Cục Hàng không cảnh báo nguy cơ thiếu nhiên liệu bay, kiến nghị giải pháp khẩn

4 giờ trướcBài gốc

Xung đột Trung Đông gây áp lực lớn lên ngành hàng không

Theo Cục Hàng không Việt Nam, từ cuối tháng 2/2026, xung đột quân sự tại Trung Đông leo thang nghiêm trọng. Iran đe dọa và trên thực tế gần như đóng hoàn toàn eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển hơn 20% sản lượng dầu toàn cầu, phần lớn cung cấp cho khu vực châu Á. Diễn biến này đã tác động mạnh đến thị trường năng lượng, đặc biệt là nhiên liệu hàng không.

Xung đột Trung Đông đẩy ngành hàng không vào thế khó.

Giá dầu thô Brent tăng nhanh từ mức 65–70 USD/thùng lên 92,6 USD/thùng vào ngày 6/3/2026, kéo theo biến động lớn đối với thị trường nhiên liệu hàng không khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), khi giá nhiên liệu Jet A-1 tăng cao, chi phí khai thác của các hãng hàng không có thể tăng thêm 50–60%. Nếu giá Jet A-1 vượt mức 200 USD/thùng, chi phí vận hành có thể tăng trên 70%.

Cục Hàng không Việt Nam cho biết, nguồn cung dầu thô toàn cầu đang chịu nhiều sức ép khi các nhà máy lọc dầu tại châu Á – đối tác cung cấp chính cho Việt Nam – phải cắt giảm công suất, trong khi một số quốc gia hạn chế xuất khẩu để đảm bảo nhu cầu trong nước.

Trong khi đó, Việt Nam hiện phụ thuộc khá lớn vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu. Khoảng 70% nhu cầu nhiên liệu hàng không phải nhập từ nước ngoài, trong đó hơn 60% đến từ Thái Lan và Trung Quốc.

Cơ quan quản lý nhận định nhiều nhà cung cấp trong khu vực hiện không còn nguồn hàng sẵn có, các kho dự trữ dần cạn. Một số quốc gia có năng lực sản xuất lớn như Hàn Quốc và Nhật Bản cũng có nguy cơ giảm hoặc tạm dừng xuất khẩu, dẫn tới tình trạng cạnh tranh mua hàng và giá nhiên liệu tiếp tục tăng cao.

Ngoài giá nhiên liệu, chi phí vận tải và bảo hiểm cũng được dự báo tăng mạnh. Giá trị các lô hàng nhiên liệu đã tăng gấp khoảng ba lần so với tháng 2, khiến hạn mức tín dụng tại ngân hàng giảm nhanh, gây khó khăn cho việc nhập khẩu nhiên liệu.

Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng cho rằng với tính chất phức tạp và chưa xác định thời điểm kết thúc của xung đột, ngành vận tải hàng không có thể phải đối mặt với nhiều thách thức trong thời gian tới.

Cục quản lý chuyên ngành nhận định vận tải hàng không sẽ phải đối mặt với tình hình hết sức khó khăn trong các tháng tới đây do việc tăng giá nhiên liệu.

Không chỉ chi phí nhiên liệu tăng, nhu cầu du lịch và giao thương có thể suy giảm, chuỗi cung ứng hàng hóa bị gián đoạn và người dân có xu hướng thắt chặt chi tiêu. Những yếu tố này được dự báo sẽ tác động đáng kể tới hoạt động của các hãng hàng không và các doanh nghiệp dịch vụ hàng không trong thời gian tới.

Nguy cơ thiếu nhiên liệu bay từ tháng 4/2026

Theo Cục Hàng không Việt Nam, hiện nay Việt Nam có 5 đơn vị cung cấp nhiên liệu hàng không gồm: Công ty TNHH MTV Nhiên liệu Hàng không Việt Nam (Skypec), Công ty cổ phần Nhiên liệu bay Petrolimex (Petrolimex Aviation), Công ty cổ phần Thương mại Xăng dầu Tân Sơn Nhất, Công ty cổ phần Dịch vụ nhiên liệu hàng không Nội Bài và Công ty cổ phần Tập đoàn Nhiên liệu hàng không Đông Dương.

Trong đó, Skypec và Petrolimex Aviation là hai doanh nghiệp chủ lực, cung cấp phần lớn nhiên liệu hàng không cho các hãng trong và ngoài nước khai thác tại Việt Nam.

Theo báo cáo của các doanh nghiệp này, nguồn cung nhiên liệu hiện vẫn đảm bảo cho hoạt động khai thác của các hãng hàng không đến hết ngày 31/3/2026 theo kế hoạch và hợp đồng đã ký. Tuy nhiên, việc mua nhiên liệu cho giai đoạn từ tháng 4/2026 đang gặp nhiều khó khăn.

Cụ thể, các đối tác cung cấp tại Singapore, Thái Lan và Trung Quốc đang trì hoãn giao hàng và có khả năng áp dụng điều khoản bất khả kháng để chấm dứt hợp đồng. Vì vậy, Cục Hàng không Việt Nam đánh giá nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu hàng không có thể xảy ra ngay từ đầu tháng 4/2026 và kéo dài trong các tháng tiếp theo.

Các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu trong nước hiện đang tìm kiếm thêm nguồn hàng từ các thị trường khác, đồng thời chấp nhận mức giá cao hơn để đảm bảo nguồn cung. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường khan hiếm, việc tìm được nhà cung cấp mới không dễ dàng.

