Cuộc nổi dậy ở châu Á khiến đồng USD đối mặt nguy cơ mất ngôi vương

2 giờ trướcBài gốc

Đồng NDT và đồng USD tại một ngân hàng ở Bắc Kinh, Trung Quốc. Ảnh: AFP/TTXVN

Trong bài viết cho chuyên mục Bloomberg Opinion, cây bút Andy Mukherjee chuyên theo dõi các công ty công nghiệp và lĩnh vực dịch vụ tài chính tại châu Á cho biết những năm 1960, người Pháp chỉ có thể than phiền về “đặc quyền quá mức” của Mỹ với đồng USD. Sang thập niên 2020, Trung Quốc - với sự hỗ trợ của các nước khác - có thể đã ở vị thế thách thức đặc quyền đó.

Những ai tìm bằng chứng của cuộc nổi dậy này trong các dòng thanh toán hiện tại đang tìm sai chỗ. Trong nhiều năm tới, quá trình phi đô la hóa vẫn sẽ ẩn mình trong những bổ sung và điều chỉnh của “hệ thống ống dẫn” tài chính. Tác động tích lũy sẽ cần thời gian mới bộc lộ rõ.

Thay đổi sâu sắc của đồng nhân dân tệ kỹ thuật số

Không nhiều phô trương, e-CNY - đồng tiền kỹ thuật số chính thức của Trung Quốc - đã chuyển từ hình thức tiền mặt không sinh lãi sang một sản phẩm có lãi suất của các ngân hàng thương mại. Đây là một thay đổi mang tính bước ngoặt.

Trước đây, vấn đề lớn nhất của việc phổ biến e-CNY là ngay cả các nhân viên nhà nước Trung Quốc nhận lương bằng “token” trong ví điện tử cũng lập tức chuyển chúng sang tài khoản ngân hàng. Giờ thì họ không cần làm vậy nữa.

Với họ và với các ngân hàng, e-CNY nay không khác gì một tài khoản tiền gửi thông thường. Các ứng dụng thanh toán phổ biến như Alipay và WeChat Pay đều tương thích với cả hai.

Động thái này sẽ chưa thể làm suy giảm vị thế thống trị hiện tại của đồng bạc xanh khi USD vẫn là đồng tiền thanh toán toàn cầu được ưa chuộng nhất với thị phần trên 50%, hơn gấp đôi euro và bỏ xa nhân dân tệ ở mức khoảng 3%.

Tuy nhiên, việc e-CNY được sử dụng rộng rãi hơn trong nội địa Trung Quốc giúp giảm nguy cơ “đô la hóa ngược”, trong kịch bản người tiết kiệm trong nước chuyển sang dùng stablecoin neo 1:1 với USD - những bản sao của đồng tiền Mỹ giao dịch trên blockchain.

Trả lãi cho e-CNY là một bước đi phòng thủ, bởi Đạo luật Genius của Mỹ ban hành năm ngoái đã cấm các nhà phát hành stablecoin trả lãi.

Thách thức trực diện quyền bá chủ của đồng USD

Dẫu vậy, chỉ dựng hào chống stablecoin là chưa đủ. Muốn thách thức quyền bá chủ của dồng USD một cách trực diện hơn, Trung Quốc sẽ phải tấn công ra bên ngoài. Nhưng ngoài Hong Kong - nơi các ngân hàng đang cung cấp tài trợ thương mại bằng nhân dân tệ cho khách hàng ở Indonesia và Campuchia - thì vẫn chưa có một “hồ thanh khoản” đủ sâu cho đồng tiền Trung Quốc ở nước ngoài.

Ở đây xuất hiện mBridge. Vào năm 2022, nó mới chỉ là một chương trình thí điểm của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) và các cơ quan tiền tệ của Trung Quốc, Hong Kong, Thái Lan và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Một số định chế tài chính của các bên đã tham gia vào một blockchain chung, nơi họ hoán đổi các đồng tiền kỹ thuật số nguyên mẫu do ngân hàng trung ương phát hành để thanh toán các nghĩa vụ xuyên biên giới cho khách hàng doanh nghiệp.

Năm 2024, Saudi Arabia gia nhập nền tảng thanh toán thử nghiệm này.

