Cục Đăng kiểm VN vừa có văn bản trả lời kiến nghị của Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam về phương pháp kiểm định khí thải xe ô tô diesel.
Đối với kiến nghị chỉ đạp ga khoảng 1/2 hành trình (tương đương 2.000 - 3.000 vòng/phút) đối với xe thế hệ cũ, Cục Đăng kiểm cho biết, không có cơ sở kỹ thuật để chấp thuận do kiến nghị chưa phù hợp với nguyên lý hoạt động của động cơ.
Cục Đăng kiểm VN khẳng định việc áp dụng phương pháp đo của động cơ xăng sang động cơ diesel không có cơ sở khoa học (ảnh minh họa).
Cục Đăng kiểm VN phân tích, nếu động cơ xăng kiểm soát vòng tua bằng bướm ga (lượng không khí), thì động cơ diesel kiểm soát vòng tua hoàn toàn bằng lượng nhiên liệu phun vào buồng đốt.
Do đó, việc áp dụng phương pháp đo của động cơ xăng (đạp giữ ga ổn định ở 2.000 – 3.000 vòng/phút) sang động cơ diesel là không có cơ sở khoa học và không có tiêu chuẩn quốc tế nào áp dụng.
Mặt khác, Cục này cho rằng nhiều người đang nhầm lẫn về mặt kỹ thuật giữa trạng thái có tải (lưu thông trên đường) và không tải (khi kiểm định).
Thực tế khi xe chở hàng nặng, leo dốc (có tải), người lái xe chỉ cần đạp 1/2 hành trình bàn đạp ga, bơm cao áp đã phải phun lượng nhiên liệu rất lớn vào buồng đốt để thắng lực cản. Đây chính là thời điểm động cơ xả ra nhiều khói đen nhất nhưng vòng tua máy chỉ tăng từ từ lên 2.000 - 3.000 vòng/phút.
Tuy nhiên, khi xe đỗ tại cơ sở đăng kiểm (trạng thái không tải, không gài số), động cơ không phải chịu lực cản. Nếu đăng kiểm viên chỉ đạp 1/2 hành trình ga, bơm cao áp chỉ cần cung cấp một lượng nhiên liệu rất nhỏ cũng đã dễ dàng đạt mức 2.000 - 3.000 vòng/phút. Lượng nhiên liệu nhỏ này cháy hoàn toàn và phát sinh lượng khói đen rất thấp.
Theo Cục Đăng kiểm VN, quan điểm cho rằng động cơ diesel thế hệ cũ không có hệ thống hạn chế tốc độ chưa chính xác (ảnh minh họa).
Cục Đăng kiểm VN nhấn mạnh: Nhiệm vụ quan trọng nhất của công tác kiểm định là kiểm soát việc đảm bảo an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường, phát hiện ra các lỗi, hư hỏng của phương tiện tham gia giao thông đường bộ. Trong các lỗi của động cơ diesel có bao gồm cả lỗi của động cơ gây ra phát thải cao nhất tại bất kỳ thời điểm nào trong quá trình đạp ga tăng tốc động cơ.
"Nếu thực hiện theo kiến nghị của hiệp hội sẽ không bao giờ kích hoạt được trạng thái cung cấp nhiên liệu tối đa từ bơm cao áp, lượng khói đen sinh ra là sạch giả tạo, không phản ánh đúng thực tế phát thải của xe khi chịu tải nặng trên đường, không phát hiện ra trường hợp xe bị lỗi động cơ gây ra phát thải lớn nhất tại số vòng quay cao hơn.
Bên cạnh đó việc giữ ga ổn định trong vòng tua này cũng rất khó, phụ thuộc vào thao tác của người thực hiện kiểm tra, dễ gây sai lệch kết quả kiểm tra giữa các lần đo làm giảm tính khách quan, độ tin cậy của phép đo", Cục Đăng kiểm VN nhìn nhận.
Cơ quan này cũng cảnh báo việc lấy mốc so sánh ở dải vòng tua thấp có thể dẫn đến bỏ lọt hàng loạt phương tiện đã hư hỏng hệ thống kim phun, bơm cao áp …, làm sai lệch hoàn toàn kết quả kiểm tra khí thải và vô hiệu hóa mục tiêu bảo vệ môi trường của Quyết định số 43/2025/QĐ-TTg ngày 28/11/2025 của Thủ tướng Chính phủ.
Ngoài ra Cục Đăng kiểm cho biết, quan điểm cho rằng động cơ diesel thế hệ cũ không có hệ thống hạn chế tốc độ chưa chính xác. Đặc thù của mọi động cơ diesel là điều khiển tốc độ qua lượng nhiên liệu phun.
Do đó, 100% động cơ diesel (kể cả sử dụng bơm cao áp cơ khí PE, VE sản xuất từ các thập niên trước) bắt buộc phải được nhà sản xuất trang bị bộ điều tốc (Governor). Bộ điều tốc này có nhiệm vụ tự động cắt giảm nhiên liệu khi động cơ đạt đến tốc độ thiết kế tối đa để bảo vệ lốc máy. Vòng tua tối đa này hoàn toàn nằm trong giới hạn chịu đựng an toàn của vật liệu do nhà sản xuất thiết kế.
Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, từ ngày 1/3/2026, theo quy định tại QCVN 85:2025/BNNMT, phương pháp đo độ khói khí thải đối với xe ô tô sử dụng động cơ diesel được thực hiện theo chu trình gia tốc tự do.
Phương pháp này được quy định tại mục 9.4.2 của TCVN 7663:2007 (ISO 11614:1999) và đã được chuẩn hóa tại Việt Nam từ năm 1991, đồng thời được áp dụng trong hoạt động kiểm định phương tiện cơ giới đường bộ gần 30 năm qua.
Đây cũng là phương pháp chuẩn được áp dụng rộng rãi trên thế giới, được quy định trong UNECE R24 của Liên Hợp Quốc, Chỉ thị 2014/45/EU của Liên minh châu Âu, tiêu chuẩn GB 3847-2018 của Trung Quốc.
Bên cạnh đó, Tổ chức Kiểm định ô tô quốc tế (CITA) cũng khuyến nghị áp dụng phương pháp đo khí thải động cơ diesel bằng chu trình gia tốc tự do. Nhiều quốc gia trong khu vực như Malaysia, Indonesia, Philippines… cũng đang sử dụng phương pháp này trong kiểm định phương tiện.
Yến Chi