Da giày Việt Nam: Thích ứng tiêu chuẩn mới, tạo đà bứt phá xuất khẩu

9 giờ trướcBài gốc

Việt Nam hiện đã tham gia, ký kết 17 Hiệp định thương mại tự do (FTA). Vì vậy, việc tận dụng hiệu quả các FTA đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của các cơ quan quản lý, các địa phương và cộng đồng doanh nghiệp trên cả nước. Đặc biệt, khi các thị trường xuất khẩu đồng loạt siết chặt các quy định về xuất xứ, phát triển bền vững và minh bạch chuỗi cung ứng.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, bà Phan Thị Thanh Xuân - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam (LEFASO) đã đưa ra nhiều giải pháp cần thiết giúp ngành da giày thích ứng trước các đòi hỏi ngày càng cao của thị trường xuất khẩu.

Ngành da giày cần tăng tốc sẵn sàng đáp ứng yêu cầu mới về xuất xứ từ thị trường xuất khẩu. Ảnh: TTXVN

Sẵn sàng đáp ứng các yêu cầu mới của xuất khẩu

- Thưa bà, da giày, túi xách là ngành hàng có đặc thù nguyên liệu sản xuất phụ thuộc lớn vào nguồn nhập khẩu. Đứng trước hàng rào quy tắc xuất xứ ngày càng chặt chẽ, doanh nghiệp trong ngành đang đối mặt với những thách thức đó ra sao?

Bà Phan Thị Thanh Xuân: Da giày là một trong những ngành có quá trình hội nhập rất sớm, vì vậy việc minh bạch chuỗi cung ứng từ khâu nguyên liệu sản xuất đến tiêu thụ, đã từng bước tiệm cận với các yêu cầu của thị trường thế giới. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, mức độ và mục tiêu của truy xuất nguồn gốc đã có sự thay đổi đáng kể.

Nếu như trước đây, truy xuất nguồn gốc chủ yếu là chứng minh xuất xứ để hưởng ưu đãi thuế quan, thì hiện nay yếu tố phát triển bền vững đã trở thành một yêu cầu bắt buộc mà các quốc gia nhập khẩu đặt ra. Buộc doanh nghiệp phải minh bạch quá trình sản xuất trong nước và tâm thế cho truy xuất nguồn gốc sâu hơn, chi tiết hơn, toàn diện hơn.

Qua đánh giá chung, những doanh nghiệp đã tham gia xuất khẩu trong ngành da giày hiện nay đang tận dụng khá tốt các FTA, với tỷ lệ lên tới khoảng 95%. Tuy nhiên, trong giai đoạn sắp tới, yêu cầu từ phía nhà nhập khẩu sẽ ngày càng chặt chẽ hơn. Một trong những thách thức lớn là yêu cầu mở rộng trách nhiệm đối với nhà sản xuất, nghĩa là không chỉ truy xuất các nguyên liệu được sản xuất tại Việt Nam mà còn phải truy xuất cả các nguyên liệu nhập khẩu từ nước thứ ba.

- Vậy, các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong ngành da giày đang gặp những trở ngại cụ thể nào khi thực hiện truy xuất nguồn gốc, thưa bà?

Bà Phan Thị Thanh Xuân: Thực tế, sự khác biệt về quy mô đã tạo ra khoảng cách lớn trong khả năng thực hiện truy xuất nguồn gốc giữa các doanh nghiệp. Đối với những doanh nghiệp lớn, họ thường có các bộ phận chuyên trách để thực hiện các hướng dẫn, thủ tục liên quan đến xuất xứ; đủ nguồn lực để đầu tư nâng cao công nghệ và đào tạo nhân sự. Còn các doanh nghiệp vừa và nhỏ lại gặp rất nhiều khó khăn.

Chi phí đầu tư cho hệ thống truy xuất nguồn gốc, từ công nghệ, nhân lực đến quy trình quản lý, là một gánh nặng không nhỏ đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tình trạng thiếu thông tin, thiếu hướng dẫn cụ thể, thiếu nguồn lực thực hiện cũng khiến nhiều doanh nghiệp lúng túng, thậm chí e ngại khi triển khai.