Tuy nhiên, dự án hầu như không thu hút nhiều chú ý cho đến khi Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin chỉ ra công nghệ nền tảng của nó như một công cụ có thể né tránh trừng phạt và làm suy yếu đồng USD.

BIS rút khỏi dự án vào cuối năm 2024, nhưng các nước đối tác vẫn tiếp tục triển khai.

Theo một báo cáo gần đây của Hội đồng Đại Tây Dương, hoạt động của mBridge đã tăng lên hơn 4.000 giao dịch xuyên biên giới kể từ khi ra đời, với tổng giá trị xấp xỉ 55,49 tỷ USD - tăng gấp 2.500 lần so với năm 2022.

e-CNY chiếm hơn 95% giá trị thanh toán.

Có những thông tin cho rằng mBridge có thể phát triển thành một cấu trúc lớn hơn.

Ấn Độ, nước đã phát triển đồng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương riêng mình (CBDC), theo Reuters, đang cân nhắc đề xuất kết nối các CBDC của nhóm các thị trường mới nổi BRICS+ .

Ý tưởng này chắc chắn sẽ khiến Washington khó chấp nhận. Và trong bối cảnh New Delhi đã đồng ý ngừng mua dầu của Liên bang Nga để thoát khỏi “trừng phạt thuế quan” của chính quyền Trump, người ta không rõ nhiệt huyết của Ấn Độ đối với một hành lang thanh toán có cả Liên bang Nga và Iran sẽ kéo dài bao lâu.

Gian hàng e-CNY tại hội trường triển lãm dịch vụ tài chính trong khuôn khổ Hội chợ Thương mại Dịch vụ Quốc tế Trung Quốc năm 2021. Ảnh: THX

Bắc Kinh sẽ tiếp tục thúc đẩy

Ngay cả khi một liên minh chống đồng USD khả thi cần nhiều thời gian để hình thành, Bắc Kinh vẫn sẽ tiếp tục gây sức ép.

Vài năm trước, việc Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh nhu cầu Trung Quốc xây dựng một “đồng tiền mạnh”, “được sử dụng rộng rãi trong thương mại, đầu tư và thị trường ngoại hối quốc tế, và đạt được vị thế tiền tệ dự trữ” có lẽ sẽ bị nhà đầu tư coi là lời khoa trương.

Giờ thì không còn như vậy nữa và thị trường đã bắt đầu đặt câu hỏi về “sự ngoại lệ” của đồng USD.

Phân tích sâu nguyên nhân đằng sau đợt tăng bất thường của lợi suất trái phiếu Mỹ sau khi Tổng thống Donald Trump phát động cuộc chiến thuế quan, hai giáo sư Viral Acharya và Toomas Laarits của Đại học New York kết luận rằng “nhà đầu tư đã mất niềm tin cụ thể vào các đặc tính an toàn dài hạn của trái phiếu Kho bạc, dù vẫn coi trọng lợi ích ngắn hạn của chúng”. Họ tìm thấy bằng chứng của dòng tiền chạy sang vàng.

Nhưng vàng không thể là một đồng tiền thanh toán. Trên thị trường ngoại hối trị giá 9.600 tỷ USD mỗi ngày, đồng bạc xanh xuất hiện trong 89% tổng số giao dịch.

Khoảng hai phần năm thị phần khổng lồ này được lý giải bởi vai trò “đồng tiền trung gian”: tiền được đổi sang USD trước, rồi lại đổi tiếp sang đồng tiền mà tài khoản của bên nhận chấp nhận.

Một e-CNY được token hóa, có trả lãi, có khả năng thanh toán các giao dịch trong và ngoài Trung Quốc, sẽ hoàn toàn bỏ qua đồng USD – và cả hệ thống nhắn tin của Hiệp hội Viễn thông Tài chính Liên ngân hàng Toàn cầu (SWIFT). Khi “đường ống” ưu việt hơn đã được phát minh, nó sẽ không được phép để gỉ sét.

Thành Nam/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/phan-tichnhan-dinh/cuoc-noi-day-o-chau-a-khien-dong-usd-doi-mat-nguy-co-mat-ngoi-vuong-20260213123058663.htm