Cú 'đảo chiều' trên vùng phên giậu: Khi Cao Bằng chọn 'phá rào' tư duy

2 giờ trướcBài gốc

Lời tòa soạn:

85 năm trước, Pác Bó (Cao Bằng) được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chọn làm căn cứ địa nhờ vị thế chiến lược "tiến khả dĩ công, thoái khả dĩ thủ". Lịch sử đã chứng minh sự đúng đắn của tầm nhìn ấy trong công cuộc giải phóng dân tộc.

Từ khi thực hiện chủ trương chính quyền 2 cấp của Trung ương, Cao Bằng tiếp tục thể hiện tư duy tiên phong bằng hành động thực chất. Không thụ động chờ đợi, tỉnh đã chủ động tinh gọn bộ máy, giảm khâu trung gian để tối ưu hóa năng lực quản trị. Những chỉ số tăng trưởng kinh tế và sự chuyển biến hạ tầng năm 2025 là thước đo khách quan nhất cho hiệu quả của quá trình này.

Hướng tới kỷ niệm 85 năm ngày Bác Hồ về nước (1941 - 2026), Báo VietNamNet giới thiệu tuyến bài: "Cao Bằng: Từ cái nôi cách mạng đến điểm sáng cải cách". Tuyến bài phân tích cách một địa phương miền núi hiện thực hóa chủ trương chung của Đảng thành động lực phát triển cụ thể, phù hợp với thực tiễn địa phương.

Chuyển dịch từ "lượng" sang "chất"

Để nhìn nhận đúng mức tăng trưởng của Cao Bằng năm 2025, cần đặt nó vào một hệ quy chiếu khắc nghiệt hơn bình thường. Đây là một năm mà thiên tai, bão lũ và dịch tả lợn Châu Phi càn quét qua những bản làng, tác động trực tiếp đến sinh kế của một địa phương có tới 95% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số.

Một góc trung tâm tỉnh Cao Bằng

Trong bối cảnh đó, con số tăng trưởng GRDP 7,22% mang nhiều ý nghĩa hơn là một chỉ tiêu thống kê đơn thuần. Nó không chỉ là mức tăng cao nhất trong suốt 15 năm qua (kể từ 2010), mà còn là dấu hiệu cho thấy sức đề kháng của nền kinh tế đã tốt hơn.

Với quy mô nền kinh tế đạt trên 27.900 tỷ đồng, Cao Bằng đang dần thoát khỏi "cái bóng" của sự trì trệ để xác lập một mặt bằng tăng trưởng mới, cao hơn hẳn mức bình quân 4,27% của giai đoạn đầu nhiệm kỳ.

Một điểm đáng quan tâm về tăng trưởng trong năm 2025 của Cao Bằng là chất lượng của dòng tiền. Năm 2025, thu ngân sách của tỉnh thiết lập một đỉnh mới: gần 4.500 tỷ đồng, tăng tới 77% so với năm trước. Nếu nhìn sâu vào cơ cấu nguồn thu sẽ thấy một sự dịch chuyển thú vị. Nguồn thu không còn quá phụ thuộc vào sự bao cấp từ Trung ương hay khai thác tài nguyên thô sơ, mà đến từ dòng chảy thương mại sôi động.

Cụ thể, lĩnh vực xuất nhập khẩu đã có một năm bùng nổ với số thu hơn 2.250 tỷ đồng, tăng 144%. Dữ liệu này cho thấy Cao Bằng đang từng bước hiện thực việc chuyển dịch từ một nền kinh tế nông nghiệp khép kín sang một mắt xích trong chuỗi cung ứng dịch vụ và thương mại quốc tế. Ba trụ cột gồm: Hạ tầng giao thông – Kinh tế cửa khẩu – Cải cách thể chế, sau nhiều năm kiên trì thực hiện, nay bắt đầu "sinh lời" thực tế.

Cao Bằng tập trung nhiều nguồn lực nhằm phát triển kinh tế cửa khẩu

"Dấu ấn tháng 7" - vận hành chính quyền 2 cấp

Động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thực chất bắt nguồn từ những bước đi quyết liệt trong cải cách bộ máy. Biểu đồ tăng trưởng của Cao Bằng ghi nhận sự bứt phá rõ rệt trong nửa cuối năm, trùng khớp với thời điểm tỉnh chính thức vận hành mô hình "Chính quyền địa phương 2 cấp" từ ngày 1/7/2025.

