Cuộc chiến Iran đẩy UAE xích lại gần Israel?

3 giờ trướcBài gốc

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Israel dường như đã bước ra khỏi cuộc chiến với Iran với mối quan hệ gần gũi hơn bao giờ hết, theo tờ The New Arab (TNA).

UAE là nước hứng chịu nhiều đợt tấn công nhất từ Iran trong suốt cuộc xung đột và cảm thấy thất vọng vì thiếu sự hỗ trợ từ nhiều nước láng giềng cũng như các đồng minh truyền thống. Ngược lại, Abu Dhabi công khai thừa nhận và hoan nghênh sự hỗ trợ từ Israel trong cuộc chiến này.

Trong bối cảnh Iran tiếp tục đưa ra những cảnh báo nhằm vào Abu Dhabi, quan hệ và hợp tác UAE-Israel trên nhiều mặt trận có thể sẽ tiếp tục được củng cố.

Hợp tác quân sự chưa từng có

Khi lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran được công bố, xuất hiện thông tin cho thấy Israel đã triển khai các hệ thống phòng thủ Iron Dome và Iron Beam mới, cùng hệ thống phát hiện UAV Spectro, nhằm hỗ trợ tăng cường năng lực phòng không cho UAE.

Hệ thống phòng thủ Iron Dome của Israel. Ảnh: Jack Guez/AFP

Abu Dhabi hoan nghênh sự hỗ trợ này trong lúc khó khăn, qua đó đánh giá Israel tích cực hơn so với các nước láng giềng Ả Rập vùng Vịnh.

Ngoài ra, các thông tin đăng tải trên tờ Wall Street Journal trước đó cho thấy UAE được cho là đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran hồi đầu tháng 4, nhắm vào một nhà máy lọc dầu trên đảo Lavan của Iran. Ông Nicolas Heras, Giám đốc điều hành của trung tâm Hội đồng Chính sách Trung Đông và Giám đốc cấp cao tại Viện New Lines, nhận định rằng UAE đã trở thành “quốc gia tuyến đầu của Israel” trong đối đầu Iran.

“Israel đang thử nghiệm một số hệ thống vũ khí như Iron Beam, cùng các năng lực mạng liên quan việc sử dụng AI để theo dõi và đánh chặn các vật thể bay đang tới. Đây đều là công nghệ tiên tiến cần môi trường thực chiến để kiểm chứng hiệu quả” - ông Heras nói với TNA.

“Cách tiếp cận của Israel với UAE tương tự cách Mỹ tiếp cận Israel trong Chiến tranh Lạnh: trở thành một đối tác thân cận dùng để thử nghiệm công nghệ quân sự hữu ích trong chiến đấu thực tế” - ông nói. Trong trường hợp Israel-UAE, hai bên có “mối quan hệ cộng sinh”, giúp Israel có thêm một môi trường thử nghiệm công nghệ quân sự.

Các công ty Israel cũng có thể quảng bá những hệ thống được sử dụng tại UAE để chống lại các đợt tấn công của Iran như những công nghệ đã được kiểm chứng thực chiến. Đây là mối quan hệ đôi bên cùng có lợi, vì UAE cũng được tiếp cận các hệ thống tiên tiến này.

Tuy nhiên, ông Heras cho rằng UAE không thể hoàn toàn tự do tăng cường quan hệ với Israel, vì Abu Dhabi vẫn phải cân nhắc phản ứng của dư luận Ả Rập, đặc biệt liên quan vấn đề Palestine.

Ông Alex Almeida, chuyên gia phân tích an ninh tại công ty tư vấn rủi ro chính trị Horizon Engage, cho rằng cuộc chiến đã trở thành “chất xúc tác mạnh” cho quan hệ quốc phòng giữa hai nước. “Có cảm giác rõ ràng rằng Israel đã xuất hiện đúng lúc mà một số đồng minh Ả Rập lâu năm khác của UAE không làm được. Israel thực sự chứng minh được giá trị của mình với UAE” - ông Almeida nói.

“Trong bối cảnh UAE bị tấn công nặng nề, còn các đòn đáp trả của Iran nhằm vào Israel lại nhẹ hơn nhiều so với dự đoán, Israel có dư địa để chuyển thêm năng lực phòng không sang hỗ trợ UAE” - ông nói thêm.

“Hãy chờ đợi sự hợp tác sâu rộng hơn giữa ngành công nghiệp quốc phòng Israel và UAE, đặc biệt trong lĩnh vực phòng không và phòng thủ tên lửa” - theo vị chuyên gia.

Ông Kyle Orton, một nhà phân tích Trung Đông, cho rằng việc UAE liên kết với Israel đánh dấu bước chuyển hướng của các quốc gia vùng Vịnh. Hơn nữa, “mức độ sâu sắc và công khai” trong hợp tác giữa hai nước đã phá vỡ mô hình “hợp tác âm thầm, có chọn lọc” tồn tại suốt nhiều thập niên qua.

“Câu hỏi liệu liên minh UAE-Israel có nhằm chống Iran hay không trở nên phức tạp bởi mối quan hệ giữa Abu Dhabi và Tehran vẫn tiếp diễn, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính” - ông Orton nhận định.

“Một hệ quả lớn của cuộc chiến này là các nước vùng Vịnh nhận ra rằng họ có thể trở thành mục tiêu tấn công của Iran mà bản thân không thể tự phòng vệ, trong khi Mỹ sẽ không trả đũa thay họ” - ông Orton bổ sung.

