Đà Nẵng có thể trở thành 'Singapore mới' của Việt Nam

2 giờ trướcBài gốc

Việt Nam đang đứng trước "điểm uốn" chiến lược để thoát bẫy thu nhập trung bình, nơi mà các mô hình tăng trưởng cũ đã dần chạm ngưỡng. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng các IFC không chỉ là biểu tượng về hạ tầng, mà là lời giải cho bài toán thu hút dòng vốn khổng lồ từ thị trường toàn cầu.

Một Thế Giới có cuộc trò chuyện với TS. Nguyễn Trung Kiên - Viện trưởng Viện Chiến lược Công nghệ & Đổi mới Sáng tạo (STI), làm rõ những lợi thế "vô tiền khoáng hậu" mà Đà Nẵng sở hữu để trở thành một trung tâm tài chính mở.

Ông phác thảo lộ trình 3 tầng từ thể chế, hạ tầng số đến hệ sinh thái dịch vụ chuyên nghiệp, đồng thời gợi mở những trụ cột chiến lược như Fintech và Tài chính xanh đưa Đà Nẵng vươn tầm khu vực, tương tự kỳ tích mà Singapore hay Dubai đã thực hiện.

Điểm uốn chiến lược và vận hội hàng chục tỉ USD

- Nhiều ý kiến cho rằng Việt Nam đang đứng trước cơ hội xây dựng IFC có uy tín trong khu vực. Ông nhìn nhận bối cảnh này như thế nào?

- TS. Nguyễn Trung Kiên: Việt Nam đang ở một “điểm uốn” chiến lược. Sau hơn 30 năm tăng trưởng dựa trên lao động giá rẻ và gia công, GDP bình quân đầu người đã vượt mốc 4.000 USD, quy mô nền kinh tế đạt trên 430 tỉ USD. Nhưng để bước lên nhóm thu nhập cao, chúng ta buộc phải chuyển sang mô hình dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và tài chính chiều sâu.

Một IFC không phải là công trình biểu tượng, mà là thiết chế hạ tầng của dòng vốn dài hạn. Hiện tổng tài sản quản lý của các quỹ đầu tư toàn cầu đã vượt 139.000 tỉ USD và dự kiến lên khoảng 200.000 tỉ USD vào năm 2030.

Chỉ cần Việt Nam thu hút được 1% dòng vốn tái phân bổ trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương, quy mô nguồn lực bổ sung cho nền kinh tế đã lên tới hàng chục tỉ USD mỗi năm. Vậy nên vấn đề không phải là có vốn hay không, mà là chúng ta có đủ thể chế và niềm tin để dòng vốn đó lựa chọn Việt Nam hay không.

Lợi thế "người đến sau" và tư duy thiết kế lại từ đầu

- Vì sao ông cho rằng IFC Đà Nẵng có thể là lựa chọn chiến lược cho nhà đầu tư, thay vì chỉ tập trung ở TP.HCM hoặc Hà Nội?

- TS. Nguyễn Trung Kiên: Đà Nẵng có một lợi thế rất đặc biệt đó là khả năng thiết kế lại từ đầu. Trong khi TP.HCM và Hà Nội đã phát triển với mật độ cao và cấu trúc tài chính truyền thống có quy mô. Đà Nẵng có thể xây dựng một mô hình IFC “thế hệ mới” gắn liền với tài chính số, tài chính xanh và logistics biển.

Đà Nẵng nằm ở trung tâm miền Trung, trên trục hành lang kinh tế Đông - Tây, sở hữu cảng nước sâu Tiên Sa và Liên Chiểu, sân bay quốc tế với công suất hàng chục triệu lượt khách mỗi năm. Thành phố có dân số khoảng 1,2 triệu người nhưng được quy hoạch hiện đại, chi phí vận hành thấp hơn các đô thị lớn, môi trường sống được đánh giá cao trong khu vực.

Singapore không có thị trường nội địa lớn, nhưng họ có thiết kế thể chế xuất sắc và họ đã thành công. Đà Nẵng hoàn toàn có thể đi theo con đường đó - trở thành một trung tâm tài chính mở, linh hoạt và định hướng quốc tế.

TS. Nguyễn Trung Kiên - Viện trưởng Viện chiến lược công nghệ và đổi mới sáng tạo (STI)

Giải mã công thức "Singapore mới": Thể chế là cốt lõi

- Khi nói “Singapore mới”, ông đang hình dung điều gì?

