Cuộc chiến giữa AI và bảo vệ bản quyền trong ngành thời trang

2 phút trướcBài gốc

Khi các nhà thiết kế, người mẫu và giới chuyên môn liên tục đưa ra những phản ứng trước các luồng căng thẳng mới, ngành thời trang đã trở thành tâm điểm đáng chú ý nhất trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI). Việc ứng dụng các thuật toán máy học đang định hình lại mọi quy chuẩn cũ, từ khâu lên ý tưởng, sản xuất cho đến cách tiếp thị sản phẩm tới tay người tiêu dùng.

AI ngày càng thâm nhập sâu vào ngành thời trang.

Tuy nhiên, sự phát triển vũ bão này kéo theo những bài toán nan giải về việc bảo vệ chất xám, quyền sở hữu trí tuệ cũng như các tác động đến môi trường sinh thái.

Bản quyền trí tuệ và bài toán môi trường trong ngành thời trang

Trí tuệ nhân tạo thu nhận kiến thức thông qua việc học hỏi từ các tập dữ liệu khổng lồ. Tuy nhiên, trong các ngành công nghiệp đòi hỏi tính sáng tạo cao như thời trang, nguồn dữ liệu này thường bao gồm các tài sản sở hữu trí tuệ vô giá. Cuộc tranh luận về việc liệu những dữ liệu này có được xem là sử dụng hợp lý hay không vẫn đang diễn ra hết sức căng thẳng. Nhiều nhà sáng tạo đã bắt đầu đưa ra các quyết định cứng rắn nhằm bảo vệ chất xám và thương hiệu của chính mình.

Nhà tạo mốt kỹ thuật số The Fabricant đã thể hiện lập trường rõ ràng khi từ chối sử dụng các hình ảnh sàn diễn có bản quyền để huấn luyện thuật toán. Họ đã chủ động xuất bản một tài liệu hướng dẫn về đạo đức công nghệ, trong đó dự báo rằng các quy định pháp lý trong tương lai chắc chắn sẽ yêu cầu phải có sự cho phép rõ ràng về bản quyền trước khi đưa dữ liệu vào các mô hình huấn luyện. Các người mẫu trình diễn cũng đang đặc biệt chú ý đến khía cạnh này. Họ bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về việc những hình ảnh có sẵn của mình trên mạng có thể dễ dàng dẫn đến việc bị thao túng hoặc tạo ra các bản sao kỹ thuật số giả mạo.

Nhằm giải quyết thực trạng này, vào năm 2025, chính quyền bang New York đã thông qua một đạo luật nghiêm ngặt, nghiêm cấm các công ty quản lý người mẫu tạo ra, thay đổi hoặc thao túng bản sao kỹ thuật số của một người mẫu nếu không có sự đồng ý rõ ràng bằng văn bản. Những vụ kiện tụng đang diễn ra như vụ Getty Images kiện Stability AI cũng đang góp phần thiết lập các ranh giới pháp lý vững chắc xung quanh vấn đề cấp phép dữ liệu.

Đi cùng với các vấn đề pháp lý, ngành thời trang cũng đang phải xoay sở với bài toán môi trường do chính công nghệ mang lại. Mối quan hệ giữa tính bền vững và trí tuệ nhân tạo thực sự vô cùng phức tạp. Máy học mang đến những hiệu quả vượt trội có thể mở rộng quy mô, từ khâu phát triển sản phẩm, sản xuất cho đến phân phối, giúp giảm thiểu đáng kể lượng rác thải dư thừa trong quy trình thiết kế. Đổi lại, bản thân công nghệ này lại để lại một dấu chân sinh thái khổng lồ.

Theo các tài liệu từ Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc, các trung tâm dữ liệu cung cấp sức mạnh cho máy tính tiêu thụ một lượng nước cực lớn, đòi hỏi nguồn năng lượng khổng lồ để vận hành và liên tục thải ra rác thải điện tử. Sự đánh đổi giữa việc giảm rác thải vải vóc và chi phí môi trường của máy chủ là một áp lực lớn mà các nhà mốt phải cân nhắc khi họ muốn ưu tiên tính bền vững. Các thương hiệu đã bắt đầu tìm ra những hướng đi riêng biệt để dung hòa sự mâu thuẫn này.

Nhà thiết kế Stella McCartney đã có một cách tiếp cận độc đáo khi kết hợp những lo ngại về sinh thái và công nghệ vào cùng một chiến dịch. Bằng cách sử dụng các hình ảnh loài chim do máy tính tạo ra đi kèm dòng chữ kêu gọi bảo vệ những gì chúng ta yêu thương, chiến dịch đã làm nổi bật thực tế đáng buồn khi gần 50% các loài chim trên thế giới đang suy giảm nghiêm trọng. Những chú chim nhân tạo đóng vai trò như một lời cảnh báo về bảo tồn, thúc giục người xem phải nhìn nhận lại mối quan hệ của họ với thiên nhiên.

Sức sáng tạo của con người và di sản nghệ thuật thủ công

Các nhà mốt danh tiếng đang áp dụng thuật toán ở mọi cấp độ có thể. Nhà thiết kế Tommy Hilfiger đã phát triển một trò chơi tạo kiểu trang phục bằng máy tính, mang đến trải nghiệm tương tác mới lạ cho khách hàng. Thương hiệu xa xỉ Gucci cũng sử dụng sức mạnh tính toán để phát triển các dòng sản phẩm mới. Dưới góc độ thiết kế, Gucci đã thành công trong việc huấn luyện các mô hình AI dựa trên các di sản thiết kế trong quá khứ của chính họ.

Quá trình này cho phép thương hiệu tạo ra các biến thể thiết kế mới nhanh chóng hơn nhiều lần và rút ngắn đáng kể chu kỳ sản xuất. The Fabricant thậm chí còn tiến xa hơn một bước trong việc ứng dụng công nghệ vào thời trang khi tạo ra một bộ sưu tập kỹ thuật số toàn diện. Họ đã bán thành công một chiếc váy ảo hoàn toàn với mức giá lên tới 9.500 USD.

Ở một thái cực khác, nhiều nhà thiết kế lại lo sợ rằng những giá trị nền tảng cốt lõi của thời trang sẽ bị đánh mất. Họ đã đưa ra lập trường quyết liệt chống lại việc sử dụng công nghệ cho bất kỳ chức năng nghệ thuật hay thiết kế nào.

Thương hiệu VETEMENTS đã tạo ra một bộ sưu tập trang phục mang tinh thần chống lại thuật toán máy tính. Những thiết kế này được cố tình tạo hình để trông giống hệt như các sản phẩm do máy tính vẽ ra, nhưng lại được thực hiện bằng những kỹ thuật thủ công điêu luyện mà chỉ có đôi bàn tay con người mới có thể thực hiện được.

Thương hiệu Momifa cũng lập luận rằng vì các mô hình tự động chỉ được huấn luyện trên những dữ liệu đã tồn tại, chúng hoàn toàn kém cỏi trong việc thực sự đổi mới. Việc tập trung vào thời trang do con người thiết kế sẽ giúp giữ lại những khía cạnh quan trọng nhất của sự sáng tạo và nghề thủ công truyền thống.

Bất chấp những phản ứng đa chiều này, có một sự thật không thể chối cãi là công nghệ mới đang châm ngòi cho một sự "đổi mới chưa từng có" bên trong ngành thời trang.

Bùi Tú

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/cuoc-chien-giua-ai-va-bao-ve-ban-quyen-trong-nganh-thoi-trang-251193.html