Bà Phan Thị Thanh Xuân - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam (LEFASO). Ảnh: DIệu Anh

Thúc đẩy xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc

- Khi hệ thống truy xuất nguồn gốc được tích hợp vào hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng các FTA, ngành da giày sẽ được hưởng lợi thế nào trong quá trình xuất khẩu, thưa bà?

Bà Phan Thị Thanh Xuân: Việc xây dựng hệ sinh thái FTA có ý nghĩa quan trọng trong dài hạn. Đây có thể xem là giải pháp căn cơ giúp nâng cao năng lực thực thi, giúp doanh nghiệp tận dụng hiệu quả hơn các FTA đã ký kết. Trong hệ sinh thái đó, việc xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc đóng vai trò quan trọng.

Đối với ngành da giày, chúng tôi hoàn toàn hoan nghênh và ủng hộ việc xây dựng các hệ thống truy xuất hỗ trợ doanh nghiệp. Tuy nhiên, không thể áp dụng một hệ thống truy xuất tương đồng cho tất cả các ngành. Mỗi ngành hàng có những đặc thù riêng: trong quá trình sản xuất, yêu cầu của từng thị trường nhập khẩu.

Do đó, khi thiết kế một hệ thống truy xuất nguồn gốc, cần bám sát mục tiêu và yêu cầu cụ thể của từng thị trường. Yếu tố chi phí cũng cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Doanh nghiệp rất cần các hệ thống phù hợp, cùng tư vấn của các chuyên gia, để lựa chọn giải pháp vừa tiết kiệm chi phí, vừa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của thị trường.

Hệ hống truy xuất không chỉ phục vụ công tác quản lý nhà nước mà còn cần tích hợp chức năng đào tạo, hướng dẫn và ghi nhận các kiến nghị, phản hồi từ doanh nghiệp. Đây là mong mỏi chung của rất nhiều doanh nghiệp trong ngành da giày.

Hiện nay, LEFASO cũng bắt đầu nghiên cứu, xây dựng hệ thống khảo sát, đánh giá về nguồn nguyên phụ liệu trong nước. Khi có hệ thống này, hiệp hội sẽ phối hợp với Bộ Công Thương để xây dựng một cơ sở dữ liệu chung, được cập nhật thường xuyên, phục vụ cho doanh nghiệp trong toàn ngành.

- Cùng với sự chủ động của doanh nghiệp, theo bà, cần thêm những yếu tố bổ trợ nào để da giày vượt qua "hàng rào" xuất xứ, mở rộng thêm thị trường xuất khẩu?

Bà Phan Thị Thanh Xuân: Để đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về minh bạch chuỗi cung ứng, trước hết cần có sự kết hợp chặt chẽ giữa nhiều chủ thể, bao gồm nhà sản xuất, nhà nhập khẩu, khách hàng... đây là điều kiện tiên quyết để xây dựng và vận hành hiệu quả các hệ thống truy xuất nguồn gốc.

Doanh nghiệp sẵn sàng chia sẻ thông tin nếu việc chia sẻ đó mang lại lợi ích thiết thực, giúp thuận lợi hóa quá trình sản xuất và xuất khẩu. Quan trọng là sau khi truy xuất, các thông tin phải đảm bảo tính chính xác, được bảo mật phù hợp.

Đối với những thị trường mà Việt Nam đáp ứng tốt các yêu cầu, cũng cần sự tham gia đầy đủ của các bên liên quan. Khi các bên cùng chấp nhận và thừa nhận hệ thống truy xuất, sẽ là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp mở rộng các thị trường tiềm năng.

- Xin cảm ơn bà!

Xây dựng một hệ thống truy xuất nguồn gốc thống nhất, minh bạch và được tích hợp vào hệ sinh thái tận dụng FTA là giải pháp giúp hàng hóa Việt Nam đáp ứng tiêu chuẩn của các thị trường khó tính; qua đó khẳng định vị thế hàng Việt, trên bản đồ thương mại toàn cầu.