Giá nhiên liệu chiếm tỷ trọng rất lớn trong chi phí vận hành của các hãng hàng không Việt Nam.

Nguồn cung trong nước từ hai nhà máy lọc dầu Nghi Sơn và Dung Quất cũng khó có thể tăng ngay sản lượng Jet A-1 do phải cân đối với các sản phẩm xăng dầu khác phục vụ nền kinh tế. Ngoài ra, hai nhà máy này dự kiến bảo trì trong tháng 3 và tháng 4/2026, với thời gian tạm dừng hoạt động khoảng 10 ngày mỗi tháng.

Đối với các hãng hàng không, chi phí nhiên liệu hiện chiếm khoảng 35–40% tổng chi phí vận hành. Khi giá Jet A-1 tăng mạnh, áp lực chi phí đối với các hãng càng lớn.

Theo báo cáo của Vietnam Airlines, Vietjet Air và Sun PhuQuoc Airways, nếu giá Jet A-1 duy trì ở mức 200–230 USD/thùng như hiện nay, chi phí khai thác của Vietnam Airlines có thể tăng thêm khoảng 50–60% mỗi tháng so với trước khi xung đột xảy ra. Sun PhuQuoc Airways ước tính chi phí tăng khoảng 30%, trong khi Vietjet Air có thể phải gánh thêm khoảng 2.000 tỷ đồng chi phí mỗi tháng.

Ngoài ra, việc phải điều chỉnh đường bay để tránh các khu vực không phận bị đóng cũng khiến thời gian bay kéo dài, tiêu hao nhiều nhiên liệu hơn, làm tăng chi phí tổ bay và bảo dưỡng tàu bay.

Giá nhiên liệu tăng cao khiến nhiều đường bay mất hiệu quả kinh tế, buộc các hãng hàng không phải rà soát kế hoạch khai thác, điều chỉnh lịch bay và tối ưu hóa hoạt động nhằm giảm tiêu hao nhiên liệu, hạn chế nguy cơ hủy chuyến do thiếu nguồn cung.

Đề xuất nhiều giải pháp hỗ trợ ngành hàng không

Để ứng phó với nguy cơ thiếu nhiên liệu và chi phí khai thác tăng cao, Cục Hàng không Việt Nam đã đề xuất nhiều giải pháp đối với các doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Theo đó, các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu hàng không được đề nghị tiếp tục tìm kiếm nguồn cung mới từ Hàn Quốc, Brunei, Ấn Độ và Nhật Bản; đồng thời điều phối hiệu quả lượng tồn kho giữa các kho trong hệ thống trên toàn quốc.

Các đơn vị cũng cần làm việc với hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn nhằm tăng khối lượng mua từ nguồn nội địa trong phạm vi cho phép.

Đối với các hãng hàng không, Cục Hàng không yêu cầu chủ động xây dựng phương án sản xuất kinh doanh phù hợp với diễn biến chiến sự và kịch bản giá nhiên liệu; rà soát kế hoạch khai thác, đặc biệt là các đường bay nội địa, nhằm đảm bảo hiệu quả và giảm thiểu rủi ro thua lỗ.

Các hãng cũng được khuyến nghị tối ưu hóa chi phí, duy trì mạng đường bay hợp lý và phối hợp với ngành du lịch để nghiên cứu mở mới hoặc tăng tần suất các đường bay đến các thị trường tiềm năng như châu Mỹ, châu Phi, châu Úc, Đông Âu, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Cục Hàng không Việt Nam đánh giá nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu hàng không cung cấp cho hãng hàng không Việt Nam ngay từ đầu tháng 4/2026.

Bên cạnh đó, các hãng cần thực hiện nghiêm chế độ thanh toán để đảm bảo nguồn lực tài chính cho doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu nhập hàng; đồng thời duy trì chất lượng dịch vụ và tăng cường minh bạch thông tin với hành khách.

Cục Hàng không Việt Nam cũng đề nghị Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam cùng các doanh nghiệp khai thác cảng hàng không nghiên cứu giảm giá, phí và giãn thời hạn thanh toán cho các hãng hàng không, tương tự giai đoạn dịch Covid-19.

Đối với Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam, cơ quan quản lý đề nghị tiếp tục nghiên cứu các phương án điều hành bay hiệu quả nhằm rút ngắn thời gian bay, qua đó giúp các hãng tiết kiệm nhiên liệu. Ngoài ra, Cục Hàng không cho biết sẽ triển khai cơ chế miễn trừ việc sử dụng giờ cất, hạ cánh (slot) tại các cảng hàng không đối với những hãng bị ảnh hưởng bởi xung đột tại Trung Đông.

Trước xu hướng giá nhiên liệu tăng cao, Cục Hàng không Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng đề xuất Chính phủ sớm ban hành nghị định sửa đổi thuế xuất nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào. Cơ quan này cũng đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét miễn 100% thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay đến hết tháng 5/2026.

Ngoài ra, Cục Hàng không đề xuất bổ sung nhiên liệu bay vào danh mục hàng hóa được giảm thuế giá trị gia tăng (VAT); cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vé máy bay nội địa với cơ chế điều chỉnh linh hoạt theo biến động giá Jet A-1; đồng thời xem xét điều chỉnh giá trần vé máy bay nội địa khi cần thiết.

Phi Long/VOV.VN

Nguồn VOV : https://vov.vn/kinh-te/cuc-hang-khong-canh-bao-nguy-co-thieu-nhien-lieu-bay-kien-nghi-giai-phap-khan-post1274401.vov