- TS. Nguyễn Trung Kiên: Khi tôi nhắc đến khái niệm “Singapore mới”, tôi không nói về diện tích, dân số hay mức độ đô thị hóa. Điều làm nên vị thế của Singapore không nằm ở quy mô lãnh thổ, mà ở chất lượng thể chế. Đó là sự minh bạch trong công bố thông tin, là chuẩn mực kế toán, pháp lý quốc tế và quan trọng nhất là năng lực quản trị rủi ro vượt trội.

Singapore hiện quản lý khối tài sản lên tới hàng nghìn tỉ USD, là trung tâm trung chuyển vốn của cả châu Á. Họ không chỉ thu hút dòng tiền, mà còn khiến dòng tiền quay lại nhiều lần nhờ niềm tin được xây dựng nhất quán trong nhiều thập kỷ. Nếu Đà Nẵng muốn trở thành “Singapore mới” của Việt Nam, chúng ta cần tiếp cận theo cấu trúc ba tầng như sau:

Thứ nhất là thể chế đặc thù. Một khung pháp lý riêng cho trung tâm tài chính quốc tế, tiệm cận thông lệ toàn cầu về kế toán, kiểm toán, quản trị doanh nghiệp và trọng tài thương mại. Nhà đầu tư quốc tế không nhìn vào khẩu hiệu, họ nhìn vào hệ thống pháp luật và khả năng thực thi.

Thứ hai là hạ tầng tài chính số. Trong kỷ nguyên dữ liệu, một trung tâm tài chính hiện đại phải vận hành trên nền tảng công nghệ: Trung tâm dữ liệu tài chính, hệ thống phân tích rủi ro theo thời gian thực, sandbox cho fintech và tài sản số. Đây chính là cơ hội để Đà Nẵng “đi tắt”, không phải gánh nặng di sản của mô hình cũ.

Thứ ba là hệ sinh thái dịch vụ chuyên nghiệp. Không có trung tâm tài chính nào thành công nếu thiếu các hãng luật quốc tế, công ty kiểm toán Big4, tổ chức xếp hạng tín nhiệm, trung tâm trọng tài độc lập. Tài chính toàn cầu vận hành dựa trên niềm tin thể chế, và niềm tin đó được bảo đảm bởi hệ sinh thái dịch vụ chuyên sâu.

Chúng ta không sao chép Singapore. Chúng ta xây dựng một mô hình phù hợp với điều kiện Việt Nam, nhưng đạt chuẩn quốc tế.

Đà Nẵng đang cùng cả nước thay đổi từng ngày - Ảnh: NP

5 trụ cột cạnh tranh ưu tiên của IFC Đà Nẵng

- Theo ông, IFC Đà Nẵng nên tập trung vào lĩnh vực nào để tạo lợi thế cạnh tranh?

- TS. Nguyễn Trung Kiên: Một trung tâm tài chính mới không thể cạnh tranh bằng mọi thứ. Phải có lựa chọn chiến lược. Theo tôi, Đà Nẵng nên định vị mình dựa trên năm trụ cột sau:

Thứ nhất là tài chính xanh và chuyển đổi năng lượng: Cấu trúc các quỹ đầu tư ESG toàn cầu cho năng lượng tái tạo.

Thứ hai là Fintech và tài sản số: Thử nghiệm các mô hình tài chính mới qua cơ chế sandbox phù hợp. Đà Nẵng có thể trở thành trung tâm thử nghiệm và thương mại hóa các mô hình tài chính số mới.

Thứ ba là Quỹ đầu tư hạ tầng: IFC có thể tạo cấu trúc tài chính dài hạn thay vì phụ thuộc tín dụng ngân hàng.

Thứ tư là Logistics biển: Tận dụng vị trí địa chiến lược của miền Trung - cửa ngõ Thái Bình Dương và kết nối hành lang kinh tế Đông - Tây.

Hệ thống cảng biển hiện đại là điều kiện lý tưởng để Đà Nẵng phát triển kinh tế hàng hải, logistics và du lịch biển - Ảnh: Lan Anh/VASI

Và cuối cùng là Trung tâm dữ liệu: Cung cấp thông tin minh bạch và phân tích thị trường cho nhà đầu tư.

