Cụ Lê Mộng Đào: 20 năm, một nhân cách còn mãi

2 giờ trướcBài gốc

20 năm- Một hệ giá trị được xây nền bền bỉ

Tháng 4 năm 2026 đánh dấu tròn hai mươi năm ngày cụ Lê Mộng Đào rời cõi tạm. Hai mươi năm – một khoảng lặng đủ dài để một thế hệ trưởng thành, đủ sâu để nhìn lại và thấu hiểu: Những gì Cụ để lại không nằm ở hình hài, mà ở một hệ giá trị bền bỉ, lặng lẽ nhưng chi phối cả một dòng chảy.

Cụ Lê Mộng Đào tặng sách cho các cháu học sinh khi còn sống

Sinh ra trên mảnh đất Thừa Thiên Huế, trong một gia đình trí thức giàu truyền thống, cuộc đời cụ Lê Mộng Đào sớm gắn với hai chữ “phụng sự”. Cụ chọn giáo dục làm con đường dấn thân, không chỉ để truyền đạt tri thức, mà để vun bồi nhân cách. Suốt 15 năm giữ cương vị Hiệu trưởng Trường Trung học Bồ Đề Huế, cụ không chỉ xây dựng một ngôi trường khang trang từ những điều kiện ban đầu còn thiếu thốn, mà quan trọng hơn, cụ đã kiến tạo một không gian giáo dục thấm đẫm tinh thần đạo lý – nơi học sinh học cách làm người trước khi học cách thành đạt.

Ở Cụ, giáo dục không tách rời đạo pháp. Những bài học Cụ trao không dừng lại ở sách vở, mà thấm vào đời sống bằng sự tỉnh thức, lòng nhân ái và ý thức trách nhiệm. Chính vì vậy, nhiều thế hệ học trò khi nhắc đến Cụ không chỉ gọi bằng “thầy”, mà còn xem Cụ như một người dẫn đường tinh thần.

Nhưng cuộc đời cụ Lê Mộng Đào không chỉ dừng lại trong không gian học đường. Cụ là một trí thức dấn thân đúng nghĩa, từng bước ra giữa những biến động lịch sử với một tinh thần không thỏa hiệp. Những năm tháng bị bắt giam, bị trục xuất khỏi quê hương không làm cụ khuất phục mà càng khắc sâu bản lĩnh của một con người sống theo nguyên tắc. Câu nói “Giấy rách phải giữ lấy lề” không phải là lời dạy suông mà là một tuyên ngôn sống – được cụ Lê Mộng Đào gìn giữ trong mọi hoàn cảnh.

Cụ Lê Mộng Đào và vợ - cụ Trần Thị Tuyết thời trẻ

Rời Huế vào Sài Gòn với hai bàn tay trắng, cùng người bạn đời là cụ bà Trần Thị Tuyết đã cùng bắt đầu lại từ những điều giản dị nhất. Từ việc buôn bán nhỏ, làm bánh mứt, đến sản xuất quà Tết – mỗi công việc đều thấm đẫm mồ hôi và ý chí. Nhưng chính trong những tháng năm cơ cực ấy, một “trường học gia đình” đã được hình thành – nơi 11 người con được nuôi dưỡng không chỉ bằng tình thương mà bằng tấm gương sống.

Không lý thuyết, không khuôn mẫu, cụ Lê Mộng Đào dạy con bằng chính sự cần cù, liêm chính và niềm tin vào nhân quả. Và từ nền tảng ấy, nhiều người con đã trưởng thành, đóng góp tích cực cho xã hội, trong đó có con trai ông- doanh nhân Lê Viết Hải – người sáng lập và dẫn dắt Hòa Bình.

