Lực lượng quân đội tham gia dọn vệ sinh, xử lý “điểm nóng” về rác thải trên địa bàn Đà Nẵng.
Đằng sau những bãi rác tự phát xuất hiện ngày càng nhiều tại Đà Nẵng là áp lực lớn đối với hệ thống thu gom, xử lý rác thải đô thị. Thiếu nhân lực, chi phí vận hành tăng cao, bất cập về đơn giá dịch vụ cùng ý thức xả rác tùy tiện khiến cuộc chiến giữ gìn vệ sinh môi trường ở thành phố ngày càng khó khăn.
Doanh nghiệp môi trường quá tải
Tại cuộc họp chấn chỉnh công tác thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải trên địa bàn diễn ra ngày 22-5-2026, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Trần Nam Hưng thẳng thắn nhìn nhận công tác vệ sinh môi trường thời gian qua “có chiều hướng đi xuống”, ảnh hưởng trực tiếp đến hình ảnh đô thị và môi trường sống của người dân. “Không thể coi là thành phố du lịch khi du khách đi dọc các tuyến đường hay một số tuyến cống phải bịt mũi vì mùi hôi”, ông Trần Nam Hưng nhấn mạnh khi đề cập tình trạng rác tồn đọng, tập kết trái phép tại nhiều khu vực trung tâm.
Theo các doanh nghiệm môi trường đô thị, khó khăn lớn nhất hiện nay là áp lực vận hành ngày càng tăng trong khi đơn giá dịch vụ vẫn áp dụng theo định mức cũ. Ông Phạm Thanh Phúc (Chủ tịch HĐQT Công ty CP Môi trường Đô thị Đà Nẵng) cho biết, trung tâm thành phố hiện phát sinh khoảng 1.700 tấn rác/ngày, riêng công ty đang thu gom khoảng 1.200 tấn/ngày với khoảng 650 lao động trực tiếp. Tính bình quân, mỗi công nhân phải thu gom gần 2 tấn rác/ngày. Tuy nhiên, công việc nặng nhọc, môi trường độc hại trong khi thu nhập thấp khiến nhiều lao động nghỉ việc, không tuyển được người thay thế.
Không chỉ thiếu nhân lực, các doanh nghiệp môi trường còn chịu áp lực lớn về chi phí vận hành. Đại diện Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội - Chi nhánh Miền Trung (Urenco 15) cho biết, giá nhiên liệu hiện tăng cao hơn nhiều so với mức tính toán trong đơn giá dịch vụ công ích trước đây, khiến doanh nghiệp rơi vào tình trạng “thu không đủ chi”. Có thời điểm, để cân đối chi phí, một số khu vực ngoài trung tâm phải giảm tần suất thu gom xuống 2 ngày/lần. Việc thu gom chậm khiến nhiều thùng rác công cộng quá tải, rác tồn đọng kéo dài rồi phát sinh thêm các điểm đổ trộm mới.
Theo đại diện các doanh nghiệp, ngoài áp lực vận hành, tình trạng đổ trộm rác, xà bần tại nhiều khu đất trống, đầu kiệt hay các tuyến đường ven đô cũng khiến công tác duy trì vệ sinh môi trường gặp nhiều khó khăn.
Lực lượng chức năng phường Ngũ Hành Sơn tuần tra, xử lý trường hợp đổ rác thải không đúng nơi quy định.
Siết trách nhiệm xử lý rác thải
Trong khi hệ thống thu gom chịu áp lực lớn thì tình trạng xả rác tùy tiện của một bộ phận người dân tiếp tục khiến môi trường đô thị thêm nhếch nhác. Nhiều người có thói quen mang rác sinh hoạt từ nhà ra bỏ vào các thùng rác công cộng dọc tuyến đường. Một số khu đất trống, đầu kiệt, chân cầu trở thành nơi đổ trộm xà bần, phế thải xây dựng vào ban đêm.
Tại nhiều điểm nóng, chính quyền địa phương đã đặt bảng cấm, tổ chức dọn dẹp nhiều lần nhưng chỉ sau thời gian ngắn, rác lại tái xuất hiện. Không ít nơi vừa được thu gom sạch sẽ thì ngay trong đêm tiếp tục có người mang rác đến đổ.
Theo lãnh đạo UBND thành phố, việc xử lý hành vi đổ rác sai quy định hiện vẫn gặp khó do khó bắt quả tang, nhiều khu vực chưa có camera giám sát, trong khi ý thức giữ gìn vệ sinh công cộng của một bộ phận người dân còn hạn chế. Trước thực trạng trên, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Trần Nam Hưng yêu cầu trong tháng 6, các địa phương phải mở đợt cao điểm tuyên truyền bảo vệ môi trường, phát tờ rơi đến từng hộ dân, huy động hệ thống chính trị, tổ dân phố và các đoàn thể cùng tham gia vận động người dân thực hiện nếp sống văn minh đô thị.
Lãnh đạo thành phố cũng yêu cầu xử lý nghiêm các trường hợp đổ rác sai quy định, nghiên cứu phạt nguội qua camera, công khai danh tính vi phạm trên hệ thống truyền thanh cơ sở đối với các trường hợp cố tình tái phạm. Đồng thời, các điểm thường xuyên phát sinh tập kết rác trái phép phải được cắm biển cảnh báo để chấn chỉnh tình trạng trên.
Đối với công tác thu gom, vận chuyển rác, lãnh đạo thành phố yêu cầu các đơn vị môi trường thực hiện đúng nội dung hợp đồng, tổ chức thu gom hằng ngày, không để tồn đọng sang ngày hôm sau. “Rác là phải thu gom hằng ngày chứ không có chuyện để qua ngày thứ hai”, ông Trần Nam Hưng nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, thành phố sẽ rà soát, hoàn thiện bộ đơn giá, định mức kỹ thuật thống nhất trên toàn địa bàn nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp môi trường. Quy trình vệ sinh đô thị cũng được yêu cầu thực hiện đồng bộ, tránh tình trạng cùng một tuyến đường nhưng nơi quét máy, nơi quét thủ công do khác cơ chế quản lý.
Lãnh đạo thành phố cũng phân định rõ trách nhiệm vệ sinh môi trường theo từng khu vực. Theo đó, các phường, xã chịu trách nhiệm tại khu dân cư; đơn vị quản lý nhà, chung cư chịu trách nhiệm tại các khu chung cư; các khu đất do đơn vị nào quản lý thì đơn vị đó phải chịu trách nhiệm nếu để phát sinh điểm tập kết rác, gây ô nhiễm môi trường.
Trong khi lượng rác thải đô thị tiếp tục gia tăng cùng tốc độ phát triển dân cư và du lịch, bài toán giữ gìn môi trường tại Đà Nẵng đang đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ từ chính quyền, doanh nghiệp môi trường và ý thức của mỗi người dân. Giữ sạch đô thị không thể chỉ là câu chuyện của lực lượng môi trường khi mỗi ngày vẫn còn những bao rác bị vô tư đặt xuống bên đường.
XUÂN TIẾN