Cá nóc có độc tố mạnh, có thể gây nguy hiểm nếu ăn phải. Ảnh: The Hiden Japanese.
Hình ảnh cuối cùng của nữ vlogger người Philippines trước ống kính là khoảnh khắc bà thưởng thức món 'cua quỷ' với lớp vỏ hoa văn rực rỡ. Chỉ 24 giờ sau, sự hào hứng ấy biến thành bi kịch khi bà tử vong do ngộ độc cấp. Đây không phải trường hợp cá biệt.
Trong nước, thời gian qua, ngành y tế liên tục ghi nhận các ca ngộ độc thực phẩm do độc tố tự nhiên với diễn tiến kinh hoàng: từ suy hô hấp, tổn thương gan nặng đến tử vong trong tích tắc.
Trước thực trạng này, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM đã đưa ra những khuyến cáo khẩn cấp, yêu cầu người dân tuyệt đối không "đánh cược" mạng sống với các loại thực phẩm lạ.
Độc tố cực mạnh từ động vật, hải sản
Trong nhóm động vật, cá nóc là loài chứa độc tố Tetrodotoxin. Đây là chất độc thần kinh cực mạnh, không màu, không mùi, không vị, tan trong nước và bền vững với nhiệt. Độc tố không bị phá hủy khi nấu chín, phơi khô hay sấy. Chất độc tập trung nhiều ở buồng trứng và gan, ít hơn ở các cơ quan nội tạng khác.
Người bị ngộ độc cá nóc thường xuất hiện triệu chứng tê môi, lưỡi, sau đó lan ra toàn thân, gây liệt vận động, tụt huyết áp và khó thở do liệt cơ hô hấp. Trường hợp nặng có thể mất ý thức, ngừng thở do trung khu hô hấp bị tê liệt hoàn toàn.
So biển cũng chứa Tetrodotoxin với độc tính tương tự cá nóc. Độc tố tập trung chủ yếu ở phần trứng và gây độc mạnh trong mùa sinh sản. Sau khi ăn phải, người bệnh có thể nôn ói, đau bụng, tê môi, tay chân, khó thở. Chất độc còn ức chế dẫn truyền thần kinh tim, gây suy hô hấp và có thể dẫn đến tử vong nếu không xử trí kịp thời.
Độc tố tetrodotoxin có trong con so biển độc tính rất mạnh, bền vững với nhiệt. Ảnh: VFA.
Đối với cóc, trong cơ thể loài này có chứa Bufotoxin. Dù thịt cóc được cho là có giá trị dinh dưỡng, song độc tố tồn tại ở các tuyến sau tai, trên da, gan, mật và buồng trứng.
Trong quá trình chế biến, nếu độc chất lẫn vào thực phẩm có thể gây ngộ độc cấp tính với tỷ lệ tử vong cao. Cơ quan chức năng khuyến cáo người dân không nên ăn cóc và các sản phẩm chế biến từ cóc để đảm bảo an toàn.
Độc tố âm thầm từ thực vật, nấm
Bên cạnh đó, một số thực vật quen thuộc cũng tiềm ẩn nguy cơ. Khoai tây mọc mầm chứa hàm lượng solanine cao, có thể gây nôn mửa, đau bụng, rối loạn thần kinh. Độc tố tập trung ở phần mầm và vỏ xanh, không bị phá hủy hoàn toàn khi nấu chín.
Nấm độc là nguyên nhân của nhiều vụ ngộ độc nghiêm trọng. Các loài như Amanita verna (nấm độc tán trắng) và Amanita virosa (nấm độc trắng hình nón) chứa amatoxin, chất cực độc không bị phân hủy bởi nhiệt. Độc tố này có thể gây tổn thương gan nặng, suy đa cơ quan và nguy cơ tử vong cao nếu không được cấp cứu kịp thời.
Sở An toàn thực phẩm nhấn mạnh, để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình, người dân cần lựa chọn thực phẩm rõ nguồn gốc, không sử dụng động vật, thực vật có chứa độc tố tự nhiên. Đồng thời, tuyệt đối không ăn nấm lạ, nấm hoang dại hoặc thực phẩm có dấu hiệu hư hỏng nhằm phòng ngừa những hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra.
Nguyễn Thuận