Giá trị cốt lõi làm nên bản sắc Hòa Bình

Nếu Hòa Bình hôm nay được biết đến như một thương hiệu lớn trong ngành xây dựng, thì phần cốt lõi làm nên bản sắc của doanh nghiệp này lại không nằm ở những công trình bê tông cốt thép, mà ở nền tảng văn hóa doanh nghiệp. Và nền tảng ấy, chính cụ Lê Mộng Đào là người đặt viên gạch đầu tiên.

Cụ không tham gia điều hành, không đứng ở vị trí quản trị, nhưng lại hiện diện trong từng triết lý phát triển. “Thành công không tự mãn, thất bại chớ nản lòng” – đó không chỉ là lời khuyên, mà là nguyên tắc giúp doanh nghiệp giữ được sự tỉnh táo giữa thăng trầm. “Sống là để cho đi” – đó không chỉ là đạo lý cá nhân, mà trở thành định hướng cho các hoạt động cộng đồng, giáo dục và thiện nguyện mà Hòa Bình theo đuổi suốt nhiều năm qua.

Sau khi Cụ qua đời, những giá trị ấy không dừng lại. Các hoạt động hỗ trợ giáo dục mang tên ông tiếp tục được duy trì, nâng bước cho nhiều thế hệ sinh viên khó khăn. Ở một nghĩa nào đó, đó chính là cách ông vẫn “hiện diện” – bằng hành động của những người kế thừa.

Hai mươi năm trôi qua, ký ức về ông không chỉ nằm trong những trang tư liệu hay những lời kể. Nó còn sống trong cảm xúc. Ngày tiễn biệt ông, Lê Viết Hải đã viết nên ca khúc “Ru Cha” – một bản nhạc thấm đẫm nỗi niềm riêng nhưng cũng chạm tới trái tim nhiều người. Hai thập kỷ sau, “Ngọn Lửa Hòa Bình” ra đời như một sự tiếp nối – không chỉ để nhớ, mà để giữ lửa.

Trong đời sống tinh thần của những người Hòa Bình, vẫn có những câu chuyện được truyền lại như hình ảnh cánh bướm xanh xuất hiện vào những dịp đặc biệt. Dù được lý giải theo cách nào, những chi tiết ấy phản ánh một điều: Sự hiện diện của cụ Lê Mộng Đào chưa bao giờ mất đi. Nó chỉ chuyển hóa, lặng lẽ hơn nhưng sâu sắc hơn.

Hai mươi năm – không phải là khoảng cách của chia ly, mà là độ lùi cần thiết để nhận ra giá trị. Một con người có thể đi xa, nhưng một nhân cách lớn thì ở lại. Ở lại trong cách người ta đối xử với nhau, trong cách một doanh nghiệp lựa chọn con đường phát triển, và trong cách những thế hệ sau tiếp tục viết tiếp điều đã được khởi đầu.

Từ tấm gương và cuộc đời của cụ Lê Mộng Đào, nhắc nhớ thế hệ trẻ nói chung và tập thể cán bộ Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình nói riêng, rằng: Di sản lớn nhất mà một con người để lại không phải là những gì họ xây dựng mà là cách họ đã sống và cách đời sống tiếp tục được soi sáng từ chính nhân cách ấy.

“

Dưới các đời vua Khải Định và Bảo Đại trong triều đình Huế có một hàn lâm viện học sĩ, chức vụ Biên Tu tên là Lê Viết Mưu. Cụ Lê Viết Mưu có bảy người con lần lượt có tên là Tùng, Đào, Huệ, Vân, Hoàng, Nguyên, Quán, có lẽ đó cũng là di chúc ngắn gọn và sâu sắc nhất của Cụ muốn truyền lại mãi mãi cho con cháu mai sau: Hãy sống như một bậc đại trượng phu tựa cây TÙNG.

Trong số những người con ấy có nhà giáo Lê Mộng Đào, nguyên Hiệu trưởng Trường Tư thục Bồ Đề - Huế, nguyên Chủ tịch Danh dự Hội đồng Quản trị Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình.