Chúng ta có thể tham khảo mô hình của Dubai International Financial Centre - nơi xây dựng cơ chế pháp lý riêng, tòa án độc lập và chính sách thuế cạnh tranh. Thành công của họ không nằm ở dầu mỏ, mà ở cách thiết kế thể chế.

Vượt qua "rào cản tâm lý" về năng lực quản trị rủi ro

- Một số ý kiến cho rằng Việt Nam chưa đủ năng lực quản trị rủi ro cho một IFC tầm cỡ quốc tế. Ông nghĩ sao?

- TS. Nguyễn Trung Kiên: Tôi cho rằng đây không phải là lý do để chậm lại, mà là lý do để chúng ta bắt đầu một cách nghiêm túc. IFC không chỉ là nơi gọi vốn, bản chất của nó là trung tâm quản trị rủi ro. Nhà đầu tư quốc tế quan tâm trước tiên đến cơ chế bảo vệ quyền lợi của họ.

Để dòng vốn quay lại nhiều lần, chúng ta cần một hệ thống giải quyết tranh chấp độc lập theo chuẩn quốc tế, chuẩn mực công bố thông tin minh bạch theo IFRS (International Financial Reporting Standards - Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế), cơ chế giám sát tài chính theo thời gian thực và sandbox để kiểm soát đổi mới thay vì cấm đoán.

Niềm tin không thể xây dựng trong một sớm một chiều. Nhưng khi niềm tin được xác lập, chi phí vốn của quốc gia sẽ giảm, thị trường vốn sẽ phát triển chiều sâu, và doanh nghiệp Việt Nam sẽ tiếp cận nguồn tài chính dài hạn với điều kiện tốt hơn.

TS. Nguyễn Trung Kiên và Ông Đặng Đình Đức - Phó Chủ tịch Thường trực Trung tâm tài chính quốc tế tại Thành phố Đà Nẵng cùng TS Lê Thị Dung – Giám đốc SIGLAW FIRM (3 người đứng giữa, từ trái qua)

Lộ trình 5 năm: Từ hạ tầng số đến nhân lực toàn cầu

- Trong 3–5 năm tới, đâu là những việc cần làm ngay?

- TS. Nguyễn Trung Kiên: Tôi đề xuất một lộ trình ba giai đoạn rõ ràng.

Giai đoạn đầu tiên là thiết kế thể chế đồng bộ cho IFC: Ban hành luật riêng cho IFC, thí điểm tự do hóa dòng vốn có kiểm soát.

Giai đoạn hai là xây dựng Hạ tầng số: Xây dựng trung tâm dữ liệu và cổng thông tin minh bạch.

Giai đoạn ba là thu hút nhân lực quốc tế: Áp dụng chính sách thuế cạnh tranh và visa tài chính dài hạn để thu hút chuyên gia toàn cầu.

Làm được những điều đó, Đà Nẵng sẽ không chỉ là một thành phố đáng sống, mà có thể trở thành một trung tâm tài chính có vị thế trong khu vực. Vấn đề không phải là liệu Đà Nẵng có thể trở thành “Singapore mới” hay không, mà vấn đề là chúng ta có đủ quyết tâm cải cách để thiết kế một mô hình đạt chuẩn toàn cầu hay không.

- Nếu thành công, IFC Đà Nẵng sẽ tác động thế nào đến kinh tế Việt Nam?

- TS. Nguyễn Trung Kiên: Tác động mang tính cấu trúc. Nó giúp giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng (vốn đang chiếm 60% cung vốn cho kinh tế), đa dạng hóa nguồn tài trợ cho công nghệ và năng lượng sạch.

Đà Nẵng khi đó không chỉ là thành phố du lịch, mà là trung tâm tài chính đổi mới sáng tạo của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trong ASEAN.

Cơ hội không chờ đợi. Trong bối cảnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, Việt Nam có thể “đi tắt”. Đà Nẵng hoàn toàn có thể trở thành một "Singapore mới" của Việt Nam nhưng điều kiện tiên quyết là an toàn, minh bạch và nhất quán chính sách. Khi đó, dòng vốn sẽ không chỉ đến một lần, mà sẽ quay lại nhiều lần và ở lại lâu dài.

Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện tâm huyết này!

Nam Phong

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/da-nang-co-the-tro-thanh-singapore-moi-cua-viet-nam-246744.html