Cựu phi công Mỹ bị bắt vì huấn luyện ở Trung Quốc: F-35 và bí mật hạt nhân đã bị lộ đến mức nào?

3 giờ trướcBài gốc

Các phi công lái chiến đấu cơ J-16 chào khán giả trong các hoạt động ngày hội hàng không năm 2025 của Không quân Trung Quốc và Triển lãm Hàng không Trường Xuân tại Trường Xuân, Trung Quốc ngày 19/9/2025. Ảnh: Getty.

Một cựu phi công tiêm kích của Không quân Mỹ với hơn 20 năm kinh nghiệm về hệ thống mang vũ khí hạt nhân và nhiều dòng chiến đấu cơ, bao gồm cả tiêm kích tàng hình F-35 tiên tiến, đã bị bắt và bị truy tố vì âm mưu hỗ trợ quân đội Trung Quốc.

Ông Gerald Eddie Brown Jr., 65 tuổi, bị bắt tại Jeffersonville, bang Indiana, hôm 25/2 và bị truy tố theo Đạo luật Kiểm soát Xuất khẩu Vũ khí vì cung cấp huấn luyện cho phi công thuộc Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAAF), theo thông báo của Văn phòng Công tố Mỹ tại Columbia.

“Việc cung cấp huấn luyện quân sự Mỹ cho các đối thủ của chúng ta là mối đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh quốc gia”, ông Lee Russ, Giám đốc điều hành Văn phòng Điều tra Đặc biệt của Không quân Mỹ, cho biết trong tuyên bố.

Trước khi nghỉ hưu với quân hàm thiếu tá vào năm 1996, ông Brown đã phục vụ 24 năm trong Không quân Mỹ.

“Trong sự nghiệp quân sự, Brown chỉ huy các đơn vị nhạy cảm chịu trách nhiệm về hệ thống triển khai vũ khí hạt nhân, dẫn dắt các nhiệm vụ tác chiến và làm giáo viên huấn luyện phi công tiêm kích cũng như giảng viên mô phỏng trên nhiều loại máy bay chiến đấu và cường kích”, tuyên bố nêu rõ.

Ông từng điều khiển nhiều loại máy bay phản lực, từ F-4 Phantom cho đến các dòng hiện đại hơn như F-15 và F-16.

Sau khi nghỉ hưu, ông Brown lái máy bay vận tải thương mại trước khi gia nhập hai nhà thầu quốc phòng Mỹ với vai trò giảng viên mô phỏng bay, đào tạo phi công Mỹ vận hành tiêm kích tàng hình F-35 Lightning II và cường kích A-10.

F-35 do Lockheed Martin sản xuất là một trong những máy bay tiên tiến nhất của Mỹ. Theo FlightGlobal World Air Forces 2026, khoảng 600 chiếc tiêm kích thế hệ 5 này đang phục vụ trong Không quân, Hải quân và Thủy quân Lục chiến Mỹ tính đến đầu năm nay, với hơn 1.600 chiếc khác đã được đặt hàng. Có 19 quốc gia đồng minh và đối tác tham gia chương trình F-35. Dòng máy bay này được kỳ vọng sẽ là “xương sống” của lực lượng không quân Mỹ và đồng minh trong nhiều thập kỷ tới.

Một chiếc F-35 Lightning II thực hiện màn bay biểu diễn trước khi bắt đầu cuộc đua Rolex 24 tại đường đua quốc tế Daytona ở Daytona Beach, Florida vào ngày 24/1. Ảnh: Getty.

Theo cáo trạng, ông Brown đã dành hơn 2 năm tại Trung Quốc để huấn luyện phi công PLA, đến nước này vào tháng 12/2023 và ở lại cho đến đầu tháng này.

“Trong ngày đầu tiên tại Trung Quốc, Brown trả lời câu hỏi trong 3 giờ về Không quân Mỹ; sang ngày thứ hai, ông chuẩn bị và trình bày một bản giới thiệu về bản thân cho PLAAF”, tuyên bố nêu. Thời gian còn lại, ông huấn luyện phi công Trung Quốc.

“Những hành vi bị cáo buộc của Brown đã làm lộ các chiến thuật quân sự nhạy cảm, đe dọa an ninh quốc gia, lực lượng vũ trang và các đồng minh của chúng ta”, ông James Barnacle, Trợ lý Giám đốc phụ trách FBI tại New York, cho biết.

Nhà phân tích hàng không Peter Layton thuộc Griffith Asia Institute, cựu sĩ quan Không quân Hoàng gia Australia, nhận định Trung Quốc có thể đã thu được nhiều thông tin giá trị từ Brown.

“Nếu tôi là Trung Quốc, tôi sẽ đặc biệt quan tâm đến ‘hệ thống triển khai vũ khí hạt nhân’ và các chiến thuật dùng để triển khai chúng”, Layton nói.

