Cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình: Phép thử khả năng kiểm soát cạnh tranh chiến lược

2 giờ trướcBài gốc

Ảnh minh họa: The Sydney Morning Herald

Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp nhau tại Bắc Kinh vào giữa tuần này, hai nhà lãnh đạo sẽ thảo luận một loạt vấn đề quan trọng. Theo các chuyên gia, đây sẽ không chỉ là cuộc đối thoại song phương giữa Washington và Bắc Kinh, mà còn là phép thử đối với khả năng kiểm soát cạnh tranh chiến lược giữa hai cường quốc trong giai đoạn thế giới đối mặt đồng thời nhiều cuộc khủng hoảng về kinh tế, năng lượng và an ninh.

“Gần như mọi quốc gia đều có lợi ích gắn với kết quả của cuộc gặp này”, ông Chad Bown, chuyên gia cao cấp tại Viện Peterson về Kinh tế Quốc tế nhận định, đồng nghĩa tất cả sẽ theo dõi sát sao các diễn biến của cuộc gặp.

Chương trình nghị sự trải rộng

Theo CNBC, hai nhà lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc dự kiến thảo luận hàng loạt vấn đề lớn như thương mại, công nghệ, kiểm soát xuất khẩu đất hiếm, trí tuệ nhân tạo (AI), vấn đề Đài Loan, cũng như cuộc xung đột liên quan Iran và an ninh năng lượng toàn cầu.

Những tháng gần đây, căng thẳng Mỹ - Trung tiếp tục gia tăng. Washington cáo buộc Bắc Kinh tiến hành các chiến dịch “quy mô công nghiệp” nhằm đánh cắp công nghệ AI của Mỹ, trong khi Trung Quốc yêu cầu doanh nghiệp trong nước không tuân thủ các lệnh trừng phạt dầu mỏ Iran do Mỹ áp đặt.

Bên cạnh đó, việc Trung Quốc đình chỉ xuất khẩu một số loại đất hiếm và nam châm công nghiệp, cùng động thái hạn chế chip bán dẫn từ Nexperia Trung Quốc, đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu, gây ảnh hưởng tới châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Theo các chuyên gia, kết quả cuộc gặp có thể định hình xu hướng quan hệ Mỹ - Trung trong giai đoạn tới, từ đó tác động trực tiếp tới môi trường thương mại và địa chính trị toàn cầu.

“Cả thế giới đều hy vọng hai nhà lãnh đạo có thể đạt được đồng thuận ít nhất ở một số vấn đề, đồng thời tìm cách ngăn chặn nguy cơ leo thang căng thẳng ở những lĩnh vực còn lại”, Giáo sư kinh tế Eswar Prasad thuộc Đại học Cornell nói với CNBC.

Ông cho rằng kết quả cuộc gặp có thể tạo ra “những tác động lớn đối với thương mại toàn cầu, địa chính trị và cả sự tồn tại của trật tự quốc tế dựa trên luật lệ”. Nếu cuộc gặp làm gia tăng bất đồng thay vì thu hẹp khoảng cách, tình trạng bất ổn kinh tế và địa chính trị toàn cầu có thể kéo dài, ảnh hưởng tiêu cực tới thương mại và tăng trưởng thế giới.

Lần gần nhất Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp nhau là tại Busan, Hàn Quốc, ngày 30/10/2025. Ảnh: Yonhap/EPA/MaxPPP

Từ trì hoãn đến kỳ vọng

Cuộc gặp giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình ban đầu được lên kế hoạch từ tháng 3 nhưng phải lùi lại sau khi Washington bị cuốn sâu vào cuộc chiến với Iran, cuộc xung đột được cho là đã tạo ra cú sốc năng lượng nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện đại.

Giới quan sát cho rằng, việc cuộc gặp được nối lại vào thời điểm hiện nay phản ánh nỗ lực của cả hai bên nhằm tránh để quan hệ song phương rơi vào vòng xoáy đối đầu toàn diện.

Trước thềm cuộc gặp, Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong và Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent dự kiến gặp nhau tại Hàn Quốc để thảo luận các vấn đề kinh tế và thương mại.