Thiếu thời cụ Lê Mộng Đào học trường Chaigneau, trường An Cựu và trường Quốc học Huế. Ông đỗ Tú tài, thông thạo và là thầy dạy tiếng Pháp.
Trước giải phóng năm 1975, Cụ Đào là thành viên sáng lập Niệm Phật đường Phú Lâu (Khuôn Tịnh độ Phú Lâu) thuộc Tỉnh hội Việt Nam Phật học Thừa Thiên - Huế. Đến năm 1952, được cử làm Hiệu trưởng trường Trung học Tư thục Bồ Đề - Huế cho đến năm 1967 và là cư sĩ duy nhất giữ chức vụ Hiệu trưởng trường Bồ Đề; một trường thuộc Giáo Hội Phật giáo Việt Nam.

Cụ Đào đã sát cánh với Thượng Tọa Thích Trí Quang trong suốt thời kỳ tranh đấu của Phật giáo tại Huế. Trong chức vụ hiệu trưởng, Cụ không chỉ phát triển trường Bồ Đề Huế từ một dãy nhà tranh thành một ngôi trường đồ sộ hai tầng đúc bê tông cốt thép mà còn phát triển thêm một chi nhánh trường Bồ Đề Đệ Nhị cấp (nay gọi là trường trung học cấp 3) bên Hữu ngạn sông Hương; Cụ còn giúp Giáo hội mở rộng mô hình trường Tư thục Bồ Đề ở nhiều tỉnh thành khác trong miền Nam.

Năm 1964, Cụ Lê Mộng Đào được bầu vào Hội đồng Nhân dân Thị xã Huế và được cử làm chức vụ chủ tịch. Trong chức vụ này Cụ đã làm được nhiều việc cho Huế , trong đó có việc chỉ đạo lập dự án và đích thân vận động Bộ Công chánh cho xây Cầu Phú Xuân.

Năm 1967, Cụ vẫn tiếp tục đứng về phía Giáo hội Phật giáo Việt Nam đấu tranh cho nhân quyền và đã bị chế độ cũ cách chức Hiệu trưởng Trường Bồ Đề Huế.

Hai cụ Lê Mộng Đào và Trần Thị Tuyết luôn nhắc con cháu Luật nhân quả tích lũy nhiều đời nhiều kiếp. Vì thế, trong suy nghĩ, trong việc làm luôn hướng đến chân, thiện, mỹ. Biết làm lành tránh ác, biết lánh xa cái xấu, gần cái tốt.

Hai cụ cũng nhắc con cháu qua các câu tục ngữ thật giản đơn mà đầy giá trị: “Gần mực thì đen gần đèn thì sáng”; “Giấy rách phải giữ lấy lề”; Thương người như thể thương thân” hoặc “Bầu ơi thương lấy bí cùng tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn” ; Lấy sự cho đi làm niềm hạnh phúc của chính mình. Biết diệt Tham, Sân, Si và hành y theo hạnh bồ tát: Rộng lượng – Bao dung, Từ bi – hỷ xả!

Cụ Lê Mộng Đào đã ra đi vào ngày 6/4/2006. Từ năm 2008, Quỹ Hỗ trợ Giáo dục Lê Mộng Đào do cụ Trần Thị Tuyết tài trợ chính, hằng năm trao tặng hàng ngàn suất học bổng cho học sinh, sinh viên nghèo vượt khó.

Tri ân cụ Lê Mộng Đào hôm nay, không chỉ là một nghi thức tưởng niệm của tập thể Ban lãnh đạo, nhân viên Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình mà còn là một lời nhắc nhở : Hãy giữ cho mình một trái tim rộng mở, một nguyên tắc sống rõ ràng và một tinh thần phụng sự không ngừng nghỉ.

Ý Nhi

Nguồn DNSG : https://doanhnhansaigon.vn/cu-le-mong-dao-20-nam-mot-nhan-cach-con-mai-335833.html