Ông cho rằng Trung Quốc cũng có thể tìm hiểu các chiến thuật mà phi công F-35 sử dụng để tránh bị phát hiện trong cả nhiệm vụ tấn công lẫn phòng không.

Ông Layton cho biết các đồng minh Mỹ vận hành F-35 có thể sẽ đặt câu hỏi một cách nghiêm túc với Lầu Năm Góc. “Nếu tôi là một quốc gia đồng minh đang vận hành F-35, tôi sẽ yêu cầu Mỹ làm rõ những gì đã bị tiết lộ cho Trung Quốc và đề xuất thay đổi chiến thuật, quy trình cần thiết”, ông nói.

Tuy nhiên, Layton cũng lưu ý rằng với vai trò giảng viên mô phỏng, Brown có thể chỉ huấn luyện các kỹ năng bay cơ bản như cất cánh, hạ cánh và bay theo thiết bị. “Có thể không liên quan đến chiến thuật”, ông nói.

Carl Schuster, cựu Giám đốc tác chiến tại Trung tâm Tình báo Liên quân thuộc Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương Mỹ, cho rằng ngay cả kiến thức cơ bản đó cũng có thể hữu ích.

Ông nói rằng “bản năng của một phi công huấn luyện trong các chuyến bay mô phỏng chiến đấu có thể tiết lộ rất nhiều về quá trình đào tạo trước đây… và những chiến thuật mà không quân xuất thân của người đó có thể sử dụng trong đánh chặn hoặc không chiến”.

“Những hiểu biết từ giảng viên bổ sung bối cảnh cho các dữ liệu tình báo kỹ thuật thu thập từ xa và tài liệu nguồn mở. Khi kết hợp lại, có thể xây dựng một bức tranh rất toàn diện”, ông nói thêm.

Tuyên bố của công tố viên Mỹ cho biết Brown tỏ ra hào hứng với việc huấn luyện phi công tiêm kích tại Trung Quốc.

“Trong bản lý lịch nộp kèm hồ sơ, Brown ghi mục tiêu của mình là ‘Giảng viên phi công tiêm kích’”, tuyên bố cho biết, đồng thời dẫn lời ông nói với một đồng phạm khi tới Trung Quốc: “Giờ đây… tôi lại có cơ hội bay và huấn luyện phi công tiêm kích!”.

Khi được hỏi về vụ việc, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh từ chối bình luận, nói rằng bà “không nắm rõ tình hình”.

Theo cáo buộc, Brown liên hệ với phía Trung Quốc thông qua một đồng phạm có quan hệ với Stephen Su Bin – công dân Trung Quốc từng nhận tội năm 2016 về âm mưu cung cấp dữ liệu quân sự và xuất khẩu nhạy cảm của Mỹ cho Trung Quốc và bị kết án gần 4 năm tù.

Nhà báo Jim Sciutto của CNN từng viết về vụ của Su trong cuốn sách năm 2019 “The Shadow War: Inside Russia and China’s Secret Operations to Defeat America”, cho rằng Su và các cộng sự đã đánh cắp hàng chục nghìn tập tin máy tính liên quan đến tiêm kích F-22 và F-35.

Brown không phải là phi công Mỹ đầu tiên bị truy tố vì hỗ trợ huấn luyện phi công Trung Quốc, cũng không phải người đầu tiên có liên hệ với Su.

Cựu phi công Thủy quân Lục chiến Mỹ Daniel Duggan bị truy tố năm 2017 vì vi phạm Đạo luật Kiểm soát Xuất khẩu Vũ khí, cụ thể là bị cáo buộc giúp phi công Trung Quốc học cách vận hành trên tàu sân bay.

Duggan, người đã nhập quốc tịch Australia, bị bắt tại bang New South Wales năm 2022 và đang chờ dẫn độ sang Mỹ. Ông phủ nhận cáo buộc, khẳng định quan chức Mỹ biết về hoạt động của mình và ông chỉ huấn luyện phi công dân sự trong bối cảnh ngành hàng không Trung Quốc bùng nổ.

Theo báo cáo của Reuters năm 2024, luật sư Bernard Collaery cho biết nhà chức trách Mỹ đã tìm thấy thư từ với Duggan trong các thiết bị điện tử thu giữ từ Su Bin. Các tài liệu dẫn độ cho thấy Su Bin đã chi trả cho chuyến đi của Duggan từ Australia đến Bắc Kinh vào tháng 5/2012. Collaery nói Duggan không biết về hoạt động tấn công mạng của Su và khi đó chỉ xem ông này như một môi giới việc làm cho một công ty hàng không nhà nước Trung Quốc.

Theo CNN, Reuters

Huyền Chi

Nguồn VietTimes : https://viettimes.vn/cuu-phi-cong-my-bi-bat-vi-huan-luyen-o-trung-quoc-f-35-va-bi-mat-hat-nhan-da-bi-lo-den-muc-nao-post195028.html