Ông Gabriel Wildau, Giám đốc điều hành công ty tư vấn rủi ro chính trị Teneo nhận định, hai bên có thể tìm cách bảo đảm rằng các động thái leo thang gần đây, bao gồm lệnh trừng phạt của Mỹ nhằm vào các nhà máy lọc dầu Trung Quốc mua dầu Iran và các biện pháp đáp trả từ Bắc Kinh sẽ không phá vỡ thỏa thuận đình chiến thương mại đạt được tại Hàn Quốc năm ngoái.

Đông Nam Á trước bài toán cân bằng

Các nước Đông Nam Á được cho là theo dõi sát diễn biến cuộc gặp, đặc biệt liên quan tới chính sách thuế quan và chuỗi cung ứng.

Ông Stephen Olson, chuyên gia cao cấp tại Viện ISEAS-Yusof Ishak cho rằng, nếu Mỹ giảm mạnh thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc, động lực dịch chuyển sản xuất khỏi Trung Quốc có thể suy giảm.

Trong khi đó, vấn đề an ninh năng lượng cũng là mối quan tâm lớn của khu vực.

Eo biển Hormuz - tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược của thế giới - tiếp tục chịu ảnh hưởng bởi căng thẳng Trung Đông. Các nền kinh tế Đông Nam Á vốn phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ vùng Vịnh đang chịu tác động đáng kể từ giá năng lượng tăng cao.

Giới phân tích cho rằng nếu Mỹ và Trung Quốc đạt được đồng thuận về việc phối hợp bảo đảm tự do hàng hải qua eo biển này, áp lực đối với thị trường năng lượng toàn cầu có thể giảm bớt trong ngắn hạn, dù khả năng đó hiện vẫn được đánh giá là không dễ xảy ra.

Châu Âu, Nhật Bản có thể chịu thiệt

Một số chuyên gia nhận định, trong trường hợp cuộc gặp Mỹ - Trung đạt tiến triển tích cực, châu Âu và Nhật Bản chưa chắc sẽ là những bên hưởng lợi.

Ông Matt Gertken, chiến lược gia trưởng tại BCA Research cho rằng, nếu Trung Quốc đồng ý mua thêm dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của Mỹ, giá năng lượng toàn cầu có thể tiếp tục tăng.

Ông cũng cảnh báo rằng các cam kết đầu tư mới của Trung Quốc vào Mỹ, nếu được thúc đẩy, có thể làm giảm thị phần của doanh nghiệp Nhật Bản và châu Âu tại thị trường Mỹ.

Sự chờ đợi từ phía Nga

Trong khi đó, Nga cũng đang theo dõi sát diễn biến cuộc gặp. Theo giới quan sát, quan hệ ngày càng chặt chẽ giữa Nga và Trung Quốc khiến bất kỳ dấu hiệu cải thiện nào trong quan hệ Mỹ - Trung đều có thể tác động tới tính toán chiến lược của Điện Kremlin.

Theo kế hoạch, Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ thăm Bắc Kinh vào tuần tới, chỉ ít ngày sau khi ông Trump rời Trung Quốc.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn, cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc ngày càng gia tăng và các điểm nóng địa chính trị tiếp tục lan rộng, cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo hàng đầu thế giới - Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình - được xem là một trong những cuộc gặp có ảnh hưởng lớn nhất tới cục diện quốc tế hiện nay.

Kết quả của cuộc gặp này sẽ không chỉ tác động tới quan hệ song phương, mà còn có thể định hình môi trường thương mại, chuỗi cung ứng và cán cân chiến lược tại nhiều khu vực trong thời gian tới. Với các đồng minh của Washington, các đối tác thương mại của Bắc Kinh cũng như những nền kinh tế phụ thuộc lớn vào dòng chảy thương mại quốc tế, điều được chờ đợi lúc này không hẳn là một “thỏa thuận lịch sử”, mà là tín hiệu cho thấy hai cường quốc hàng đầu thế giới vẫn còn khả năng đối thoại và quản lý cạnh tranh trong một trật tự quốc tế ngày càng phân cực.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/cuoc-gap-giua-tong-thong-my-donald-trump-va-chu-tich-trung-quoc-tap-can-binh-phep-thu-kha-nang-kiem-soat-canh-tranh-chien-luoc-10416647.html