Cuộc đua 'nghịch lý' của các ngân hàng Việt: Trở nên vô hình trong mắt khách hàng

2 giờ trướcBài gốc

Trong bối cảnh chi phí thu hút khách hàng mới ngày càng đắt đỏ và áp lực duy trì nguồn vốn giá rẻ (CASA) đè nặng, việc nhúng các dịch vụ tài chính (embedded finance) vào các hệ sinh thái bên thứ ba không còn là một lựa chọn để làm thương hiệu của các ngân hàng.

Xu hướng đó đã và đang dần trở thành bài toán sinh tồn định hình lại một phần chiến lược số của các ngân hàng thương mại.

Các ngân hàng đang tìm kiếm động lực tăng trưởng mới thông qua xây dựng hệ sinh thái Open API. (Ảnh: Sưu tầm).

Cú hích pháp lý và động lực tăng trưởng mới

Thị trường Open Banking tại Việt Nam thực chất đã rục rịch từ nhiều năm trước nhưng phải đến khi Ngân hàng Nhà nước ban hành Thông tư 64 trong đó nêu quy định về triển khai giao diện lập trình ứng dụng mở trong ngành ngân hàng, có hiệu lực từ tháng 3/2025, cuộc chơi này mới thực sự có một hành lang pháp lý vững chắc.

Thông tư nói trên đóng vai trò như một bộ quy tắc ứng xử rõ ràng về tiêu chuẩn kỹ thuật chia sẻ dữ liệu và trách nhiệm bảo mật giữa ngân hàng và các bên thứ ba, cởi trói cho những e ngại về rủi ro tuân thủ trước đây.

Tuy nhiên, động lực cốt lõi thúc đẩy các nhà băng mở cửa hệ thống không chỉ đến từ hành lang pháp lý. Áp lực tăng trưởng CASA và mở rộng tệp khách hàng mới là ngọn lửa đốt nóng đường đua.

Thay vì tốn kém chi phí marketing để thuyết phục khách hàng cài đặt ứng dụng của mình, các tổ chức tín dụng chọn cách tiếp cận thông minh hơn bằng cách đưa dịch vụ tài chính đến tận những điểm chạm mà khách hàng thường xuyên có mặt.

Bằng cách kết nối API với các nền tảng thương mại điện tử, phần mềm kế toán, phần mềm hóa đơn hay hệ thống quản trị doanh nghiệp (ERP), ngân hàng có thể thâu tóm dòng tiền và mở rộng kênh phân phối với chi phí tối ưu nhất.

Chuyển dịch tư duy sản phẩm và kinh doanh mới: Kinh doanh API

Sự phát triển của thị trường được thể hiện rõ nét qua sự dịch chuyển trong tư duy phát triển sản phẩm. Các ngân hàng không còn nhìn nhận API đơn thuần là những đoạn mã kết nối kỹ thuật phục vụ một dự án hay một sản phẩm độc lập và đơn lẻ.

Thay vào đó, một số ngân hàng bắt đầu áp dụng tư duy "API-as-a-Product" (Sản phẩm API). Trong mô hình Banking-as-a-Service (BaaS) này, ngân hàng lùi về sau, đóng vai trò là hạ tầng lõi cung cấp các "khối" dịch vụ tài chính trọn gói như định danh điện tử (eKYC), mở tài khoản, chuyển tiền hay cấp hạn mức tín dụng.

Với tư duy làm sản phẩm này, trải nghiệm dành cho các nhà phát triển trở thành chiến trường cạnh tranh mới, quan trọng không kém trải nghiệm khách hàng. Những cổng Open API Portal cung cấp tài liệu rõ ràng, môi trường thử nghiệm (sandbox) hoàn thiện và thời gian tích hợp tính bằng tuần, hay thậm chí bằng ngày, sẽ là thỏi nam châm thu hút các đối tác fintech và doanh nghiệp.

Về mặt thương mại, đa số các ngân hàng Việt Nam hiện đang chọn chiến lược thu lợi ích gián tiếp. Việc gọi và sử dụng API có thể được cung cấp miễn phí hoặc chi phí cực thấp nhưng bù lại, ngân hàng thu về dòng tiền CASA, phí giao dịch và đặc biệt là nguồn dữ liệu quý giá để thiết kế các sản phẩm bán chéo dựa trên lịch sử dòng tiền hay vận hành thực tế của khách hàng.

