Trong vụ án, bị can Nguyễn Bá Hoan - cựu Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐTBXH) và 8 bị can khác cùng bị truy tố về tội “Nhận hối lộ”. Liên quan, 19 bị can khác bị truy tố về các tội “Môi giới hối lộ” và “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”.
Theo tài liệu tố tụng, Cục Quản lý lao động ngoài nước (QLLĐNN) thuộc Bộ LĐTBXH (cũ) thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Đơn vị này còn có quyền quyết định việc cấp, đổi, thu hồi giấy phép tổ chức người lao động Việt Nam đi nước ngoài làm việc.
Cựu Thứ trưởng Bộ LĐTBXH Nguyễn Bá Hoan.
Các doanh nghiệp đưa người đi xuất khẩu lao động ở nước ngoài phải đăng ký hợp đồng cung ứng lao động và chỉ được thực hiện sau khi có sự đồng ý của Bộ LĐTBXH. Cục QLLĐNN được giao làm đầu mối, tham mưu cho lãnh đạo Bộ.
Lợi dụng chức năng nhiệm vụ, quyền hạn được giao, bị can Hoan giao Cục trưởng Cục QLLĐNN Tống Hải Nam và các cán bộ cục này gây khó khăn, tạo rào cản đối với doanh nghiệp. Quá trình tiếp nhận hồ sơ, thẩm định, phê duyệt hợp đồng xuất khẩu lao động của doanh nghiệp nhóm lãnh đạo, cán bộ Cục QLLĐNN thường yêu cầu phải bổ sung, kéo dài thời gian thẩm định.
Đồng thời, tự xây dựng quy trình thẩm định, trả lời không đúng quy định pháp luật và được xem như một loại "giấy phép con" để tạo rào cản. Doanh nghiệp lo sợ không thực hiện đúng tiến độ với hợp đồng đã ký với đối tác nước ngoài nên buộc phải chi tiền “bôi trơn”…
Với “chiêu trò” trên, cựu Thứ trưởng Bộ LĐTBXH Nguyễn Bá Hoan đã nhận hối lộ 5,2 tỷ đồng và Tống Hải Nam (cựu Cục trưởng Cục QLLĐNN) nhận hối lộ gần 8 tỷ đồng. 7 bị can khác cũng nhận hối lộ, ít nhất là hơn 164 triệu đồng và nhiều nhất là hơn 7,7 tỷ đồng (hưởng lợi cá nhân hơn 3,1 tỷ đồng).
Đến nay, bị can Nguyễn Bá Hoan đã nộp lại hơn 15,8 tỷ đồng, cựu Cục trưởng Tống Hải Nam nộp lại hơn 8,3 tỷ đồng và nhóm bị can nhận hối lộ liên quan người nộp ít nhất 226 triệu đồng, nhiều nhất hơn 3,1 tỷ đồng nhằm khắc phục hậu quả vụ án.
Chủ tịch Công ty Hoàng Long - Nghiêm Quốc Hưng (trái) và Chủ tịch Công ty Sona Nguyễn Đức Nam.
Viện kiểm sát xác định, tổng số tiền các bị can đã khắc phục hậu quả của toàn bộ vụ án là hơn 251 tỷ đồng. Trong đó, giai đoạn điều tra nộp hơn 100 tỷ đồng và giai đoạn truy tố nộp thêm hơn 151 tỷ đồng.
Cơ quan tố tụng đánh giá, người chi tiền "bôi trơn" cho nhóm cựu lãnh đạo, cán bộ Bộ LĐTBXH là giám đốc một số doanh nghiệp xuất khẩu lao động. Nhóm này bị ép đưa hối lộ, do đó không bị xử lý hình sự.
Tuy nhiên, hầu hết các công ty này đều sử dụng 2 hệ thống sổ sách kế toán khi thu tiền môi giới của người lao động, "bỏ ngoài" hơn 1.241 tỷ đồng, gây thiệt hại về thuế hơn 244 tỷ đồng. Vì thế nhiều bị can bị truy tố tội “Vi phạm quy định kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”.
Đến nay, bị can Nghiêm Quốc Hưng (Chủ tịch HĐQT Công ty Hoàng Long) cùng vợ là Phạm Thị Hạnh là nhóm nộp khắc phục hậu quả nhiều nhất với số tiền hơn 155 tỷ đồng.
Trong nhóm doanh nghiệp, bị can Nghiêm Văn Định (Giám đốc Công ty Incoop 3) nộp 1 tỷ đồng; Nguyễn Đức Nam (Chủ tịch HĐQT Công ty Sona) nộp 500 triệu đồng, Nguyễn Thị Thanh Hằng (Trưởng phòng của Công ty Sona) nộp 7 tỷ đồng…
Quá trình khám xét, cơ quan tố tụng đã thu giữ tại cơ quan của cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan 25 phong bì đề tên của các doanh nghiệp, cá nhân với tổng số tiền gần 1 tỷ đồng và 156.100 USD.
Tại trụ sở Công ty Hoàng Long, cơ quan điều tra cũng thu giữ nhiều tiền mặt, ngoại tệ, vàng… với tổng trị giá tạm tính hơn 39,3 tỷ đồng. Cơ quan tố tụng còn kê biên 4 bất động sản, gồm các nhà ở và biệt thự đứng tên vợ chồng bị can Hưng.
Theo Viện kiểm sát, hầu hết các bị can của án đều thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải và tích cực hợp tác với cơ quan điều tra để nhanh chóng làm sáng tỏ bản chất vụ án. Quá trình công tác, nhiều bị can, trong đó có Nguyễn Bá Hoan có nhiều thành tích và được tặng thường nhiều bằng khen, giấy khen…
Lâm Vinh