít thách thức như bức xạ vũ trụ, rác vũ trụ, chi phí phóng, bảo trì khó khăn. Mặc dù vậy đây vẫn là xu hướng lớn không thể bỏ qua.

Cẩm Bình

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/cong-ty-trung-quoc-trien-khai-mo-hinh-ai-len-ve-tinh-245444.html