Bức tranh của các ngân hàng tiên phong

Bước sang đầu năm 2026, cục diện Open Banking ghi nhận sự tăng tốc mạnh mẽ của hàng loạt các nhà băng lớn.

VietinBank tiếp tục củng cố vị thế tiên phong khi tích hợp sâu trực tiếp vào hệ thống ERP của các doanh nghiệp quy mô lớn, giải quyết bài toán quản trị dòng tiền và đối soát tự động theo thời gian thực.

Trong khi đó, Sacombank thu hút sự chú ý vào đầu năm nay khi chính thức tung ra nền tảng Sacombank Open API. Bên cạnh đó, BIDV và OCB cũng đang sở hữu những API Developer Portal linh hoạt, sẵn sàng bắt tay tích hợp với các bên thứ ba.

Một số ngân hàng tuy chưa chính thức công bố các cổng Open API nhưng việc triển khai tích hợp bên trong cũng cực kỳ sôi động, ví dụ như Techcombank, MB, VPBank và TPBank. Phần lớn các ngân hàng này đều có các bộ phận kinh doanh số chuyên biệt để tìm kiếm và hỗ trợ các đối tác có nhu cầu tích hợp các sản phẩm do ngân hàng cung cấp trên nền tảng của mình.

Hấp dẫn nhưng không ít thách thức

Dù bức tranh tổng thể đầy hứa hẹn, quá trình triển khai Open Banking trong nội bộ các ngân hàng vẫn đối mặt với những thách thức khổng lồ.

Rào cản lớn nhất nằm ở các hệ thống cũ với kiến trúc đơn khối (Monolithic) truyền thống không được thiết kế để xử lý hàng triệu lượt gọi API đồng thời theo thời gian thực từ các hệ thống bên ngoài. Trong khi đó, việc "bẻ nhỏ" hệ thống sang kiến trúc Microservices là một hành trình tốn kém và phức tạp.

Thêm vào đó, khi cánh cửa dữ liệu được mở ra, bài toán quản trị rủi ro bên thứ ba và bảo mật dữ liệu trở thành áp lực lớn các bộ phận an ninh thông tin và an ninh mạng.

Cũng không thể không nhắc đến việc, quá trình này đòi hỏi một cuộc chuyển đổi văn hóa sâu sắc, từ bỏ tư duy ngân hàng là trung tâm để chuyển sang làm việc theo mô hình linh hoạt và thích ứng với nhu cầu thực tế của đối tác.

Lúc này, ngân hàng thậm chí không còn sở hữu và kiểm soát được hoàn toàn trải nghiệm khi người dùng tương tác với các sản phẩm của mình.

Trong những năm tới, cuộc chiến giữa các ngân hàng sẽ không còn đơn thuần xoay quanh việc ứng dụng của ai sở hữu nhiều tính năng nhất, mà là nền tảng của ai có khả năng tích hợp "vô hình" vào nhiều hệ sinh thái nhất.

Thị trường Việt Nam đang dần vượt qua giai đoạn chỉ chia sẻ dữ liệu thanh toán cơ bản để chập chững bước những bước đầu tiên sang kỷ nguyên Open Finance (Tài chính mở).

Khi dữ liệu tín dụng, bảo hiểm và đầu tư bắt đầu được luân chuyển an toàn qua các cổng kết nối chuẩn hóa, chúng ta sẽ chứng kiến sự bùng nổ của các mô hình kinh doanh tài chính mới, sâu sát và cá nhân hóa hơn.

Ngân hàng tương lai sẽ là ngân hàng mà khách hàng không cần phải bước vào, dù là chi nhánh vật lý hay ứng dụng số.

Đăng Sơn

Nguồn Doanh Nhân VN : https://doanhnhanvn.vn/cuoc-dua-nghich-ly-cua-cac-ngan-hang-viet-tro-nen-vo-hinh-trong-mat-khach-hang.html