Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến thảo luận về Iran, thương mại, trí tuệ nhân tạo (AI) và vấn đề hạt nhân trong khuôn khổ chuyến thăm Trung Quốc kéo dài hai ngày của ông Trump trong tuần này, theo các quan chức Mỹ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong cuộc gặp song phương tại sân bay quốc tế Gimhae, bên lề hội nghị APEC Summit 2025 ở Busan, ngày 30/10/2025. (Ảnh: Reuters)
Đây sẽ là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa lãnh đạo hai nền kinh tế lớn nhất thế giới sau hơn 6 tháng, diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương tiếp tục chịu sức ép từ căng thẳng thương mại, xung đột Iran và nhiều bất đồng chiến lược khác.
Ông Trump dự kiến tới Bắc Kinh vào ngày 13/5, trước khi các cuộc hội đàm chính thức diễn ra trong hai ngày 14-15/5. Đây sẽ là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của ông kể từ năm 2017.
Phó Thư ký Báo chí Nhà Trắng Anna Kelly cho biết chuyến đi mang ý nghĩa biểu tượng lớn, tập trung vào mục tiêu “tái cân bằng quan hệ với Trung Quốc” cũng như thúc đẩy “sự công bằng và có đi có lại” nhằm khôi phục năng lực kinh tế của Mỹ.
Có thể đạt thỏa thuận về thương mại, đầu tư
Nguồn tin của Reuters cho biết, Washington và Bắc Kinh được kỳ vọng sẽ nhất trí thành lập các cơ chế thúc đẩy thương mại và đầu tư song phương, trong khi Trung Quốc có thể công bố các kế hoạch mua máy bay từ Boeing cùng các mặt hàng nông sản và năng lượng của Mỹ.
Hai bên cũng có thể chính thức công bố kế hoạch thành lập Hội đồng Thương mại và Hội đồng Đầu tư, dù các cơ chế này vẫn cần thêm thời gian để hoàn thiện trước khi đi vào hoạt động.
Ngoài ra, Mỹ và Trung Quốc sẽ thảo luận về khả năng gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại liên quan đến nguồn cung khoáng sản đất hiếm từ Trung Quốc sang Mỹ.
Vị quan chức Mỹ cho biết thỏa thuận đạt được vào mùa thu năm ngoái hiện vẫn còn hiệu lực và bày tỏ tin tưởng hai bên cuối cùng sẽ đạt được thỏa thuận gia hạn.
Những vấn đề phức tạp hơn
Bên cạnh thương mại, cuộc gặp Trump - Tập dự kiến cũng đề cập đến các chủ đề vốn lâu nay gây căng thẳng giữa hai nước như Iran, Nga, trí tuệ nhân tạo (AI) và vấn đề hạt nhân.
Một quan chức cấp cao Mỹ tiết lộ ông Trump có thể gia tăng sức ép với Bắc Kinh liên quan đến quan hệ với Tehran, đặc biệt là việc Trung Quốc tiếp tục mua dầu Iran. Đáng chú ý, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuần trước cáo buộc Trung Quốc đang “tài trợ” cho Iran khi mua tới 90% lượng dầu xuất khẩu của nước này.
Trước đó, Iran đã đóng eo biển Hormuz để đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, làm gián đoạn một trong những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới.
Các tàu hàng ở eo biển Hormuz (Ảnh: AP)
Về phần mình, Bắc Kinh kêu gọi chấm dứt xung đột tại Iran, đồng thời tuần trước đã tiếp đón Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi.
Bên cạnh đó, một quan chức Mỹ cho biết Washington cũng tiếp tục bày tỏ quan ngại về quan hệ kinh tế giữa Trung Quốc và Nga.
“Tổng thống đã nhiều lần trao đổi với Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình về vấn đề Iran và Nga, bao gồm nguồn doanh thu mà Trung Quốc mang lại cho cả hai chính phủ này, cũng như việc cung cấp các hàng hóa lưỡng dụng, linh kiện và bộ phận, chưa kể khả năng xuất khẩu vũ khí. Tôi cho rằng cuộc trao đổi đó sẽ tiếp tục”, vị quan chức nói.
Theo Reuters, các trợ lý của ông Trump cho biết Washington cũng ngày càng lo ngại về sự phát triển nhanh chóng của các mô hình AI tiên tiến tại Trung Quốc và cho rằng hai nước cần thiết lập một kênh liên lạc nhằm tránh những rủi ro phát sinh.
"Chúng tôi muốn tận dụng cơ hội cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo để mở ra đối thoại và xem xét khả năng thiết lập một kênh trao đổi về các vấn đề AI", một quan chức Mỹ nói.
Ngoài ra, Washington từ lâu muốn thúc đẩy đối thoại với Bắc Kinh về kiểm soát vũ khí hạt nhân, song Trung Quốc được cho là chưa sẵn sàng tham gia các cuộc thảo luận này.
Lần gần nhất ông Trump và ông Tập gặp nhau là vào tháng 10 năm ngoái tại Hàn Quốc, nơi hai bên nhất trí tạm dừng cuộc chiến thương mại căng thẳng sau khi Mỹ áp mức thuế cao đối với hàng hóa Trung Quốc và Bắc Kinh cảnh báo hạn chế nguồn cung đất hiếm toàn cầu.
Hồi tháng 2, Tòa án Tối cao Mỹ tuyên bố ông Trump không có thẩm quyền áp đặt nhiều mức thuế đối với hàng nhập khẩu toàn cầu. Tuy nhiên, ông vẫn cam kết sẽ tìm các cơ sở pháp lý khác để tái áp dụng một số mức thuế này.
Diễm Châu (Nguồn: Reuters, Al Jazeera)