Cục Đăng kiểm làm rõ những vấn đề liên quan quy trình kiểm tra khí thải với động cơ diesel

3 giờ trướcBài gốc

Sự khác biệt về bản chất kỹ thuật và góc nhìn thực tiễn

Liên quan đến vấn đề có 2 luồng quan điểm trái chiều. Một bên là tiếng nói từ các hiệp hội vận tải, đại diện cho hàng triệu chủ xe và tài xế, lo ngại về những rủi ro tiềm ẩn khi thực hiện phép thử gia tốc tự do đạp ga hết hành trình; còn phía kia là góc nhìn của cơ quan quản lý cùng giới chuyên môn, khẳng định tính khoa học và sự cần thiết của quy trình hiện hành để bảo đảm mục tiêu an toàn đồng thời bảo vệ môi trường. Liên quan đến vấn đề này, Phó Cục trưởng Cục ĐK Việt Nam - Nguyễn Tô An đã đưa ra những phân tích sâu sắc, cho thấy nút thắt của vấn đề nằm ở nền tảng kỹ thuật và sự dung hòa lợi ích.

Phát biểu gây chú ý tại hội nghị là không đồng tình với quan điểm "đạp hết ga để kiểm tra khí thải" và có ý kiến cho rằng phương pháp kiểm tra hiện tại với động cơ diesel là "chưa tối ưu", tiềm ẩn nguy cơ gây thiệt hại cho chủ xe đồng thời tạo áp lực trách nhiệm cho đăng kiểm viên (ĐKV).

Thực tế cho thấy nỗi lo của các doanh nghiệp vận tải hoàn toàn có cơ sở. Phương pháp thử gia tốc tự do, với việc đạp ga đột ngột từ thấp lên cao nhất thường vượt quá 3.000 vòng/phút, đối với những dòng xe cũ, ôtô tải nặng đã qua nhiều năm sử dụng, hệ thống bơm cao áp, kim phun và động cơ có thể không còn bảo đảm độ bền tối ưu, chính vì thế rủi ro xảy ra hư hỏng trong quá trình kiểm định, dù hiếm gặp, nhưng lại là nỗi ám ảnh thường trực, bởi chi phí sửa chữa một hệ thống nhiên liệu diesel không hề nhỏ.

Ông Nguyễn Tô An - Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam - phát biểu

Mặc dù vậy, trước những kiến nghị như chỉ đạp ga 1/2 hành trình khoảng 2.000 - 3.000 vòng/phút hay yêu cầu bỏ quy định cam kết của chủ xe, lãnh đạo Cục ĐK đã đưa ra lý giải mang tính then chốt: Sự khác biệt về bản chất điều khiển động cơ. Như ông An phân tích, động cơ xăng kiểm soát vòng tua bằng bướm ga (lượng không khí), trong khi động cơ diesel kiểm soát vòng tua hoàn toàn bằng lượng nhiên liệu phun vào. Việc áp dụng phương pháp "đạp giữ ga ổn định" của động cơ xăng sang động cơ diesel là không có cơ sở khoa học và không tuân theo tiêu chuẩn quốc tế. Nếu chỉ đạp 1/2 ga ở trạng thái không tải (khi xe đỗ), bơm cao áp chỉ cần phun lượng nhiên liệu rất nhỏ để đạt 2.000-3.000 vòng/phút, lượng nhiên liệu nhỏ đó dễ dàng cháy sạch, cho kết quả khí thải "sạch giả tạo". Trong khi đó, khi xe chạy thực tế chở nặng leo dốc, người lái cũng chỉ đạp 1/2 ga nhưng lúc này động cơ phải thắng lực cản lớn, bơm cao áp phải phun lượng nhiên liệu tối đa, sinh ra lượng khói đen lớn. Nếu kiểm định theo kiến nghị, hàng loạt xe có hệ thống nhiên liệu hỏng, phát thải vượt ngưỡng sẽ được "thông qua", vô hiệu hóa hoàn toàn mục tiêu bảo vệ môi trường.

Bảo vệ môi trường song hành với bảo đảm an toàn

Các phát biểu chỉ đạo tại hội nghị đã nhấn mạnh: Kiểm tra khí thải không chỉ đơn thuần là câu chuyện môi trường, mà còn là bài kiểm tra áp lực về an toàn kỹ thuật. Lãnh đạo Cục ĐK khẳng định việc động cơ diesel vượt qua được phép thử gia tốc tự do chính là minh chứng cho thấy hệ thống bôi trơn, làm mát, bơm cao áp và bộ điều tốc đang hoạt động tốt. Còn nếu chỉ dừng lại ở vòng tua thấp, những hư hỏng tiềm ẩn như bộ điều tốc "say" không ổn định, kim phun bị tắc hay bơm cao áp yếu sẽ không được phát hiện, hậu quả không chỉ là xe phun khói đen ra môi trường mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất kiểm soát, mất phanh do hỏng hóc hệ thống liên quan hoặc bất ngờ mất công suất khi đang vượt xe trên cao tốc. Nhìn từ góc độ này, quy trình kiểm định nghiêm ngặt chính là lớp bảo vệ cuối cùng cho chính chủ xe, giúp loại bỏ nguy cơ tai nạn thảm khốc do hư hỏng động cơ đột ngột trong quá trình vận hành thực tế.

