Cuộc 'đại phẫu' không gian đô thị

2 giờ trướcBài gốc

TPHCM đang định hình thành siêu đô thị toàn cầu. Ảnh: S.X

Đây là hội thảo đầu tiên của thành phố trong quá trình triển khai lập Quy hoạch tổng thể TPHCM theo Nghị quyết số 260/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết số 09-NQ/TW, ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới.

Từ đô thị đơn cực đến siêu đô thị đa cực

Báo cáo tóm tắt định hướng quy hoạch, ông Sầm Minh Tuấn - Phó Giám đốc Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia cho rằng, TPHCM đang sở hữu nhiều lợi thế vượt trội về vị trí địa lý, quy mô dân số, tiềm lực kinh tế cũng như khả năng kết nối quốc tế. Rõ ràng thành phố cần tổ chức lại nguồn lực và không gian phát triển thành một cấu trúc thống nhất, vận hành hiệu quả hơn. Bởi vì, trong quá trình phát triển nhiều năm qua, TPHCM bộc lộ một số điểm nghẽn lớn. “Nếu trước đây thành phố chủ yếu mở rộng không gian đô thị theo hướng cơ học từ trung tâm lan dần ra các khu vực ngoại vi thì trong tương lai, TPHCM nên tổ chức theo mô hình siêu đô thị đa cực. Điểm cốt lõi của quy hoạch là hình thành cấu trúc phát triển theo mô hình “5-5-10”, gồm: 5 cực động lực tăng trưởng, 5 trục chiến lược và 10 vùng quản trị phát triển. Cách tiếp cận này hướng đến việc phân bố lại dân cư, việc làm, hạ tầng và các trung tâm dịch vụ nhằm giảm áp lực cho khu vực trung tâm hiện hữu, đồng thời, tạo ra các động lực tăng trưởng mới.

Một nội dung nhận được nhiều sự đồng thuận chính là định hướng lấy giao thông công cộng làm trục xương sống của quá trình phát triển đô thị. Theo nhiều chuyên gia, nếu không giải quyết được bài toán giao thông công cộng, mọi mục tiêu về tái cấu trúc không gian đô thị sẽ rất khó thực hiện.

Về định hướng quy hoạch, TS Trần Du Lịch - chuyên gia kinh tế cho rằng: “TPHCM cần thay đổi tư duy từ phát triển một đô thị lớn sang xây dựng một trung tâm đô thị toàn cầu. Quy hoạch lần này phải trả lời được câu hỏi quan trọng, thành phố phát triển bằng động lực nào và đóng vai trò gì trong mạng lưới các thành phố toàn cầu trong 25 năm, 50 năm hay 100 năm tới?”. Qua đó, ông Lịch đề xuất thành phố cần xác định rõ chiến lược chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ kinh tế thâm dụng lao động sang thâm dụng công nghệ; từ đô thị công nghiệp sang đô thị dịch vụ tri thức và tài chính. Những lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng cao như kinh tế số, dữ liệu, logistics quốc tế, tài chính, kinh tế biển cần trở thành những trụ cột mới của nền kinh tế thành phố.

Quy hoạch TPHCM phải đặt trong không gian phát triển vùng

Tầm nhìn 100 năm cho TPHCM là câu chuyện của riêng một đô thị hơn 10 triệu dân nhưng cũng là bài toán phát triển của cả một vùng kinh tế rộng lớn. Đặc biệt, trong bối cảnh thành phố đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mô hình siêu đô thị biển, việc xây dựng Quy hoạch tổng thể TPHCM cần được tiếp cận theo tư duy tích hợp, liên kết vùng và kết nối quốc tế. KTS Trần Ngọc Chính - nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng nhận định, quy hoạch TPHCM không thể tách rời khỏi quy hoạch vùng. Đặc biệt, sau quá trình mở rộng không gian phát triển, TPHCM cần được nhìn nhận như một siêu đô thị biển với vai trò trung tâm kinh tế, logistics và giao thương quốc tế. Với hơn 300km bờ biển, TPHCM có điều kiện để phát triển theo mô hình đô thị biển hiện đại. Để phát huy được tiềm năng này, quy hoạch thành phố cần có sự liên vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Nam Trung bộ, Tây Nguyên cũng như các hành lang kinh tế quốc tế quan trọng. Theo ông Chính, thành phố cần xác định rõ vai trò kết nối với Biển Đông, Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương và các cửa khẩu quốc tế trọng điểm.