Một minh chứng rõ ràng cho bài học đó xảy ra ngày 14-9-2019, khi UAV tấn công các cơ sở xử lý dầu mỏ quan trọng Abqaiq và Khurais của Saudi Arabia, phơi bày mức độ dễ tổn thương của hạ tầng năng lượng chủ chốt trước các cuộc tấn công kiểu này.

“Ở mức độ đó, các nước vùng Vịnh sẽ không muốn công khai đối đầu Iran. Tuy nhiên, khi công khai liên minh với Israel, UAE hẳn hiểu rằng họ đang tự biến mình thành mục tiêu của Iran, bất kể thực tế họ làm gì” - ông nói thêm.

Quan điểm đó được nhấn mạnh qua phát biểu của nghị sĩ Iran Ali Khezrian hôm 14-5: “Chúng tôi không còn xem UAE là láng giềng nữa. Họ bị coi là một căn cứ thù địch”.

Liên minh địa chính trị

Nhiều khả năng UAE và Israel sẽ mở rộng hợp tác sâu rộng sang các điểm nóng khác mà hai bên có chung lợi ích.

Chuyên gia Almeida cho rằng ngoài Iran, Yemen và Somaliland là “hai điểm giao thoa lợi ích chính”. Lực lượng Houthis đã sử dụng lãnh thổ ở Yemen để tấn công Israel kể từ khi chiến sự Gaza bùng phát vào tháng 10-2023, đồng thời từng tấn công UAE hồi tháng 1-2022.

Abu Dhabi đã xây dựng một mạng lưới căn cứ ở nước ngoài tại các khu vực chiến lược này.

“UAE cũng tự hào về khả năng triển khai lực lượng linh hoạt và các chiến dịch viễn chinh của họ trên khắp Trung Đông mở rộng và châu Phi không phụ thuộc vào sự hỗ trợ của Israel” - ông Heras nói.

Ngoài việc cùng đối đầu Iran, ông Orton cho rằng quốc gia mà liên minh Israel-UAE “rõ ràng và công khai nhằm vào nhất” thực ra là Thổ Nhĩ Kỳ. Ở phạm vi rộng hơn, cả hai nước đều phản đối các phong trào Hồi giáo chính trị, đặc biệt là Tổ chức Anh em Hồi giáo, lực lượng được Ankara hậu thuẫn tại nhiều quốc gia.

Tại Somalia, Thổ Nhĩ Kỳ đang mở rộng hiện diện quân sự, gần đây triển khai cả tiêm kích F-16 tới nước này. Căn cứ quân sự lớn nhất ở nước ngoài của Ankara, Camp TURKSOM, cũng nằm tại Somalia.

“Sừng châu Phi từ lâu đã là chiến trường cạnh tranh giữa UAE và Thổ Nhĩ Kỳ, và UAE phần nào lép vế trước người Thổ” - ông Orton nhận định.

Israel đã nhiều lần đáp trả các cuộc tấn công của Houthis kể từ tháng 7-2024 bằng các đợt không kích tầm xa. Trước đó, UAE từng tham chiến nhiều năm trên bộ tại Yemen. Ngược lại, Israel trước nay có mức độ hiện diện hạn chế hơn nhiều tại Yemen, đặc biệt nếu so với các chiến trường như Lebanon.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (trái) và Tổng thống UAE - ông Sheikh Mohammed. Ảnh: WATAN

Rạn nứt trong vùng Vịnh?

Ngay tại khu vực vùng Vịnh, việc UAE xích lại gần Israel diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa Abu Dhabi và các nước Ả Rập láng giềng đang xuất hiện căng thẳng. Một trong những điều khiến UAE thất vọng sau cuộc chiến là sự thiếu hiệu quả của Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC), gồm 6 thành viên.

Ông Almeida nhận định cuộc chiến dường như đang “đẩy nhanh sự chia rẽ” trong GCC. Một bên là Abu Dhabi ngày càng liên kết chặt chẽ với Israel và cùng Bahrain - quốc gia GCC còn lại đã bình thường hóa quan hệ với Tel Aviv - theo đuổi lập trường “cứng rắn hơn” với Iran.

Trong khi đó, Saudi Arabia và Qatar tập trung nhiều hơn vào ngoại giao với Iran, đồng thời đứng cùng nhóm các cường quốc lớn hơn như Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan.

“Quan hệ của UAE với Israel nhiều khả năng sẽ trở thành một kênh gián tiếp để các nước vùng Vịnh khác xử lý quan hệ với Israel, thay vì là nguồn cơn gây chia rẽ trong GCC” - theo chuyên gia Orton.

“Điều thực sự cho thấy GCC có thể đang bị gạt ra ngoài lề là việc UAE rời OPEC, bởi nếu có lĩnh vực mà các nước vùng Vịnh thực sự đoàn kết thì đó chính là dầu mỏ và việc phối hợp thiết lập giá dầu. Việc UAE rời OPEC là tín hiệu mạnh mẽ hơn nhiều so với quan hệ với Israel, cho thấy Abu Dhabi đang lựa chọn một con đường độc lập với GCC” - ông nói thêm.

THẢO VY

Nguồn PLO : https://plo.vn/cuoc-chien-iran-day-uae-xich-lai-gan-israel-post908884.html