Về mặt kinh tế, một thực tế hiển nhiên là động cơ đốt cháy nhiên liệu tối ưu sẽ có khí thải sạch. Cục ĐK chỉ ra rằng, một phương tiện đạt chuẩn khí thải mức cao không chỉ "góp phần xanh hóa môi trường" mà còn giúp chủ xe tiết kiệm từ 5% - 10% chi phí nhiên liệu đồng thời giảm thiểu các chi phí sửa chữa lớn do tích tụ hư hỏng lâu ngày. "Lợi ích kép" này rất rõ ràng, tuy nhiên không phải chủ xe nào cũng nhìn nhận được giá trị lâu dài do áp lực về thời gian và chi phí trước mắt.

Giải pháp cho "vùng xám" về tâm lý

Một trong những vấn đề được dư luận quan tâm không kém là quy định về "bản cam kết" của chủ xe. Trước lo ngại rằng đây là cách để cơ sở ĐK "né” trách nhiệm, Cục ĐK đã giải thích rất rõ ràng, minh bạch: Bản cam kết thực chất là thông báo xác nhận tình trạng kỹ thuật, được thực hiện sau khi ĐKV đã kiểm tra sơ bộ và phát hiện dấu hiệu bất thường (như tiếng gõ lạ, rò rỉ dầu...).

Đây là bước minh bạch hóa rủi ro. Nếu chủ xe không tự tin về phương tiện của mình, họ có quyền dừng lại để đi bảo dưỡng; trường hợp họ vẫn muốn tiếp tục, việc ký cam kết thể hiện sự đồng thuận sau khi đã được cảnh báo. Quan trọng hơn, lãnh đạo Cục ĐK nhấn mạnh: Việc ký cam kết không loại trừ trách nhiệm chuyên môn của ĐKV. Các cơ sở ĐK vẫn phải thực hiện nghiêm ngặt bước kiểm tra an toàn sơ bộ. Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, ĐKV có quyền và có trách nhiệm từ chối thực hiện phép đo ngay lập tức để bảo vệ tài sản cho khách hàng, ngay cả khi chủ xe muốn "tự nguyện" ký cam kết. Điều này cho thấy ranh giới trách nhiệm được đưa ra rất rõ: vừa bảo đảm tính tự nguyện vừa đặt an toàn lên trên hết.

Phương pháp kiểm tra khí thải bằng gia tốc tự do hiện được nhiều quốc gia đang phát triển áp dụng

Hướng đến sự đồng thuận từ giải pháp tổng thể

Với thông điệp rõ ràng từ lãnh đạo Cục ĐK Việt Nam: Quy trình kiểm tra khí thải theo Văn bản 534 được xây dựng dựa trên sự kế thừa tiêu chuẩn quốc tế ISO 11614, Chỉ thị 2014/45/EU và khuyến nghị của Tổ chức Kiểm định ôtô quốc tế CITA, đây không phải là quy trình áp đặt, mà là một tiêu chuẩn mang tính khoa học, vì lợi ích lâu dài của cộng đồng, của an toàn giao thông và cả hiệu quả kinh tế cho doanh nghiệp.

Để giải tỏa những băn khoăn còn tồn đọng, thời gian tới cần có sự chung tay của nhiều phía. Thứ nhất, cần tăng cường công tác truyền thông, giải thích cặn kẽ về cơ sở khoa học của quy trình kiểm định, giúp người dân hiểu rằng "kiểm tra nghiêm ngặt" chính là bảo vệ chính họ. Thứ hai, các cơ sở ĐK cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kiểm tra sơ bộ, không vì lợi ích trước mắt mà bỏ qua cảnh báo về tình trạng xe, thực hiện đúng chỉ đạo từ chối phép đo khi phát hiện dấu hiệu bất thường. Cuối cùng, chính các chủ xe cũng cần thay đổi nhận thức, xem việc bảo dưỡng hệ thống nhiên liệu, bơm cao áp không chỉ là để "qua được" ĐK, mà là khoản đầu tư sinh lời, vừa tiết kiệm nhiên liệu vừa an toàn khi tham gia giao thông.

Kiểm định khí thải không phải là câu chuyện đối đầu giữa cơ quan quản lý và người dân, đó là việc hợp tác để hướng tới mục tiêu chung: Một môi trường trong lành, những phương tiện vận hành an toàn, bền bỉ. Các ý kiến thẳng thắn tại hội nghị là nền tảng tốt để tìm ra tiếng nói chung, đưa công tác kiểm định ngày càng đi vào thực chất, đúng với mục tiêu mà Thủ tướng Chính phủ đã đặt ra.

MINH LUÂN - DUY MẠNH

Nguồn CA TP.HCM : http://congan.com.vn/giao-thong-24h/cuc-dang-kiem-lam-ro-nhung-van-de-lien-quan-quy-trinh-kiem-tra-khi-thai-voi-dong-co-diesel_190680.html