Cùng quan điểm, KTS Ngô Viết Nam Sơn cho rằng, TPHCM không thể phát triển đơn lẻ mà phải đặt trong tổng thể liên kết với các địa phương lân cận nhằm phát huy sức mạnh của một siêu đô thị vùng. Ông Sơn đặc biệt nhấn mạnh tiềm năng hình thành “siêu đô thị tứ giác kinh tế” thông qua liên kết giữa TPHCM với Đồng Nai và Tây Ninh. Mô hình này sẽ phát triển quanh trục logistics biển - cửa khẩu biên giới, kết nối các trung tâm công nghiệp, việc làm và hạ tầng giao thông trọng điểm. Theo ông, sự liên kết này sẽ tạo nên một hệ sinh thái đô thị - kinh tế có tính cộng hưởng cao, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế, đồng thời thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu, du lịch và thu hút đầu tư. Đây cũng là cơ hội để nâng cao vị thế của Việt Nam trong khu vực có mật độ dân số và tốc độ tăng trưởng thuộc nhóm cao nhất thế giới.

Ở góc độ cơ quan quản lý, ông Bùi Xuân Cường - Phó Chủ tịch UBND TPHCM thông tin, thành phố đang khẩn trương hoàn thiện khung chiến lược Quy hoạch tổng thể TPHCM. Đây là nhiệm vụ có tiến độ rất gấp khi thành phố đồng thời thực hiện việc tích hợp quy hoạch của ba địa phương trước đây cùng với định hướng phát triển mới. Theo lãnh đạo thành phố, quy hoạch tổng thể là quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời quy hoạch không gian phát triển có kiểm soát, có định hướng và được điều chỉnh linh hoạt trong quá trình thực hiện. Thành phố đã thành lập tổ chuyên gia, tổ tư vấn và đang triển khai các bước theo đúng quy trình, thủ tục. “Dự kiến trong tuần tới, thành phố sẽ trình khung chiến lược quy hoạch tổng thể. Chúng tôi sẽ tiếp tục tiếp thu các ý kiến đóng góp của chuyên gia và tổ chức thêm nhiều hội thảo chuyên sâu trong thời gian tới” - ông Cường cho biết.

Theo ông Võ Văn Minh - Chủ tịch HĐND TPHCM, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TW về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết đặt ra yêu cầu xây dựng Quy hoạch tổng thể TPHCM với tầm nhìn 100 năm, nhằm tạo dựng không gian và động lực phát triển mới, bảo đảm tăng trưởng ổn định, bền vững và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây là cơ hội mang tính thời đại để TPHCM tái cấu trúc không gian phát triển theo tư duy đa cực, đa trung tâm, hài hòa giữa phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội với bảo tồn các giá trị truyền thống, qua đó khẳng định vai trò đầu tàu của thành phố trong vùng Đông Nam Bộ, cả nước và khu vực.

Sau hợp nhất với Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu, TPHCM có diện tích hơn 6.700km2, dân số hơn 14 triệu người, là “siêu đô thị”, trung tâm kinh tế, tâm điểm thu hút đầu tư và là động lực tăng trưởng lớn nhất Việt Nam, cũng như khu vực Đông Nam Á. TPHCM tiếp tục giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước, đóng góp trên 23% GDP, hơn 30% tổng thu ngân sách nhà nước và 20,7% kim ngạch xuất nhập khẩu; trung tâm tài chính, thương mại và đổi mới sáng tạo của cả nước.

Thanh Giang

Nguồn Đại Đoàn Kết : https://daidoanket.vn/cuoc-dai-phau-khong-gian-do-thi.html