Trong quản trị công, bộ máy trung gian cồng kềnh thường tạo ra độ trễ chính sách, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường đầu tư. Nhận diện điểm nghẽn này và thực hiện chủ trương của Trung ương, Cao Bằng đã quyết liệt triển khai việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy.

Tỉnh đã giảm đầu mối từ 21 xuống còn 16 sở, ngành; đồng thời sắp xếp giảm 105 đơn vị hành chính cấp xã. Đây là bước đi thực chất nhằm loại bỏ các khâu trung gian không cần thiết, giúp bộ máy vận hành linh hoạt và hiệu quả hơn.

Hiệu ứng của việc tinh gọn này không nằm trên giấy, nó phản chiếu ngay vào tốc độ của các công trường. Sự thông suốt, liền mạch trong chỉ đạo đã giúp dòng vốn đầu tư công – vốn là "máu" của nền kinh tế địa phương – được luân chuyển nhanh hơn.

Minh chứng cụ thể là dự án cao tốc Đồng Đăng (Lạng Sơn) - Trà Lĩnh (Cao Bằng) đã hoàn thành thông tuyến kỹ thuật giai đoạn 1. Các "điểm nghẽn" về hạ tầng biên mậu được tháo gỡ thông qua việc hoàn tất thủ tục công bố mở chính thức cửa khẩu Lý Vạn - Thạc Long và nâng cấp cửa khẩu Tà Lùng - Thủy Khẩu lên quốc tế.

Người dân quét mã QR Code để thực hiện giải quyết thủ tục hành chính

Bên cạnh đó, các công trình an sinh xã hội như 11 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới được đồng loạt triển khai. Đặc biệt, Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát với quy mô giải ngân gần 1.000 tỷ đồng đã hoàn tất hỗ trợ cho hơn 19.000 hộ dân.

Khối lượng công việc lớn trên nhiều lĩnh vực được hoàn thành đúng hạn cho thấy năng lực tổ chức thực hiện của bộ máy mới đã có sự chuyển biến tích cực; góp phần cụ thể hóa chủ trương đúng đắn của Trung ương về việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy.

Nhận diện thách thức nội tại

Bên cạnh những kết quả tích cực, theo báo cáo của UBND tỉnh, nền kinh tế Cao Bằng năm 2025 vẫn tồn tại những hạn chế về chất lượng tăng trưởng. Quy mô nền kinh tế còn khiêm tốn, khả năng tự chủ và sức chống chịu trước các tác động bên ngoài chưa cao. Điều này thể hiện rõ qua lĩnh vực nông nghiệp, khi sản lượng lương thực giảm và ngành chăn nuôi chịu thiệt hại lớn do thiên tai và dịch bệnh kéo dài.

Về phát triển doanh nghiệp, dù số lượng đơn vị thành lập mới đạt mức cao, nhưng số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường có xu hướng tăng. Tỷ lệ doanh nghiệp đang hoạt động thực tế chiếm khoảng 62%. Đáng chú ý, các chỉ số quan trọng về môi trường đầu tư như Cải cách hành chính (PAR INDEX) và Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2024 đều ghi nhận mức giảm điểm so với năm trước.

Tăng trưởng của tỉnh Cao Bằng năm 2025 diễn ra trong bối cảnh thiên tai khắc nghiệt. Ảnh: A Cương

Công tác giải ngân vốn đầu tư công và thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia tại một số dự án chưa đáp ứng yêu cầu về tiến độ do vướng mắc trong khâu giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư.

Những thực tế này cho thấy dư địa tăng trưởng dựa trên các lợi thế sẵn có đang đối mặt với nhiều thách thức.

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030, theo UBND tỉnh, Cao Bằng cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh, thay vì chỉ dừng lại ở việc sắp xếp bộ máy hay đầu tư hạ tầng phần cứng.

Mặc dù vậy, kết quả năm 2025 là bước khởi đầu quan trọng, khẳng định tính đúng đắn trong việc xác định các điểm nghẽn về hạ tầng và thể chế. Câu chuyện của tỉnh biên giới Cao Bằng là một ví dụ thực nghiệm về kinh tế học thể chế. Nó cho thấy khi địa phương nhận diện đúng các "nút thắt" nội tại và chấp nhận tái cơ cấu bộ máy, thì các rào cản địa lý có thể được chuyển hóa thành dư địa tăng trưởng.

Đoàn Bổng

Nguồn VietnamNet : https://vietnamnet.vn/cu-dao-chieu-tren-vung-phen-dau-khi-cao-bang-chon-pha-rao-tu-duy-2480126.html